Rýhanııat • 13 Qyrkúıek, 2022

Taý tulǵanyń toıy

2101 ret kórsetildi

«Saryarqada Aqsorań eń bıik taý, Jańaarqada Aqseleý taýdan bıik» (Baǵdat Múbárak) deıtin jurt belgili etnograf, ǵalym, jazýshy Aqseleý Seıdimbektiń toıy Jańaarqada ótetinin estip, eldiń túkpir-túkpirinen jıylǵan eken. О́le-ólgenshe ult murasyn túgendep, halqynyń qasıetin ardaqtap ótken tulǵanyń 80 jyldyq mereıtoıyna oraı respýblıkalyq ǵylymı konferensııa uıymdastyrylyp, jyr dodasy ótip, as berilip, balýandar beldesip, at shaptyryldy. Aýdan ortalyǵynda ashylǵan eskertkishi týraly áńgime basqa. Kesheli beri aýdan ákimi Iýrjan Bekqojın bastap bul eskertkish alynyp, jańadan qalyptalatynyn málimdedi. Aqańnyń toıyna barǵan eldiń kóńili sonda baryp ornyna túskendeı.

Jıyn ashylǵanda áýelgi sózdi alǵan Memlekettik syılyqtyń ıegeri, aqyn Nesipbek Aıtuly qazaq­qa Qudaı eki dáýirde eki Ahańdy ber­genin aıtty. Alǵashqysy – ult ustazy Ahmet Baıtursynuly bolsa, ekinshi Aqań, Aqseleý Seıdim­bek – Ahmet Baıtursynulynyń zańdy jalǵasy, izin basqan naǵyz ult joqshysy boldy. Ekeýi de halqyna qyzmet ete júrip, otqa kúıip ketkenin jáne qaper­ledi aqyn. Aqańnyń qos birdeı ániniń sózin jazǵan Nesipbek Aıtuly ult joqshysyna arnaǵan óleńin oqyp, Jańaarqa mádenıet úıiniń aldyndaǵy eldi tebirentip jiberdi.

«Alla ǵana bar qazir, bizder joq­pyz, Aqseleý men Alashtyń arasynda» degen Serik Aqsuńqarulynyń sózi de jalyndy shyqty. Ánshi Serik Ospan bolsa, Ahańnyń «Dáýren-aı» ánin asqaqtata saldy.

«Aqseleý Seıdimbek jáne kósh­pe­liler mádenıeti» atty respýb­lıkalyq konferensııany fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Qoılybaı Asan tizgindedi. Salıqaly otyrysty Ulytaý oblysynyń ákimi Berik Ábdiǵalıuly ashty.

 – Bıyl belgili etnograf, jazýshy – Aqseleý Seıdimbekulynyń 80 jyldyq mereıtoıyn atap ótý­demiz. Osynaý torqaly toımen bar­lyq Jańaarqa jurtshylyǵyn ystyq yqylaspen quttyqtaımyn. Qundylyqtarymyzdy túgendep, babalar jolyn jańǵyrtý, olarǵa taǵzym etip, qurmet kórsetý – búgingi urpaqtyń basty paryzy, erteńge úlgi retinde usynar izgi amaly. Búgingi marqum aǵamyzǵa kórsetilip jatqan qurmet – osy aıtylǵan oıdyń birden bir kórinisi, – degen Berik Ábdiǵalıuly etnograftyń tarıhı paıymdary siresken eńbekteri aldaǵy ýaqytta tereń zertteýdi qa­jet eterin eske saldy.

Jıynda Aqańnyń san salaly qyry tilge tıek etildi. Etno­graf­tyǵy, jazýshylyǵy, jýrna­lıs­tigi, sazgerligi, zert­teýshiligi, taǵy basqa qyrlary da sóz boldy. Oqý-aǵartý vıse-mınıstri Ǵanı Beısembaev, tarıhshy, professor Qoıshyǵara Salǵarın, túrkolog, professor Qarjaýbaı Sartqoja, áıgili fızık-professor Temirǵalı Kóketaev, aqyn Ǵalym Jaılybaı, Qaraǵandy ýnıversıtetiniń rektory, professor Nurlan Dýlatbekov, belgili qalamger, senator Nurtóre Júsip, Parlament Májilisiniń depýtattary Amanjol Áltaı men Janarbek Áshimjan, ánshi Sáýle Janpeıisova, Qazaqstan Respýblıkasynyń eń­bek sińirgen qaıratkeri Nesip Jú­nis­­baıuly, etnograf jazýshy Tóre­han Maıbas sóz sóıledi. Kúıshi Muhamedjan Tileýhanov Aqseleýdiń kúıshilik óner týraly eńbegin erekshe baǵalap, kúı shertti.

Konferensııa sońynda jas aqyn­dar arasynda ótken Aqseleý atyn­daǵy jyr músháırasynyń jeńim­pazdary marapattaldy. Bas báı­geni aqtóbelik aqyn Azamat Ábil­qaıyr enshiledi.

Alqaly keńesten soń el Aqseleý bıigine aǵyldy. Onda as berilip, quranǵa qol jaıyldy. Aýdandyq mádenıet úıiniń qyzmetkerleri «Bal­taly, Baǵanaly el aman bol» atty teatrlandyrylǵan qoıylym qoıdy. Negizgi ózegi Aqseleý Seı­dimbek shyǵarmashylyǵynan alyn­ǵan. Sonymen qatar munda «Jańa­arqa jeri – jyr eli» atty aımaq­tyq festıval da kórermender kóz­aıymyna aınaldy.

As berilgen soń at júgirtilip, balýandar beldesti. Alaman báıge boldy. Jıyrma segiz at otyz shaqy­rymǵa shapqanda, jańaarqalyq «Aısýat» atty tulpar qara úzip keldi. Túıe balýandar arasyndaǵy beldesýde Asyl Barmenov qarsylas shaq keltirmedi.

Aıtqandaıyn osy mereıtoıda kóp synalǵan Ahańnyń eskert­kishi jaqyn arada boı kóteretinin jergilikti ákimdik ókilderi jıyn sońynda aıtty.

Sońǵy jańalyqtar

Qyrǵyzdyń óńindeı...

О́ner • Búgin, 08:35

Áleýmettik jobalardyń áleýeti

Úkimet • Búgin, 00:01

Abyroıly Aǵzam aqsaqal

Aýyl • Keshe

Taǵy da tarıf týraly

Aımaqtar • Keshe

Qoldan shapqan qobyz

Rýhanııat • Keshe

Kúlánda apa

Eń qysqa áńgime • Keshe

Alash at tarıhy

Qoǵam • Keshe

Bir óleńniń tarıhy

Ádebıet • Keshe

Sultanmahmut jeńisi

Ádebıet • Keshe

Dala men daryn

Tarıh • Keshe

Uqsas jańalyqtar