«Assalaýmaǵaleıkým» – qýyrshaq teatrlarynyń festıvali

Aqtóbe oblysynyń ákimdigi men mádenıet, arhıv­ter jáne qu­jattama basqarmasy­nyń qoldaýymen altyn­shy ret ótkizilgen festıvalge Bash­qurt memlekettik qýyrshaq teatry, О́zbek­stannyń Ferǵana oblystyq qýyr­shaq teatry, Ingýshetııa­nyń Nazran qala­syndaǵy jas kó­rermender teatry, Re­seıdiń Vla­dımır qalasyn­daǵy qýyrshaq teatry, Býrıat respýb­lı­kalyq «Ýlger» teatry, M.Jan­ga­zıeva atyndaǵy Qyrǵyz mem­lekettik qýyrshaq teatry túrli qoıylymdarmen ­kel­di. Elimizden Astana qalasy­nyń qýyrshaq teatry, Almaty memleket­tik qýyr­shaq teatry, Mańǵystaý, Sol­tústik Qazaqstan, Qostanaı ob­lys­tyq qýyrshaq teatrlary, N.Bekeja­nov atyndaǵy Qyzylorda oblystyq qazaq aka­demııalyq mýzykalyq drama teatry,­ Shymkent qalalyq qýyr­shaq jáne jas­óspirimder teatry túrli janrdaǵy qoıy­­lymdaryn usyndy.

«Assalaýmaǵaleıkým» fes­tıvali tuńǵysh ret 2004 jyly Aqtóbe qa­la­synyń 135 jyldy­ǵy­na oraı uıym­dastyrylyp, sodan bastap eki jylda bir ret ótkizý dástúrge aınaldy. Osy kezge deıin «Alaqaı» tórinde TMD, Eýropa elderinen 63-ten astam óner ujymy óner kór­set­ti. Aqtóbe obly­sy ákimdigi taǵa­ıyn­daǵan bıylǵy júl­de qory 1 mıllıon 700 myń teńge bol­sa, eń úzdik qoıylymǵa 500 myń teńge taǵa­ıyndaldy. Odan ózge úzdik rejısserlik týyndy jáne úzdik ssenagrafııa úshin 300 myń teńgeden júlde qory bekitildi. Sondaı-aq úzdik mýzykalyq kór­kemdeý, úzdik ártis atalymdaryna arnaıy júl­deler taǵa­ıyndaldy.

О́ner gadjetterdiń tasasynda qalyp qoıǵandaı kórinetin qazirgi ýaqytta qýyrshaq teatrlaryna da kórermen tartý ońaıǵa túsip otyrmaǵanyn jasyrmady RF Teatr qaıratkerleri odaǵynyń múshesi, Sankt-Peterbýrg qalasy ákimshiligi Mádenıet komıteti­niń memlekettik emes teatrlar jó­nindegi saraptamalyq keńesiniń múshesi Davıd Býrman. Ol álemdegi qýyrshaq teatrlary festıva­li­niń úzdik ondyǵyna kiretin KUKART festıvalin turaqty túrde ótkizip keledi. D.Býrman Sankt-Peterbýrgtiń qýyrshaq ­teatrlaryna reseılik mesenattar turaqty túrde qar­jylaı qoldaý kórsetip otyrǵanyn atap ótti. T.Júrgenov atyndaǵy Qa­zaq ult­tyq óner akademııasy­­nyń professory, teatr synshysy Sánııa Qabdıeva­nyń aıtýynsha, qýyrshaq óneriniń ele­mentteri dramalyq qoıylymdardan, operadan, baletten kórinip jatsa, ekinshi jaǵynan qýyrshaq qoıy­lymdarynan ­balalar da, eresekter de ózine kerek­tisin tabady.

Almatydaǵy memlekettik aka­de­­­­m­ııalyq orys drama teatry­­nyń bas rejısseri Bek­bolat Parma­nov eli­­mizdiń oblys ortalyq­taryndaǵy qýyr­shaq teatr­la­rynyń «Romeo men Djýletta», «Makbet», «Gamlet» sııaq­ty klas­sıkalyq jaýharlardy sahnalaı bastaǵany ónerdegi oń qadam dep esepteıdi: «Bizde qýyrshaq teatr­lary tek balalarǵa arnalǵan degen túsinik qalyptasqan. Sońǵy ýaqytta qýyrshaq teatrlary ere­sekter úshin qoıylymdar kór­sete bastady. Bul óte jaqsy qubylys».

Bashqurt Respýblıkasynyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, teatr synshysy Dına Daýletshı­na: «Teatry kóp qoǵamnyń rýha­­nılyǵy da joǵary bolady. Balalarǵa arnalǵan qoıy­lym­darda eresekter ańǵara ber­meıtin tereń fılosofııa jasy­rynǵan. Biz sahnadan balanyń ishki jan-dúnıesine kilt izdep, onyń kóp suraǵyna qýyr­shaq tilimen jaýap beremiz. Kishkentaı kórermen qoıylym kezinde erekshe kóńil kúıdi bastan ótkeredi. Osy tamasha sezimder balany qýana bilýge, bireýdiń janyn túsine bilýge úıretedi», deı­di. Festıval qorytyndysy bo­ıynsha alty teatr úzdik shyq­ty. Almaty qalasyndaǵy mem­lekettik qýyrshaq ­teatry «Abaı. Vpechatlenıe» qoıyly­my úshin «Eresekterge arnalǵan úzdik qo­ıylym» nomınasııasyn, Shym­kent qa­lalyq qýyrshaq jáne jas­óspirim­der teatry «Asyl shóp» qoıylymy ­úshin «Balalarǵa arnalǵan eń úzdik qoıy­lym» nomınasııasyn ıelendi. Mańǵys­taý oblystyq qýyrshaq teatrynyń ártisi Erjan Begashev pen «Asyl shóp­te» oınaǵan Tolqyn О́mirzaqova úzdik ártis atandy. Sahnany ulttyq aspap únimen, ulttyq kıimderimen, án-kúıi­men jandandyrǵan Ferǵana oblys­tyq qýyrshaq teatry «Úzdik akterlik ansambl» syılyǵyn aldy. Shy­nymen de qýyrshaqtarynan da ózbek óneri­niń ıisi ańqyp turǵan ferǵanalyqtar kórer­menderge tamasha kóńil kúı syılaı bildi. «Úzdik ssenografııalyq kon­sep­sııa» júldesi Aqtóbe oblystyq «Ala­qaı» qýyrshaq teatryna buıyrdy.

Festıvalge qatysýshy óner ujym­dary qaıshylyq pen kıkil­jińge toly qazirgi dúnıe­de ult pen ulysty, adamdy jaqyn­dastyratyn óner ekendigin, izgi­­lik jolynda qýyrshaq óne­ri­niń mańyzdylyǵynyń óte jo­ǵary ekendi­gin atap ótti. Osyn­daı fes­tıvalder jıi-jıi uıym­das­tyrylyp tursa, teatr ujym­da­rynyń shyǵarmashylyq ósýi­ne, ózara tájirıbe almasýyna jol ashy­lary sózsiz.

Aqtóbe oblysy