Qazaqstan kásipkerleriniń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi ýákil Rýstam Júrsinov bul másele jaıynda alǵashqylardyń biri bolyp dabyl qaqty. Belsendi azamat áleýmettik jelidegi paraqshasynda: «Mareven Fýd Tıan-Shan» JShS-nyń basynan ótken jaǵdaı endi tanymal álemdik óndirýshi Van der Hoeven Greenhousebuilders B. V.-pen seriktesip jumys isteıtin «Greenhouse-Qaztomat» JShS-nyń basyna túsip otyr», dep jazdy. Bul kásiporyn Ekibastuz qalasynda ornalasqan.
Máseleniń mánisi bylaı, osy jyldyń maýsym aıynda Pavlodar oblysy ákimdigi apparatynyń ishki aýdıt qyzmeti óńirlik aýyl sharýashylyǵy basqarmasymen birge tólengen sýbsıdııalardyń bir bóligine aýdıtorlyq tekseris júrgizgen. 2018 jyly Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi «Investısııalyq salymdar kezinde agroónerkásiptik keshen sýbektisi shekken shyǵystardyń bir bóligin óteý boıynsha sýbsıdııalaý qaǵıdalaryn» bekitkeni málim. Osy qaǵıdanyń talaptary negizge alynady. Tekserý sharasynyń nátıjesinde «Greenhouse-Qaztomat» JShS negizsiz bólingen 2 mlrd 470 mln 473,3 myń teńge kólemindegi sýbsıdııany memlekettik bıýdjetke qaıtarýǵa tıis degen qorytyndy jasalypty. Zań buzýshylyqtar retinde kásiporyndaǵy óndirý kóleminiń kórsetkishteri jalpy óndiristik qýatynyń keminde 30 paıyzyna jetpegen, sondaı-aq paıdalanýǵa berilýi jobalaý-smetalyq qujattamada kózdelmegen qurylys kezekteri negizsiz sýbsıdııalanǵan dep kórsetilgen.
– Investor ınvestısııalyq sýbsıdııaǵa ótinimdi jumys aıaqtalǵan soń ekinshi kezeńde berdi. Sýbsıdııa mólsheriniń asyp ketýine baılanysty (500 mln teńge jáne odan kóp) Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi atynan ákimshiniń kelisimi alyndy, ony Aýyl sharýashylyǵy basqarmasy bir transhpen tóledi. Qurylys kezekteri bóligindegi sýbsıdııalar qurylys paıdalanýǵa berilgennen keıin, ıaǵnı salynǵan jáne jumys istep turǵan jylyjaı kesheni úshin tólengenin atap ótken jón. Iаǵnı bul jerde zań buzýshylyq kórip turǵan joqpyn, – deıdi R.Júrsinov.
Negizi, «Ekibastuz qalasyndaǵy jylyjaı kesheniniń qurylysy (syrtqy ınjenerlik jelilersiz)» jobasy 2018 jyly ázirlengen eken. Buǵan 2019 jylǵy 15 naýryzdaǵy Memlekettik saraptamanyń oń qorytyndysy dálel bola alady. Iske asyrýdyń uzaq merzimderine jáne eleýli ınvestısııalyq shyǵyndarǵa baılanysty jobany birneshe kezeńde atqarý kózdelgen. Onyń ishki kommýnıkasııalary men tehnologııalaryn derbes keshen retinde salý múmkindigi qarastyrylǵan. Árbir kezeńniń qurylysy aıaqtalǵan soń óńirlik qala qurylysy jáne jerdi baqylaý basqarmasynyń oń qorytyndylary usynylyp otyrǵan. Investısııalyq jobanyń ár bóligi ýákiletti organda tirkelgen №1,2,3,4 jylyjaı bloktaryn paıdalanýǵa berý aktilerimen rastalǵan.
Budan basqa aýdıtorlyq eseptiń 3-tarmaǵynda jylyjaı kesheniniń egis alańyna jumsalǵan tyńaıtqyshtardyń qunyn sýbsıdııalaý da negizsiz, sebebi ol jerler rastalmaǵan degen silteme bar. R.Júrsinovtiń aıtýynsha, aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer ýchaskeleri memlekettik jer kadastrynyń aqparattyq júıesimen jáne «Jyljymaıtyn múlik tirkelimi» memlekettik derekter bazasymen avtomatty túrde rastalady. Tyńaıtqyshtar qunyn sýbsıdııalaýǵa ótinimder Qoldau aqparattyq júıesi arqyly jiberilgen. Onda egis alańy №1 bloktyń jer ýchaskesi boıynsha 4,37 gektar, al jalpy alańy 10,32 gektar dep kórsetilgen. Sondaı-aq 14-219-172-117:1 jer ýchaskesinde 20,9 gektar egistik bar, al telimniń jalpy aýdany 31,5 gektar dep tirkelgen.
– Kásiporynǵa egis aınalymyna arnalǵan tyńaıtqyshtar úshin suralǵan sýbsıdııalar eki eselenip kórsetilgen degen kiná taǵylyp otyr. Bul durys emes, sebebi aqparattyq júıe tyńaıtqyshtardy qoldaný jyldamdyǵyn derbes esepteıdi. Shyǵyndardyń durystyǵy, sonymen qatar baǵdarlamalar men elektrondyq shot-faktýralardy qabyldaý jáne óńdeý júıesiniń aqparattyq ózara is-qımyly arqyly avtomatty túrde rastalady. О́kinishke qaraı, baqylaýshy organ kompanııanyń qyzmetine tikeleı aralasyp, zańdy óreskel buzǵany baıqalady. Is materıaldaryn egjeı-tegjeıli zerdelegennen keıin kompanııanyń quqyqtary men múddelerin qorǵaý úshin men Pavlodar oblysynyń ákimine jáne elimizdiń Bas prokýroryna qalyptasqan jaǵdaıdy obektıvti qaraýǵa járdem kórsetý týraly ótinish joldadym, – dedi kásipkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi ýákil.
Aýdıtorlyq esepte tyńaıtqyshtarǵa 2,3 mlrd teńge negizsiz tólengen dep kórsetiledi. Onyń 1,7 mlrd teńgesi 2019 jyly, qalǵany 2020 jyly berilgen. Investısııalyq sýbsıdııalardyń barlyǵy kezinde Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginde tirkelgeni týraly qujattar kásiporynda saqtalǵan. Sondyqtan bul is «Greenhouse-Qaztomat»-tyń paıdasyna sheshiledi degen úmit zor deıdi mamandar.
О́ńirlik aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Nurbolat Maqashev bul másele jaıynda biletinin, alaıda aýdıt qyzmetine qatysty esh aqparat bere almaıtynyn málimdedi. Is quzyrly organdarǵa berilgen, jaı-japsaryn solar anyqtap kórmek.
Jylyjaı kompanııasynyń bas dırektory Qýanysh Nurbekov te atalǵan jaıt boıynsha túsinik berýden bas tartyp otyr. Kásipkerdiń aıtýynsha, seriktestik tarapynan kinárat jiberilmegen, barlyq talap zańǵa súıene otyryp júrgizilgen.
Eske salyp óteıik, osydan bir jyl buryn mundaı keleńsizdik Almaty oblysyndaǵy «Mareven Fýd Tıan-Shan» JShS-da da oryn alǵan. Azyq-túlik óndirisi úshin bólingen 1,3 mlrd teńge zańsyz berilgen degen jeleýmen Almaty oblysynyń prokýratýrasy aýdıttik tekseris júrgizip, qarajatty bıýdjetke qaıtarýdy talap etti. Bul máselege keıinnen elimizdiń Bas prokýratýrasy aralasty. Joǵary organ ınvestısııalyq sýbsıdııalar tóleminde eshqandaı qylmystyq sıpat joq degen sheshim shyǵarǵan soń, is toqtatylǵan edi.
Ekibastuz jylyjaıynyń máselesi de oń sheshiledi degen senim zor. Bolmaǵan jaǵdaıda kásiporyn úlken shyǵynǵa batatyny daýsyz. Sebebi onyń ınvestorlar aldynda úlken mindettemeleri bar. Biletinder bul sharýasy táýir júrip turǵan seriktestiktiń jumysyn «shaıqaý» deıdi. Jylyjaıdyń shaıqalyp, bolmasa jaıqalyp keterin ýaqyt kórsete jatar. Búginde kásiporynda 500-den astam adam eńbek etedi. Kompanııa Qazaqstannyń 16 qalasyndaǵy 100-den astam saýda jelilerimen baılanys ornatqan, jergilikti naryqqa jylyna 6 myń tonnadan astam qyzanaq jiberedi.
Pavlodar oblysy,
Ekibastuz qalasy
