Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Taıaýda ótken talqy-jıyndarda birqatar ózekti oı aıtyldy. «QazIndustry» qazaqstandyq ındýstrııa jáne eksport ortalyǵy «О́ńdeý ónerkásibi aptalyǵy» sheńberinde ónerkásiptik kásiporyndar ókilderiniń, sondaı-aq otandyq IT-kompanııalar qyzmetkerleri men halyqaralyq sarapshylardyń qatysýymen «О́nerkásipti sıfrlyq transformasııalaý» sessııasyn ótkizdi.
Qatysýshylar uıymdardyń sıfrlyq tehnologııalardy engizý deńgeıin, sıfrlyq jobalardy damytý máselelerin, jobalardy engizý jaǵdaıynda kásiporyndar tap bolǵan qıyndyqtardy, ónerkásiptik kásiporyndar tarapynan suranysty jáne otandyq IT-naryqtyń usynystaryn, sıfrlyq jobalardy engizý kezinde ónerkásiptik kásiporyndardyń aqparattyq qaýipsizdigin talqylady.
О́nerkásipti sıfrlyq transformasııalaý sessııasyn Qazaqstan Respýblıkasynyń Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi vıse-mınıstri Málik Oljabekov ashty. Ol memlekettiń tıimdi ekonomıkasyn qalyptastyrý úshin sıfrlyq transformasııanyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
«Indýstrııa 4.0. árbir óndiris salasy úshin mańyzdy. Ol derekterdi jınaıtyn, ońtaılandyratyn jáne ornalastyratyn ozyq óndiris tehnologııalaryn qamtıdy. Indýstrııa 4.0. tehnologııasynyń artyqshylyqtaryn túsingen kásiporyndar jahandyq syn-qaterlerge tótep berý úshin jaqsy jaǵdaıda bolady», dep atap ótti vıse-mınıstr.
QazIndustry basqarma tóraǵasy Berik Bekenov ónimniń tıimdiligin, ıkemdiligi men sapasyn birneshe ese arttyrýǵa múmkindik beretin jańa múmkindikter úshin ónerkásiptik kásiporyndardy sıfrlyq transformasııalaýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
«Biz kásiporyndardyń bıznes-prosesteriniń aýdıtinen bastap, usynymdar ázirleýden, IT-sheshimderdi izdestirýden, memlekettik yntalandyrý sharalaryn alý usynystarynan bastap jáne sıfrlyq jobalardy túpkilikti engizýge deıingi jumystardyń barlyq keshenin qamtıtyn kásiporyndar úshin sıfrlyq strategııalardy daıyndaý boıynsha jumys júrgizýdemiz», dedi aksıonerlik qoǵam basshysy.
Sondaı-aq sessııa qatysýshylary sıfrlyq transformasııa quraldaryn qoldanýdaǵy ónerkásiptiń ózekti máselelerin, óndiristik prosesterdi avtomattandyrý úshin áleýetti tapsyrys berýshiler men sıfrlyq sheshimderdi jetkizýshiler arasynda tikeleı B2B baılanystardy qalyptastyrý máselelerin talqylady.
QazIndustry sıfrlyq transformasııa dıreksııasynyń jetekshisi Laýra Jumanalıevanyń aıtýynsha, Qazaqstan baıaǵydan beri kásiporyndardyń sıfrlyq transformasııasyna qatysty biryńǵaı talapty engizýi kerek edi. Qazir óndiristiń kópshiliginde sıfrlyq sheshimder engizile bastady, alaıda qarjynyń jetispeýshiligi, standarttardyń joqtyǵy, normatıvtik talaptardyń damymaýy sekildi tejeýshi faktorlar bar.
«Sonymen qatar ár kásiporynda sıfrly transformasııa týraly ózindik túsinik bar, sondaı-aq basshylyq tarapynan sıfrlandyrýdyń artyqshylyǵyn túsinbeýshilik te bar. Kásiporyndar búginde negizgi salalyq úrdister men talaptarǵa baılanysty ishki jáne syrtqy qıyndyqtarǵa tap bolyp jatyr. Jalpy, kásiporynda IT-strategııa bolýǵa tıis jáne josparlaý gorızonty mekemeniń sıfrlyq myqtylyǵyna baılanysty. Uzaq merzimdi perspektıvada bul bes jyl, qysqamerzimdi perspektıvada úsh jyl. Strategııany jyl saıyn aýystyra bermeý kerek, tek túzetýler engizý jetkilikti», deıdi L.Jumanalıeva.
«Qazatomónerkásip» óndiris departamentiniń basshysy Telman Shýrıevtiń aıtýynsha, kompanııada 2028 jylǵa deıingi sıfrlandyrý strategııasy qabyldanǵan. Ol «Samuryq-Qazynanyń» jalpy sıfrlyq transformasııa baǵdarlamasy aıasynda engizilipti.
«Biz bıznestegi qıyndyqtardy jáne damytýdy qajet etetin tustardy zerttedik. Bul strategııanyń sáıkes jospary bar, ol saladaǵy aǵymdaǵy úrdisterge baılanysty eki jyl saıyn túzetiledi», deıdi ol.
Keıbir jobany júzege asyrý bir jylǵa deıingi ýaqytty alady. Sondyqtan IT-strategııany úsh jylǵa beıimdeý aqylǵa syıymdy shyǵar degen oı aıtady Qazaqstan avtomattandyrý jáne robottehnıka qaýymdastyǵynyń prezıdenti Vladımır Týrehanov.
– Sıfrlyq transformasııa aıasynda óndiris prosesin de, logıstıka máselesin de, qaýipsizdik jaıyn da, ózge de komponentterdi túgel baqylap, nazarǵa alý kerek. Bul komponentterdiń birazy kásiporynnyń jalpy strategııasymen baılanysady. Sondyqtan buryn IT-strategııa ózekti bolǵan shyǵar, qazir de ony kásiporynnyń damý úrdisinen alystata almaımyz. Merzimge keler bolsaq, birneshe kezeńge bólingen on jyldyq strategııa belgileý aqylǵa qonymdy. Osylaısha, sıfrlandyrý úderisi tıimdi engiziledi, al basshylyq pen aksıonerler qaı departamenttiń qanshalyqty tabysqa jete alaryn qadaǵalaı alady. IT-strategııany kásiporyn strategııasynan bólip qaramaý kerek, – deıdi halyqaralyq sarapshy Aleksandr Grevsev.
KEGOC ókili Anna Abramova da bul pikirdi qoldaıdy. Onyń paıymdaýynsha, kompanııada IT-strategııa kásiporynnyń jalpy baǵytymen oraılastyra damytylady.
«Biz úshin bıznestiń barlyq baǵytynyń birge júrýi mańyzdy. Josparlaý merzimi – bes jyl, biraq jyl saıyn strategııany qaıta qarap, túzetip otyramyz, onyń oryndalýy týraly esep beremiz. IT – tez damyp kele jatqan sala, tıisinshe jańa trendterdiń paıda bolýy óndiristi avtomattandyrý prosesine áserin tıgizedi», dedi ol.
Sonymen birge, sarapshylardyń aıtýynsha, otandyq ónerkásipte ınnovasııany IT-departamentter emes, bıznes alǵa jyljytyp otyr. О́nerkásipti sıfrlandyrý týraly sóz bolǵan kezde qozǵalatyn taǵy bir másele – kásiporynnyń IT-ınfraqurylymy. Qazir kompanııalar aldynda paıdalanylatyn sheshimder men platformalardy jańartý boıynsha ózekti mindet tur. Otandyq ónerkásiptik kásiporyndardyń IT-irgetasy qanshalyqty kónergen? Sol irgetasqa negizdelgen jańa strategııa qabyldaý kerek pe, álde jańa tehnologııalarǵa ótip, jańa platformalar qurǵan jón be?
L.Jumanalıeva tez ózgeretin ınfraqurylym ónerkásiptik kompanııalarǵa tán emes ekenin atap ótti. Kerisinshe, ol basqa segmentter men naryqtar úshin mańyzdyraq. Al reınjınırıng prosesinsiz belgili bir tehnologııany engizý múmkin emes, bul tehnologııa óz maqsatyna saı jumys istemeıdi. Sondyqtan ol ınfraqurylymǵa emes, bıznes-prosesterge negizdelgen IT-strategııa qurýǵa keńes beredi. Árıne, ınfraqurylymsyz jol joq, biraq ony keıin qarastyrý kerek.
«Infraqurylym máselesi – árbir kompanııa úshin mańyzdy. Soǵan saı árbir jeke jaǵdaıda ınfraqurylymdy salý nemese jańartý osy kásiporyn jumys isteıtin aǵymdaǵy jaǵdaı turǵysynan qarastyrylýy kerek. Biz aıtyp otyrǵan ınfraqurylymnyń ózgerý prosesi kezeń-kezeńimen atqarylǵany durys – sehtan sehqa, departamentten departamentke degendeı», deıdi A.Grevsev.
Sarapshylar bultty servıster máselesin de kóterdi. Qazaqstanda derekterdi taldaý júıelerin nemese iri jetkizýshilerdiń basqa sheshimderin paıdalanýǵa múmkindik beretin osyndaı platforma qurylýy kerek. О́ıtkeni sheteldik vendorlar aqparat pen derekterdi óz serverlerinde saqtaýdy jón kóredi. Elimizdiń aqparattyq qaýipsizdik talaby boıynsha ondaı tehnologııalar qazaqstandyq kásiporyndarǵa qoljetimdi emes.
«Men retteýshi qabyldaǵan sheshimder barlyq múddeli taraptyń pikirlerin eskere otyryp qabyldanǵanyn qalaımyn. О́kinishke qaraı, keıde elimizde naryq qatysýshylarynyń pikirimen sanaspastan keıbir sheshimder qabyldanatyn jaǵdaılar oryn alyp jatady. Bul keıinnen úlken daý týǵyzady. Qandaı da bir ymyrashyl sheshim qabyldaǵan durys, biraq barlyq taraptyń pikirin eskerý kerek», deıdi V.Týrehanov.
Bultty servıs taqyrybyn TMD boıynsha Google Cloud aýmaqtyq menedjeri Iýlııa Nıkýlına óristetti.
«Biz naryqqa endi ǵana shyǵa bastadyq jáne jedel damyp jatyrmyz. Qazir barlyq kompanııa men kásiporynnyń bıznesti transformasııalaýǵa tyrysyp jatqany, sonyń ishinde bultty sheshimder kómegimen isteýge tyrysyp jatqany eshkimge de qupııa emes. Google Cloud sıfrly transformasııany jedeldetýge kómektesedi. Klıentter bizdi negizgi úsh qyrymyzǵa qarap tańdaıdy. Birinshiden, biz Google-diń bir bóligimiz jáne tapsyrys berýshilerge onyń jańalyqtaryn óz bıznesine engizýine kómektesemiz. Ekinshiden, transformasııany jeńildetip, shyǵyndardy azaıtamyz. Úshinshiden, biz jasandy ıntellektige negizdelgen joǵary mamandandyrylǵan salalyq sheshimderdi usynamyz. Google Cloud sheshimderiniń kómegimen tutynýshylardy tartý, ustap turý jáne barlyq baılanys núktelerinde tutynýshylarmen tyǵyz qarym-qatynas ornatý úshin jańa sıfrlyq qyzmetter usyna alady. Bulttyq ınfraqurylym bızneske kiris túsirýdiń jańa modelin ashýǵa, jasandy ıntellekt kómegimen óz ónimderiniń múmkindigin keńeıtýge áser etedi. Jetkizý tizbegine keletin bolsaq, Google Cloud sheshimderi jetkizý tizbeginiń ashyqtyǵyn, operasııalyq turaqtylyqty jáne úzilisterge jaqsy tózimdilikti qamtamasyz etýge kómektesedi», deıdi Iý.Nıkýlına.
Árıne, sıfrlyq sheshimderdiń engizilýi jaqsy. Biraq bul prosess aıasyndaǵy syn-qaterlerdi eskermese taǵy bolmaıdy. Trend Micro japonııalyq kıberqaýipsizdik kompanııasynyń Ortalyq Azııa, Kavkaz jáne Mońǵolııadaǵy tehnıkalyq dırektory Nurlan Adaev ónerkásiptegi aqparattyq qaýipsizdik táýekelderin ekige bóledi – bıznes-táýekel jáne óndiristik táýekel.
– Aqparattyq qaýipsizdik komandasy men qaýipsizdik mamandarynyń aldynda negizgi tórt problema turady – túrli osaldyqtar, zııandy baǵdarlamalar, tegis jeliler jáne ishki qaýip-qater. Trend Micro kompanııasy qaýipsizdikti qamtamasyz etý máselelerine qatysty túrli túıinderdi tarqatýmen aınalysady. Biz barlyq elde jumys isteıtin jahandyq vendormyz, sáıkesinshe bizde keń aýqymdy analıtıka bar, tyń qaýip-qater jaıly derekterdi tez alamyz. Bul rette IT-ınfraqurylymdy qorǵaýǵa kómektese alamyz, – dedi N.Adaev.
Sarapshylardyń IT-strategııany qansha merzimge engizý kerek dep daýlasýy da beker emes. О́ıtkeni qazir qundylyqtar men sheshimder tez ózgerip jatyr. Bir jyl burynǵy sıfrlyq talap búginge jaramaı qalýy ábden múmkin. Árıne, mundaı kezde tereń analız, jan-jaqty analıtıka kómekke keledi. Sondyqtan kásiporyndarda eń birinshi kezekte taldaý jáne saraptaý ortalyqtary ashylyp, qatarlaryna osy saladaǵy júırik mamandar tartylýy qajet sekildi. Solardyń kómegimen kompanııa óziniń IT-strategııasyn zerttep, naryqta alǵa jyljı alady.
