О́ner • 08 Qyrkúıek, 2022

Peızaj pernesin dóp basqan...

480 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Ol áýelde, bala jasynda ushqysh bolýdy armandapty. Sol zamandaǵy aýyl balalary úshin ushqysh bolý baqytty bolýmen birdeı túsinik bolsa kerek, onyń ústine Oljas Súleımenov «Adamǵa tabyn, jer endi» dep úlken poema arnaǵan Gagarınniń áseri de shyǵar. Sol aýyl balalarynyń kóbi keıin basqa salanyń mamany bolyp ketti. Solardyń biri Jambyl Nátbaev edi. Ol keıin kele sýretshi bolýdy armandady. Armanyna jetti de. Ony bul beleske kótergen asqaq talanty men eńbekqorlyǵy der edik.

Peızaj pernesin dóp basqan...

Besinshi synyptyń ózinde úlken qala Máskeýdi kórgen ol sol sátin, keremet óner týyndylaryn kórgendegi qýanyshyn bylaı baıandaıdy: «1979 jyly ákem meni Máskeýge alyp bardy. Tretıakov galerııasyna aparatyn boldy. Mýzeıge kirdik, ondaǵy kartınalardy kórip, kózim shyǵyp kete jazdady. Ol kezde aýyl balasy uzasa keı kartınalardy kitaptardan kóretin shyǵar, al «tiri» sýretterdi kórgende, ózimdi umyttym. Solardyń ishinde Ivanov deı­tin orys sýretshisiniń «Isa paı­ǵambardyń halyqqa kórinýi» deı­tin týyndysy bar edi, ol bul sýretin 24 jyl salypty». О́nerge, ásirese kórkem­sýret salýǵa degen qulshynys, ańsar áne sol kezde shyndap oıandy.

Onyń «Baqyt» atty kartı­nasyn tynysh ómirdiń, jaı­baraqat kóńil kúıdiń týyndysy der edik. Qyzyl kerishti taý­dyń balaǵynda qamsyz jaıylyp júrgen eki at baqyttyń sımvoly retinde beınelengen. Bul týyndyda taý óz ornyn­­da, al basyndaǵy munar óz beı­nesinde, tipti etektegi qos jyl­qy da óz kúıinde tur. Sheber qol­men salynǵan kartına bir qaraǵanda syryn bere qoı­maı­tyndaı. Al úńilip, tereńirek kóz salsańyz, bárin aıtyp tur­ǵan sııaqty. Mundaǵy taý beı­nesi – tabıǵattyń, kerish – keń dala­nyń, al at ómir tynysyn asta­r­laǵanyn ańdaý kerek. Sıqyrly álemge toly sýret óneriniń jan dúnıesin túsiný úshin de oǵan oı kózimen qaraǵan jón.

Peızaj janrynda jıi qa­lam terbeıtin sýretshi Jambyl Nátbaevtyń týyndylarynyń kó­bi tabıǵatpen etene baıla­nys­ty. San qyryna tereń boıla­sań Tabıǵat ananyń ózi úlken sýretker emes pe?! Al odan alý da, oǵan berý de úlken oıdyń, syrshyl júrektiń jumysy. Qylqalam ıegeriniń «Asaýlar. Saıram asýy» atty kartınasy da qazaqy ómirdiń qalpyn kenep betinde sóılep beredi. Asaý, oıhoı, asaýlar! Keń dalanyń tósinde oıqastaǵan, jelden júırik, qustan ushqyr dala jylqylary. Endi olardyń beınesin alaqandaı aq matanyń betine salý qıynnyń qıyny bolmaq. Al sýretshi Nátbaev buǵan da sheberligin paıdalanypty. Bul týyndyda da taý, aspan, bult jáne jylqy bar. Osy tórt uǵym ol úshin tym qasterli ekenin kartınalar arqyly sezine alamyz. Taý eteginde turǵan kıizúı atalǵan týyndynyń kórkin ashqandaı. Tirshiliktiń qaınap jatqan kúıi, ómir aǵysy bári-bári óz deńgeıinde syr shertkenin jasyrmaımyz.

Sýretshiniń budan basqa týyndylary da «men tabıǵat týralymyn» dep aıqaılap aıtyp turady. Munyń sebebi Jambyl Nátbaev bala jasynan aýyl tirligin, mańǵaz dala, asaý jylqylar men aq shańqan kıiz­úılerdi, meıirli aýyl adamdaryn kórip óskendiginde.

Qarshadaıynan kókeıine jıǵan qundylyqtar eseıgende kórkemsýret bolyp oıyna oralǵany shyndyq. Taýdaı asqaq rýh, bulttaı appaq peıil, daladaı keń kóńil, jylqydaı júı­rik qııal Jambyl Nátbaev­tyń shyǵarmashylyq álemin odan ­ári bıiktete tústi. Ol úshin sýret – dala, dala – sýrettiń ózi.