Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy áriptestik baılanystar áleýmettik-ekonomıkalyq jáne mádenı salamen ǵana shektelmeıdi. Oń úderis orta jáne joǵary bilim berý júıesinen de keń kórinis taýyp otyr.
M.О́temisov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıteti reseılik joǵary oqý oryndarymen birlesken jobalardy iske asyrýǵa múddeli. О́ıtkeni, maman daıarlaý isindegi mol tájirıbeni birlesip ıgerý eki jaq úshin de óte tıimdi.
Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy baılanys áýelden ornyqqan, endi, mine, sol qarym-qatynasymyz eýrazııalyq yqpaldastyq túrinde burynǵydan da tereńdeı túsetini anyq. Elbasy Nursultan Nazarbaev bul ıdeıany budan 20 jyl buryn kótergen edi. Eýrazııalyq yqpaldastyqtyń jemisi ekonomıkanyń ár salasynda ǵana emes, sonymen birge, ǵylym men bilimdi birlese damytýda da kórinýi qajet. Nursultan Nazarbaev bul máselege M.V. Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetinde sóılegen sózinde Astana qalasynda 2001 jyldan beri Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń qazaqstandyq fılıalynyń jumys jasap jatqanyna toqtalyp, «Sonyń arqasynda burynnan tarıhı baılanys bar Qazaqstan men Reseıdiń ǵylymı, bilim baılanystary búginde jańa mazmunǵa ıe boldy», dep atap ótti. Eki eldiń joǵary bilim berý júıesindegi baılanystary shekaralas aımaqtarda qarqyndy damyp keledi. Sonyń bir dáleli retinde ýnıversıtetimiz Reseıdiń birneshe joǵary oqý oryndary, ǵylymı zertteý ınstıtýttarymen yntymaqtastyq baılanys ornatty. Reseılik oqý oryndarymen bolǵan kezdesýde Ýlıanov qalasynan kelgen ǵalymdar ózderi jasaqtaǵan ozyq jobalardy ortaǵa saldy. Ýlıanov memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetin jylyna myńdaǵan túlek támamdaıtyn bolsa, sonyń 75 paıyzy pedagog mamandar. Kezdesý barysynda eki oqý ornynyń birikken oqý baǵdarlamasyn jasaý, qazaqstandyq magıstranttardyń Reseıde ǵylymı is-tájirıbeden ótýin qamtamasyz etý, stýdentterdiń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý sekildi birneshe ınnovasııalyq jobalarmen almasyldy. Reseılik osy oqý orny úshin ýnıversıtetimiz Qazaqstandaǵy alǵashqy seriktes bolyp otyr.
Tarıhy baı eki irgeli oqý oryndarynyń qabyrǵasy bir jylda qalanǵan. Eń bastysy, eki el bilim ordasynyń bir-birinen úırenetin tustary az emestigi aıqyn, buǵan dálel bolashaqta atqarylar aýqymdy birlesken ǵylymı jobalar men halyqaralyq yntymaqtastyq aıasyndaǵy atqarylar jumystar. Sonymen qatar, bolashaqta eki oqý orny aldynda birlesken bıznes-ınkýbator qurý jospary da bar. Kezdesý barysynda halyqaralyq yntymaqtastyq aıasynda ekijaqty baılanysty nyǵaıtýda memorandýmǵa qol qoıyldy.
– Reseılik joǵary oqý orny shaǵyn mektepterdegi jumys tájirıbesimen bólisti, endi shaǵyn qurylymdy mektepter búgingi tańda tek qana bizdiń óńir ǵana emes, jalpy Qazaqstan boıynsha bul másele óte kúrdeli bolyp tur. Shaǵyn mektepterge muǵalimder daıyndaý máselesine keletin bolsaq, Ýlıanovsk qalasynyń memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń mol tájirıbesi bar ekendigi jáne de bul jaǵynan da bolashaqta úlken tájirıbe almasý bolatyny sózsiz. Sonymen qatar, ýnıversıtet ǵalymdary úshin birlesken ǵylymı jobalardy atqarýǵa jańa múmkindikter ashylary aıqyn, – dedi
M.О́temisov atyndaǵy BQMÝ-dyń birinshi prorektory Áset Tasmaǵambetov.
Al RF I.N.Ýlıanov atyndaǵy memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń ǵylymı jumystar jónindegi prorektory Natalıa Ilınanyń aıtýynsha, eki jaqqa da óte tıimdi áriptestik baılanys tek pedagog mamandardy ǵana emes, jalpy áleýmettik-gýmanıtarlyq saladaǵy kadrlardy daıarlaý isinen aıqyn kórinis taýyp otyr. Bilim berý baǵdarlamasy aıasynda daıarlyqtan ótken mamandar birden Reseıdiń jáne Qazaqstannyń dıplomyn ıelenedi. Jáne bir utatyn jerimiz, akademııalyq utqyrlyq negizinde bilim alatyn jas izdenýshi ǵalymdarmen birge magıstranttar men professorlyq-oqytýshylyq quramnyń qatary da arta túsedi.
Bul – ýnıversıtettiń Reseıdiń joǵary oqý oryndarymen baılanystarynyń bir ǵana kórinisi. Oqý ornyndaǵy eki el arasyndaǵy baılanys joǵary bilim berý júıesindegi akademııalyq utqyrlyq baǵdarlamasy arqyly da tıimdi júrgizilýde. Zamanaýı bilim berý júıesi damýynyń mańyzdy tendensııalarynyń biri stýdentter men oqytýshylardyń akademııalyq utqyrlyǵy bolyp tabylady. Akademııalyq utqyrlyq – halyqaralyq bilim berý keńistigine ǵylym men joǵary oqý oryndary ıntegrasııalanýynyń mańyzdy jaqtarynyń biri.
2011 jyldyń 19 qańtarynda qabyldanǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń joǵary oqý oryndaryndaǵy akademııalyq utqyrlyq tujyrymdamasynda atap kórsetilgendeı, «halyqaralyq bilim berý keńistigine qozǵalystyń júzege asyrylýynyń basty maqsaty – qazaqstandyq joǵary bilimniń sapasyn álemdik standarttarǵa sáıkesti qamtamasyz etý jáne onyń básekege qabilettiligi men tartymdylyǵyn arttyrý». Onyń negizgi qabileti qazaqstandyq bilimniń halyqaralyq bilim berý keńistigine ıntegrasııalanýyna, adam kapıtalynyń damý deńgeıi men bilim sapasynyń artýyna, joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilimniń ınternasıonaldanýyn kúsheıtýge negiz bolady. Atalǵan baǵdarlama aıasynda ýnıversıtetimiz irgeles otyrǵan Reseıdiń joǵary oqý oryndarymen bilim, ǵylym, mádenıet, óner salasynda yntymaqtastyq baılanysta.
«Mádenıet – ómirimizdiń negizi, ol uly ıdeıa tóńireginde qundylyqtardy týǵyzatyn biregeı tetik. Beıbitshilik, rýhanııat jáne kelisim – bul birliktiń kepili», dedi Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HHI sessııasynda sóılegen sózinde. Ýnıversıtet mádenıet pen óner salasynda Samara memlekettik mádenıet jáne óner akademııasy, Saratov konservatorııasymen mádenı baılanysyn nyǵaıtýda. Bul óz kezeginde jastardyń shyǵarmashylyq talpynysy men kásibı bilimge yntalandyrýǵa septigin tıgizeri anyq.
Osy Assambleıa otyrysynda sóılegen sózinde «Alysty-jaqyndy sheteldermen yqpaldastyq jaıyna, G-Global júıesiniń mán-mańyzyna toqtalǵan Elbasy, HHI ǵasyr – ıntegrasııa ǵasyry. Eń damyǵan elderdiń barlyǵy búgingi bıikterge ıntegrasııa arqyly jetti. Integrasııa – el táýelsizdigine esh qaýip týdyrmaıdy, kerisinshe, nyǵaıta túsedi. Ol naryqty keńeıtedi, alys-beris pen barys-kelisti arttyrady, básekelik qabiletimizdi shyńdaıdy, degen bolatyn. Qazaqstan men Reseı joǵary oqý oryndary arasyndaǵy yqpaldastyq baılanys bilim men ǵylym salasynda da básekelestik qabiletti arttyryp, birlesken ǵylymı jobalardy júzege asyryp, maman daıarlaý isindegi mol tájirıbeni birlesip ıgerýge zor múmkindikter týdyrary sózsiz.
Rıta SULTANǴALIEVA,
M.О́temisov atyndaǵy
BQMÝ qyzmetkeri.
ORAL.
