Jasyratyny joq, jeńildetilgen nesıeniń tapshylyǵy otandyq bıznes úshin ózekti máselege aınalǵaly qashan?! Prezıdent aıtqandaı, elimizde shaǵyn jáne orta bıznesti qarjylandyrý úshin 42 mlrd dollarǵa jýyq qarajat jetispeıdi. Alaıda bankterde trln teńgege jýyqtaıtyn qarajat ulttyq ekonomıkaǵa baǵyttalmaı, bosqa jatyr. Bul – oılandyratyn másele. Sondyqtan Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq bank, Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi jáne Úkimetke birlesip, atalǵan sektordy turaqty ári qoljetimdi nesıemen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan naqty sheshimder paketin ázirleýdi tapsyrdy.
Agrarlyq salada kópten beri sheshimin tappaı kele jatqan qordalanǵan problema jeterlik. Máselen, kez kelgen ónimdi óndirý úshin aldymen jer qajet ekeni belgili. Jeri joq adam bıznespen aınalysa almaıdy. Memleket basshysy kásipkerlerge jer telimderin ashyq ári jedel bólýdiń tıimdi tásilderin daıyndaý kerektigin aıtty. Bul oraıda ár óńir men eldi mekende bos jatqan nemese maqsatyna qaraı ıgerilmegen jerdiń bar-joǵyn anyqtaý qajet. Atalǵan is-sharalar kásipkerlerdiń ǵana emes, jalpy ekonomıkanyń básekege qabiletin arttyra túsetinimen kelisemiz. Biraq mynany eskerýimiz qajet. Qazirdiń ózinde memleketke qaıtarylǵan jerdiń kólemi az emes. Másele – jerdiń quny tym tómen baǵalanyp otyr. Sharýalardyń kásibin dóńgelete almaýynyń bir syry osyda jatyr. Kredıt alyp, sharýa qojalyǵyn ulǵaıtqysy keledi, biraq bank kepildikke qoıylýǵa tıis jer ýchaskesin tym arzanǵa baǵalaıdy. Mysaly, egistik alqaptaryn sýarýǵa arnalǵan tehnıkanyń quny shamamen 10 mln teńge bolsa, 10 myń gektar jerdiń baǵasy ári ketse 5 mln teńgeden áreń asady. Osydan keıin fermer qajetti tehnıkany qaıtyp alady? Bankter arzan jerdi kepildikke almaıdy. Jyljymaıtyn múlikti kepildikke qoıaıyn dese, aýyldy jerdegi úılerdiń qunyn qarjy ınstıtýttary taǵy da tómen baǵalaıdy. Sol sebepti elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qunttaǵymyz kelse, otandyq taýar óndirýshilerine laıyqty qoldaý kórsetilýge tıis. Sonda ǵana Qazaqstannyń básekege qabilettiligi arta túsedi.
Qýanysh SÚLEIMENOV,
Abaı oblysynyń máslıhat hatshysy
