Qoǵam • 26 Qyrkúıek, 2022

Transulttyq ekonomıkalyq qylmys – jahandyq qaýip

310 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Elordada Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketter bas prokýrorlarynyń 20 mereıtoılyq otyrysy ótti. Otyrys jumysyna jeti eldiń, atap aıtqanda, Qyrǵyzstan, Reseı, Tájikstan, О́zbekstan bas prokýrorlary, sondaı-aq onlaın formatta Qytaı Joǵarǵy halyqtyq prokýratýrasynyń bas prokýrory, Úndistannyń bas solısıtory jáne Pákistannyń Qosymsha bas prokýrory qatysty.

Transulttyq ekonomıkalyq qylmys – jahandyq qaýip

Jıyndy alǵysózimen ashqan eli­mizdiń Bas prokýrory Berik Asylov de­legat­tardy ShYU-ǵa múshe memleketter bas pro­kýror­larynyń 20 mereıtoılyq kezdesýimen qut­tyqtady. «Biz úshin bul otyrystyń Qazaq­stan jerinde ótkizilýi – úlken márte­be. О́zara senimge, teń quqyly jáne ashyq dıalogke negizdelgen ShYU-nyń mindeti asa mańyzdy bolyp sanalady. ShYU jıyrma jyldan beri bedeldi sarap­tamalyq platforma mártebesin laıyqty túrde saqtap keledi. Muny jyldan-jylǵa keńeıip kele jatqan ShYU prosesine qa­ty­­sý­shylardyń geografııasy dáleldep otyr», dedi otyrysty ashqan B.Asylov. Ol son­daı-aq Shanhaı yntymaqtastyq uıy­my­nyń – transulttyq qylmysqa qar­sy kú­reske baǵyttalǵan sharalardy tal­qy­laý­da bedeldi saraptamalyq alańǵa aınal­ǵa­nyn atap ótti.

Basqosýda Memleket basshysynyń Kómekshisi – Qaýipsizdik Keńesiniń hat­shysy Ǵızat Nurdáýletov Prezıdent Qa­sym-Jomart Toqaevtyń quttyqtaý sózin oqyp berdi. «Prokýratýra qyzmeti quqyq zańdylyǵy men ústemdigin qamta­masyz etýde, ádil qoǵam qurýda asa ma­ńyzdy ról atqarady. Qazaqstan Shanhaı ynty­maqtastyq uıymyna múshe mem­leket­terdiń qadaǵalaý organdarynyń kópjyl­dyq yntymaqtastyǵyn joǵary baǵalaıdy. Transulttyq qylmysqa qarsy is-qımyl – ShYU-nyń negizgi mindetteriniń biri. Onyń oryndalýy óńirlik qaýipsizdiktiń nyǵaıýyna úles qosady. ShYU-ǵa múshe mem­leketter bas prokýrorlarynyń dástúr­li jyl saıynǵy otyrystary jalpy quqyq­tyq saıasatty júzege asyrýdyń tıimdi quralyna aınaldy.

Jıyrmasynshy mereıtoılyq otyrys kún tártibine zańsyz shyǵarylǵan qara­jatty qaıtarý boıynsha tájirıbe alma­sýǵa qatysty suraqtardy shyǵaryp otyr. Bul másele ShYU-nyń jahandyq ekono­mıkalyq platformaǵa aınalý aıasynda asa ózekti. Uıym aıasynda ózara tıimdi seriktestiktiń zor áleýetin tolyqqandy paıdalaný transulttyq ekonomıkalyq qylmyspen kúresý boıynsha birlesken jumystyń tıimdiligine baılanysty ekeni anyq» delingen Prezıdent quttyqtaýynda.

Al Shanhaı yntymaqtastyq uıy­my­nyń Bas hatshysy Chjan Mın beıne­baı­la­nys arqyly qazirgi syn-qaterlerdi es­kere otyryp, qadaǵalaý organdarynyń ara­syn­daǵy yntymaqtyń mańyzyn atap ótti.

Aıta keteıik, mereıtoılyq otyrystyń basty taqyryby qylmystyq aktıvterdi qaıtarýǵa qatysty tájirıbe almasýǵa arnaldy. Halyqaralyq sarapshylardyń derekterine súıensek, qazirgi tańda ShYU-ǵa múshe memleketterdiń basqa elder­men jyldyq saýda aınalymy shama­men 675 mıllıard AQSh dollaryna jet­ken. Bul aqsha aǵynynyń bir bóligi qyl­mys­tyq jolmen jymqyrylatyny da jasy­ryn emes. Otyrysqa jınalǵandar osy zań­syzdyqtyń jolyn kesý, aılasyn asyr­ǵandar anyqtalsa, tıisti shara qoldanýdyń jaıyn pysyqtady.

Bas prokýrorlar jıynda transulttyq ekonomıkalyq qylmys qaýipsizdikke qol suǵyp qana qoımaı, sonymen qatar qarjy júıeleriniń turaqtylyǵy, ashyqtyǵy jáne tıimdiligine nuqsan keltiretin jahan­­dyq qaýipke aınalyp bara jatqanyn atap ótti. Olar bul aqsha aǵyndarynyń bir bóli­giniń qylmystyq maqsattarǵa, onyń ishinde terrorızm men ekstremızmdi qarjy­lan­dyrýǵa baǵyttalatynyn da joqqa shy­ǵarmady.

«Joǵary ekonomıkalyq ósim árdaıym teris prosestermen qatar júredi: kóleń­keli bıznes, qylmystyq kiristerdi zań­das­tyrý, aktıvterdi shetelge zańsyz shyǵarý. BUU baǵalaýy boıynsha álemde jyl saıyn shamamen 2 trln dollar nemese álemdik ishki jalpy ónimniń 5 paıyzyna jýyq qarajat zańsyz jolmen shyǵarylady. Al damýshy elderden kapıtaldyń «zańsyz ketýiniń» jyldyq kólemi shamamen 1 trln-dy quraıdy eken. Bul aqshanyń bir bóligi qylmystyq maqsattarǵa, sonyń ishinde terrorızm men ekstremızmdi qarjylandyrýǵa jumsalady degen túsinik bar. Menińshe, bul másele boıynsha tájirıbe almasý óte mańyzdy. Sebebi zańsyz qarjy – ulttyq qaýipsizdikke nuqsan keltiretin ózekti másele», dep atap ótti bul jaıynda Berik Asylov.

Osy turǵyda B.Asylov qylmystyq kapıtaldy elge qaıtarýdyń qazaqstandyq tájirıbesin ortaǵa salyp, jınalǵandardy Prezıdent Jarlyǵymen qurylǵan Ekono­mıkalyq resýrstardyń zańsyz shoǵyr­lanýyna qarsy is-qımyl máseleleri jónindegi vedomstvoaralyq komıssııanyń qyzmetimen tanystyrdy. Ol, sondaı-aq mundaı qylmys jyl saıyn elderdiń eko­nomıkasyna orny tolmas zalal keltirip otyrǵanyn aıtyp, oıyn «Tek tyǵyz ózara is-qımyl men birlesken jumys bul syn-qaterlerge tosqaýyl qoıa alady», dep tujyrymdady.

Al Qazaqstan Bas prokýrorynyń oryn­basary Jandos О́mirálıevtiń aıtýyn­sha, osy vedomstvoaralyq komıssııa jumy­synyń sońǵy birneshe aıynda ǵana mem­leketke 500 mlrd teńgeden atsam qarjy qaıtarylǵan. «Qazaqstanda quqyq­tyq kómek suraýdyń biryńǵaı standarttary ázirlendi. Ol boıynsha Eýroodaq, AQSh, Ońtústik-shyǵys Azııa elderiniń talaptary tolyǵymen eskerilgen. BUU Esirtki jáne qylmys basqarmasy arqyly Eýropa jáne Azııadaǵy aktıvterdi qaıtarý boıynsha derekter almasý jelilerine qosylýǵa da qol jetkizildi. Qylmystyq-quqyqtyq salada 33 ıýrısdıksııa men kómek týraly sottalǵan adamdardy berýge qatysty 70 ekijaqty shart jasaldy. Bul baǵyttaǵy jumys jańa deńgeıge kóterilgenin aıta ketken jón. Osy maqsattar úshin buryn-sońdy bolmaǵan uıymdastyrý jáne quqyqtyq sharalar qabyldandy», deıdi J.О́mirálıev.

Basqosýda Shrı Týshar Mehta Úndis­tanda transulttyq ekonomıkalyq qylmystarǵa qarsy kúres boıynsha qabyl­danǵan sharalar týraly aıtsa, Qytaıdyń bas prokýrory Chjan Szıýn otyrysqa qatysýshylardy qylmystyq jolmen alynǵan jáne shetelge shyǵarylǵan aktıvterdi óndirip alý máselelerinde QHR-da qoldanylatyn tetikter men quraldar týraly aqparattandyrdy. Sondaı-aq osy baǵyttaǵy reseılik tájirıbe týraly bas prokýror Igor Krasnov aıtyp berdi.

Al Tájikstannyń bas prokýrory Iýsýf Rahmon qylmystyq jolmen alynǵan já­ne shetelge aýdarylatyn aqshalaı qara­jat pen basqa da qundylyqtardy zań­syz shyǵarýdyń jolyn kesý boıynsha shara­lar týraly baıandama jasady. Qyr­ǵyz Respýblıkasynyń bas prokýrory Qurman­qul Zýlýshev pen О́zbekstan Respýblı­kasynyń bas prokýrory Nıgma­tılla Iýldashev shetelge zańsyz shyǵaryl­ǵan aktıvterdi izdestirý jáne qaıtarý jó­nindegi vedomstvoaralyq komıssııalardyń jumysy týraly málimdedi.

Talqylaý sheńberinde delegattar ShYU-ǵa múshe memleketterdiń quqyq qor­ǵaý organdarynyń áriptestigin arttyrý, transulttyq ekonomıkalyq qylmys­tarǵa qarsy is-qımyl boıynsha kommý­nı­kasııany jaqsartý, kúsh-jigerdi biriktirý týraly pikirlerin ortaǵa saldy.

Is-shara aıasynda urlanǵan aktıvterdi qaıtarý boıynsha odan ári ózara is-qı­myl jasaý jáne ozyq tájirıbemen almasý jónindegi basym mindetterdi aıqyn­daıtyn hattamaǵa qol qoıyldy.

Sońǵy jańalyqtar

Denıs Nıkısha kelesi kezeńge óte almady

Olımpıada • Búgin, 16:16