«El basyna kún týsa, aqsaqaly aýyr oıǵa batady» deýshi edi burynǵylar. Jetes degen kóregenge jolyqqan aqylgóı Baıtoqan:
– Qııannan asqan bar ma,
Arqardyń izin basqan bar ma,
Ulytaýǵa shyqqan bar ma,
Ulylardyń únin uqqan bar ma,
Sony izdep kelemin, – depti.
Sonda Jetes: – E, seniń izdegeniń meniń izdegenimnen de qıyn eken. Men adam – adam bolsa eken, ardan bezbese eken, namystan qashpasa eken, erlikke bastasa eken, eldiń shyrqyn buzbasa eken, men sony izdep baramyn, – depti.
Bul – Abaı eliniń áńgimesi.
Altyn Ordanyń hany Toqtamystyń bas ýáziri Edige batyrdy «El qamyn jegen Edige» ataǵany málim. Keshegi zamanda Buqar jyraý ataqty Abylaı hannyń keı tirligine renjigende, «Esim hannyń tústigine jaramady-aý!» dep syn aıtqan desedi.
О́tken is ótkenniń esesinde qalsyn. Endi Ádiletti Qazaqstan quramyz degen Prezıdentke ýaqyt berý kerek. Otyz jylda qordalanǵan kúrdeli máselelerdi bir kúnde túzep tastamady dep, bılik pen úkimetti kinálaǵanymyz ádilet bolmas, sondyqtan olarǵa múmkindik bergen abzal. Aýrý batpandap kirip, mysqaldap shyǵady.
«Halyqty qalaı baǵyndyrýǵa bolady?» degen suraqqa dana Konfýsıı: «Eger adal adamdardy kótermelep, aramzalardy basshylyqtan alastatpasań, halyqty baǵyndyra almaısyń» degen eken. Iá, óz bıligin halyq bıligine aınaldyrǵan basshy ǵana bıligin baıypty etedi. Búgin tek qana yntymaq pen bereke eldik tutastyǵymyzdy saqtap qalady.
Osy zamanymyzda da eldiń sózin aıtqan tulǵalar boldy. Keshegi ótken Kamal Smaıylov pen Sherhan Murtaza «Elim, saǵan aıtam! Elbasy, sen de tyńda!» dep aınaladaǵy talaı berekesiz tirlikti jarııa etti. «Aýyl ketse ulttyń uıytqysy ketedi», dep ultymyzdyń altyn uıasyn saqtap turýdy, tilimizdiń tiregin ustap qalýdy aıtty. Oǵan qulaq asqan eshkim bolmady.
Ataqty Ámir Temir Shyǵystyń jeti juldyzynyń biri Hafız shaıyrdy saraıyna shaqyryp bylaı dep aıtqan: «Patshasy aqynyn izdegen el baqytty, al aqyny patshasyn izdegen el sorly».
Men ózim Prezıdenttiń Amerıkada turyp jatqan birtýar jazýshy, ǵalym Muhtar Maǵaýındi 80 jyldyq mereıtoıymen quttyqtaǵanyna súısindim. Osyndaı adamı iltıpattardan keıin halyqtyń shynaıy senimi artady.
Memleket basshysy elimizdi mekendeıtin tabıǵattyń tóltýmasy – kıik máselesine baılanysty oń pikir bildirip, olardy saqtap qalýdyń jolyn qarastyrýy da kóńildi serpiltti. Prezıdent bul qasıetimen óziniń uly dala urpaǵy ekenin dáleldedi. Qazaq – san ǵasyr tabıǵatpen qoıan-qoltyq aralasyp ómir súrgen halyq. Biz qaı túz taǵysynyń kıesi baryn jaqsy bilemiz. Jan-janýarǵa baılanysty ańyzdyń aqıqaty ómirden alynǵan Sáken Seıfýlınniń «Aqsaq kıik» poemasynyń bastalýyn eske túsirelik:
Arqanyń Betpaq degen dalasy bar,
Betpaqtyń oıly,
qyrly panasy bar.
Sol shólde el joq, kún joq
ómir súrgen,
Jándiktiń kıik degen balasy bar...
Kákimbek Salyqovtyń jezkıik týraly án sózinen de bıik rýh ańǵarylady. Kıiktiń órisi men atamekeni Betpaqdalany túz taǵysyna da, ózimizge de jaıly etý – ekologııalyq úılesimniń alǵysharty.
Prezıdent Ulytaýda ótken Ulttyq quryltaıda eldiń bolashaǵy týraly tamasha sózder aıtty. Bizdi oılandyryp, tolǵandyrdy. Osy joly da halyqtyń aıaýly perzentteri Muhtar Shahanov pen Ilııa Jaqanovty elimizdiń eń joǵary dárejesi «Eńbek Eri» ataǵymen marapattady. Saıasatqa kóp aralaspaıtyn akademık-matematık Asqar Jumadildaev el basshysy aldynda sóz sóıledi. Munyń bári myna oıdy eske túsiredi: «Ekonomıka jáne oǵan qatystylardyń bári mádenıetke táýeldi». Iаǵnı bilimdi, mádenıetti, ónegeli tulǵalar ǵana qoǵamdy ustaı alady.
Uly babamyz ál-Farabı: «Izgilikti qoǵamda barlyq adamdar ónermen aınalysý kerek», depti. «О́tkendi umytqandar oǵan qaıta oralýǵa májbúr», degen Eýropadaǵy kishkene memleket – qala Lıýksembýrg danalary: «Biz buryn qandaı bolsaq, sondaı bolyp qalýymyz kerek», degendeı Ádiletti Qazaqstannyń ádiletti jolynan aınymasa, búgini de, bolashaǵy da baıandy bolady dep senemiz.
Saǵyntaı Musabekov,
Sozaq aýdanynyń qurmetti azamaty
