Jol apaty: Jaýapsyzdyq jazasy

6 qazan kúni aınaldyrǵan bir jarym saǵattyń ishinde eki birdeı arystaı azamat kólik apatynan ana dúnıege attanyp kete bardy. Pavlodar – Qyzylorda tas jolynyń 41-shaqyrymynda Volkswagen Sharan mınıvenin tizgindegen 52 jasta­ǵy júrgizýshi joǵary jyldamdyqpen kele jatyp jol shetine túsip ketken. Odan bir saǵat ótken soń dál sol jolda Toyota Camry jeńil kóligi avtobannyń shetine ornatylǵan metall kedergige qaq shekesimen kelip soǵylǵan. Eki jaǵdaıda da júrgizýshiler oqıǵa ornynda til tartpaı ketken.

Taǵy bir jantúrshigerlik oqıǵa Aqsýǵa qarasty Syrlyqala aýyly ma­ńyn­da boldy. «Nıva» kóligi aýyr júk mashı­nasynyń tirkemesine soǵylyp, ishindegi úsh jolaýshy (ekeýi bala) sol jerde jan tapsyrǵan.

– Úlken joldardaǵy jol-kólik oqı­ǵa­larynyń negizgi sebebi júrgizýshiler­diń tártipti saqtamaýynan týyndaıdy. Jyl basynan beri oblys joldarynda jol shetindegi shuńqyrǵa túsip ketý boıynsha 12 jaǵdaı tirkelse, taǵy 3 kó­lik jol kedergilerine soǵylǵan. О́ńir polıseıleri jol qozǵalysy erejelerin buzý boıynsha 95 myńnan astam oqıǵany tirkep, yqtımal keleńsiz jaǵdaılardyń aldyn ala bildi. О́ńirimizde alǵashqy ­9 aı ishinde 440 jol apaty tirkelip, saldarynan 59 adam kóz jumdy, 667 adam jaraqattandy. Apattar kóbine kóktem jáne jaz aılarynda jıi tirkeledi, – deıdi Pavlodar oblystyq polısııa departamenti bastyǵynyń birinshi orynbasary Jasqaırat Qaıyrov.

Jalpy, óńirdegi respýblıkalyq tas joldarda jyl basynan beri 80, eldi mekender men oblystyq mańyzǵa ıe avtojoldarda 360 oqıǵa tirkelgen. Osy ýaqyt ishinde maldyń jolǵa shyǵýymen 5 jol-kólik apaty tirkelip, bir adam qaza tapqan. Polıseıler toltyrǵan hattamalar men sot sheshimderine súıen­sek, jol-kólik apattaryna kóbine kó­lik júrgizýshileriniń nemquraılyǵy, jyl­damdyq rejimin saqtamaý, joldyń qarama-qarsy baǵytyna shyǵý sebep bolady eken.

Eldi mekender ishinde kólikpen adam qaǵý faktileri de azaımaı tur. Jaıaý júrginshilerdiń qatysýymen aımaqta 159 jol oqıǵasy tirkelgen. Sonyń ishinde 17 oqıǵa jaıaý júrginshilerdiń kinásinen bolǵandyǵy dáleldenip otyr. Al osy jaıttardyń saldarynan kámelet jasyna jetpegen 4 bala kóz jumyp, 104-i túrli dene jaraqattaryn alǵan.

J.Qaıyrovtyń aıtýynsha, óńirde mas kúıinde kólik júrgizgender sany da barshylyq. 800-den astam adam jónsiz áreket jasaǵany úshin kólik júrgizý quqyǵynan aıyrylǵan.

«Segiz júrgizýshi mas kúıinde kólik rýline otyryp, jol-kólik oqıǵasyna sebepshi bolǵan. Olardyń úsheýine qylmystyq is qozǵalyp, beseýi ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Jalpy, jyl basynan aımaqta alkogoldi ishimdik iship rýlge otyrǵan 1170 azamat anyqtalyp, olarǵa tıisti jazalar taǵaıyndaldy. Medısınalyq kýálandyrýdan bas tartqan taǵy 70 júrgizýshige Ákimshilik kodekstiń 613-baby 4 tarmaǵyna sáıkes ákimshilik jaza qoldanyldy. Al 879 azamat júrgizýshi kýáliginen aıyryldy. Spırttik ishimdik iship, kólik basqarǵandar 15 táýlikten 30 táýlikke deıin ákimshilik qamaýǵa alynatynyn, 7 jyldan 9 jylǵa deıingi merzimge kólik quralyn basqarý quqyǵynan aıyrylatynyn eskertemiz», deıdi J.Qaıyrov.

Jurtshylyq Reseı jáne Armenııa elderiniń nómirin taqqan jeńil kólikter kóshede qozǵalys erejesin jıi buzatynyn aıtady. Polıseıler jyl basynan sheteldik nómir taqqan 3336 jeńil kólik­ke qatysty aıyppul hattamalaryn tol­tyrǵan.

Buǵan qosa Pavlodar qalasynyń tur­ǵyndary taksı júrgizýshileriniń (kóbi sheteldik nómir taqqan) jol erejelerin jıi buzatynyn, jaıaý júrginshilerge jol bermeı, jolaq ústinen zý etip óte shyǵatynyn aıtyp júr. Qala turǵyny Beısen Álimov eki balasy shahardaǵy №25 orta mektebinde oqıtynyn, kesh­kilik sabaqtan soń úıge qaıtarda olar úshin qatty alańdaıtynyn jetkizdi. Amalsyzdan kúnde jumystan erte sura­nyp shyǵyp, balalaryn ózi alyp ketýge tyrysady eken.

– О́tken jazda kóz aldymda eki bir­deı taksı kóliginiń qatysýymen jol-kólik apaty boldy. Eki jaǵdaıda da «Iаndeks» taksoparkiniń mashınalary kináli ekenine kýá boldyq. Baıqaıtynym, álgi taksoparktiń kólikteri óte eski. So­nysyna qaramaı qala ishindegi joldarda olar ózge kólikterge jol bermeı, qat­ty jyldamdyqpen júıtkıdi. Ásirese jurt jumystan qaıtar ýaqytta kóshege taksı tolyp ketedi. Shynyn aıtaıyn, jaıaý júrginshiler ótetin tustan júrýge júreksinemin. Álgindeı taksıler adam ótip bara jatyr eken demeıdi, keıde dál aldyńnan zý ete qalady. Sondaı ýaqytta beıbastaq júrgizýshilerdi tizgindeıtin polısııa ınspektorlary da kózimizge túspeı qalady, dep qynjylady ol.

Bir aıta keterligi, ákimshilik polısııa basqarmasy taksı júrgizýshileriniń qatysýymen bolatyn jol-kólik oqıǵa­lary boıynsha arnaıy esep júrgizbeıdi eken.

Taǵy bir másele – «Ýsolǵa» shaǵyn aýdanyndaǵy Bekqojın men Bákirov kósheleriniń qıylysyndaǵy joldyń ońtústik bóliginde jaıaý júrginshiler jolaǵy joq. Bul jerde eki jyl buryn jol budyry bolǵan, qazir ol joq. «Mektepten shyǵyp avtobýs, tramvaı aıaldamalaryna bettegende keıde amalsyzdan jol erejesin buzýymyzǵa týra keledi», deıdi turǵyn. «Aıaldamaǵa jetý úshin áýeli Bekqojın kóshesin jaıaý júrginshiler jolaǵymen kesip ótip, odan ári ońǵa burylyp, general Bákirov qıylysynan ótý kerek. Alaıda bul jerde jaıaý júrginshilerge arnalǵan belgi joq. Keptelip turǵan kólikter da­byldatyp, ótkizgisi kelmeıdi. Sonda tur­ǵyndar aıaldamaǵa qalaı jetýi kerek? Amalsyzdan balalarymmen kósheni aınalyp júrmeý úshin keıde oń jaqpen týra tartyp aıaldamaǵa jetýge tyrysamyz. Osy aýmaqta turatyn turǵyndar jol­dyń ońtústik bóligine de «zebra» qoıý­dy birneshe márte suraǵan eken, qala bı­ligi erejede joq dep jaýap be­rip­ti. Bul jermen kúndelikti júretin jaıaý júr­ginshilerdiń basym bóligi aıaldamalarǵa jetý úshin jolaǵy joq jermen ótetinin baıqaımyn. Sebebi bul tus azamattarǵa yńǵaıly», deıdi qala turǵyny.

Turǵynnyń saýaly boıynsha qala ákimdigine habarlasyp kórdik. Qala bas­shy­synyń baspasóz hatshysy Saltanat Ákimbekova bizdiń ótinishimizden soń jergilikti polısııa basqarmasynyń mem­lekettik avtoınspektory, sondaı-aq jasandy jol kedergilerin ornatýmen jáne jol belgilerin salýmen aınalysatyn merdiger uıymdardyń ókilderi atalǵan ýchaskege barǵanyn habarlady. «Birlesken tekseristiń qorytyndysy boıynsha osy ýchaskeden 20 metr qashyqtyqta (ıaǵnı soltústik bóligi) jaıaý júrginshiler ót­keli bar ekendigi anyqtaldy. Onda tıisti tań­balar, belgiler men stroboskoptar or­natylǵan. Qala kóshelerine jaıaý júr­ginshiler ótkelderin jasaý Pavlodar qalasy polısııa basqarmasynyń kelisi­mimen júrgiziledi. Ýákiletti organ siz kór­setken jerde jaıaý júrginshiler ótke­lin ornatý qajet dep tanyǵan kezde turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq bóliminiń merdigerlik uıymdary tıisti jumystardy júrgizetin bolady», degen jaýap aldyq.

Polısııa departamenti bastyǵynyń birinshi orynbasary J.Qaıyrov oblys ortalyǵyndaǵy jol qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin kóshe qıylys­ta­ryndaǵy baǵdarshamdardy retteý máse­lesi jergilikti atqarýshy organdarǵa usynys retinde jiberildi deıdi. Bú­gin­de Nurmaǵambetov – Jibek joly, aka­­de­mık Bekturov – Edige bı, Tolstoı – ge­ne­ral Dúısenov, Tolstoı – Shaǵyn ­aı­nal­ma joly, Tolstoı – Buqar jy­raý, Tolstoı – «Traktır» dúkeni (JShQ), Nur­maǵambetov – Mının, Nurmaǵambetov – «Danııal» dúkeni, Lomov – Jibek joly, Rossııskaıa – Shedrın, Estaı – Buqar jyraý, Sıolkovskıı – Kataev, Toraıǵyrov – Aımanov, Máshhúr Júsip – Qudaıber­dıev, Bekqojın – Tkachev qıylystaryna baǵ­darshamdar ornatý qajet.

Pavlodar oblysy