Jyl saıyn zııatkerlik mektepterdegi júzdegen oqýshy asyǵa kútetin erekshe oqıǵalardyń biri – toǵyzqumalaqtan dástúrge aınalǵan jelilik chempıonat. Jas sportshylar úshin toǵyzqumalaqtyń máni oıynnan da tereńirek.
Shymkent qalasyndaǵy fızıka-matematıka baǵytyndaǵy NIS oqýshysy Nuraı Mahambetáli tórtinshi jyl qatarynan spartakıada qatysýshylarynyń tizimine endi. Toǵyzqumalaqty matematıkanyń ómirdegi taǵy bir kórinisi retinde túsinetin qaısar qyz jeńilýden qoryqpaıdy.
– Bolashaqta ulttyq zııatkerlik oıyndy sheteldik dostarymnyń arasynda tanytqym keledi, – deıdi Nuraı.
Eń jas qatysýshy atanǵan Taldyqorǵan qalasyndaǵy zııatkerlik mekteptiń oqýshysy Aınel Qaırat osyǵan deıin jelilik chempıonattyń qos kúmisin ıelengen, bıyl da jeńimpaz ataný oıynda. Al óskemendik Tórejan Qalıbekuly úshin toǵyzqumalaq otbasylyq dástúrge ulasqan. Ol bul oıyndy maqtanyshpen jalǵastyryp kele jatqanyn jetkizdi. Qaraǵandydaǵy NIS oqýshysy Ádilet Sanathan bolsa, toǵyzqumalaqty oınap qana qoımaı, onyń tarıhyn zertteýdi qolǵa alǵan eken.
– «Týǵan elge taǵzym» ólketaný-zertteý ekspedısııasy aıasynda bul oıynnyń tarıhy men týǵan óńirimde qanshalyqty keń taralǵanyn zerttedim. Bul ulttyq qazynamyzǵa jańa kózqaraspen qaraýǵa múmkindik berdi, – deıdi jas óren.
Aqberen Baqytbergen jelilik spartakıadaǵa alǵash ret qatysady. Bıyl «О́rken» grantynyń ıegeri atanyp, Qyzylordadaǵy zııatkerlik mektepke tústi. Ol toǵyzqumalaq sportymen alty jyldan astam ýaqyt aınalysyp keledi jáne atalǵan oıyn NIS-ke túsý úshin qajetti daǵdylardy damytýǵa septigin tıgizdi dep sanaıdy. Taldyqorǵan qalasyndaǵy NIS-tiń 6-synyp oqýshysy Abylaıhan Tynyshtyqbaı kishi topta absolıýtti chempıon atandy. Ol sondaı-aq alǵash ret 2019 jyly jelilik týrnırdiń úzdik oıynshysy bolǵan edi.
– Toǵyzqumalaqtan mekteptegi bapkerim Jetpisbek Koksogonnyń arqasynda sportta ǵana emes, matematıkadan da jaqsy jetistikterge jetip júrmin. Ár jeńis saıyn ózime degen senim arta túsedi, – dedi taldyqorǵandyq oıynshy.
Spartakıadanyń barlyq qatysýshysy ózderiniń toǵyzqumalaqpen baılanysty jeke hıkaıalaryn qýana bólisedi. Olardyń kópshiligi zııatkerlik oıynǵa NIS qabyrǵasyna kelgeli qyzyǵa bastaǵan. Oqýshylardyń sózine den qoısaq, toǵyzqumalaq matematıkalyq saýattylyqty, synı oılaý men logıkany damytady.
NIS-tiń tóreshiler tobynyń jyl saıynǵy múshesi, Taldyqorǵandaǵy sport mektebiniń toǵyzqumalaqtan aǵa jattyqtyrýshysy Baýyrjan Shýrın ulttyq oıyndardyń kompıýterlik oıyndardy yǵystyryp jatqanyna senimdi.
– Toǵyzqumalaq boıynsha jelilik spartakıadanyń zııatkerlik mektepterde dástúrli túrde ótkiziletini qýantady. Ulttyq oıyndar – bizdiń baılyǵymyz. Onyń kez kelgen túri tarıhymyz ben mádenıetimizge, patrıottyq sezimder men batyldyqqa, sondaı-aq sportqa degen súıispenshilikti tárbıeleýge baǵyttalǵan.
Úsh jas sanaty boıynsha Taldyqorǵan, Semeı jáne Qyzylorda qalalaryndaǵy zııatkerlik mektepter komandalary 2022 jyldyń absolıýtti chempıondary atandy. Jeke esepte kókshetaýlyq Ajar Sársenbaı, taldyqorǵandyq Abylaıhan Tynyshtyqbaı, semeılik Malıka Ásemhanova men Erkebulan Dosan, aqtaýlyq Jansaıa Járdem jáne oraldyq Abylaı Mametan jeńis tuǵyrynan kórindi.
– Qazaq halqynyń qaıtalanbas murasyna aınalyp, zııatkerlik pen dástúrdi toǵystyratyn toǵyzqumalaq oıynyna qatysatyn oqýshylar sanynyń artqany – biz úshin jeńis, – dep atap ótti NIS-ti damytý departamenti dırektorynyń orynbasary Aıda Aǵadil.
Zııatkerlik mektepterdiń ejelgi oıyndy jandandyrýdaǵy aýqymdy baǵdarlamasy oqýshylardyń ulttyq tarıhqa, salt-dástúrleri men mádenıetine, halyq folkloryna, oıyndary men taǵamdaryna qyzyǵýshylyǵyn arttyryp, baýlyǵanyn rastaıdy.
Aıta ketelik, 2020 jyldyń sońynda toǵyzqumalaq IýNESKO-nyń Álemdik mura nysandarynyń tizimine engizildi.
