Qoǵam • 02 Qarasha, 2022

Besiktegi býllıng

363 ret kórsetildi

Áli aýzynan anasynyń súti de keppegen jasóspirimder arasyndaǵy álimjettik pen ádiletsizdik qalaı paıda bolady? Estigen adamnyń jany túrshigetin, túrme sııaqty jabyq mekemelerde, qylmys áleminde ǵana oryn alatyn ozbyrlyqty oń-solyn tanymaǵan mektep oqýshylary qaıdan biledi?

Sózimiz aıǵaqty bolý úshin jýyrda ǵana Atyraýdaǵy Baýyrjan Momyshuly atyndaǵy №25 mekteptegi oqıǵany alǵa tartýǵa bolady. BAQ pen áleýmettik jelini qatar dúr­lik­tirgen jaıttyń uzyn-yrǵasy mynadaı: 4-synyp oqýshylarynyń sabaqqa barýdan bas tartýyna joǵary synyptaǵylardyń qorqytyp, aqsha jınap, túsiniksiz qurǵaq untaqty jeý­ge máj­búrlegeni sebep bolǵan. Áke-sheshe­leriniń «balalarymyz belgisiz zattan ýlanyp, aýyrǵan soń ǵana bul jaǵdaıdy bildik» dep baıbalam salǵanyn estidik.

Buqarany oılandyrmaı qoımaıtyn mun­daı oqıǵalar Atyraýda ǵana emes, bar­lyq óńirde kezdesedi. Eń ókinishtisi, kóp jaǵdaıda mekteptegi ozbyrlyqty qu­zyr­ly mekemeler qalaı baqylaıdy, tyıa ala ma degen saýal týyndaıtyny daý­syz. Biraq bul máselede halyqaralyq uıym­dar belsendirek ekenin moıyndaý qa­jet. Mysaly, taıaýda USAID qoldaýymen «Or­ta­lyq Azııadaǵy áleýmettik ınnovasııalar» baǵdarlamasy aıasynda Eýrazııa qory «Qa­zaq­standaǵy mektep býllıngi: máseleni sheshý joldary» taqyrybyn qozǵady. Ke­ıingi 10 jylda Qazaqstanda júrgizilgen zertteýlerge kóz salsaq, orta eseppen balalardyń 14-ten 65%-yna deıin mektepte ozbyrlyq kóredi. Sondyqtan ata-analar qaýymdastyǵynyń joǵarydaǵydaı dabylynan keıin, kommersııalyq emes uıymdar túrli jobalar uıymdastyryp jatady. Al endi ár óńirde qylań berip qalatyn besikten beli shyqpaǵan «qylmyskerlerge» qarsy úkimettik emes uıymdar qaýqar kórsete ala ma?

Máselen, «Just Support» qorynyń atqarýshy dırektory Svetlana Bogatyreva: «Bizdiń qor «Perishte» balalar qaýipsizdigi ortalyǵymen birge «Býllıngke qarsy qoǵamdastyq» jobasyn bastady. Keıingi jyldary balalary bopsalaýǵa ushyraǵan ata-analardan ótinish kóp túskendikten, osy ortalyqpen kúsh biriktirýge sheshim qabyldadyq. Qoǵamdastyqta álimjettik pen qııanat saldaryn jeńýge kómektesetin sarapshylar, psıhologter, medıatorler, balalar qaýipsizdigi jónindegi jattyqtyrýshylar bar. Ata-analar áleýmettik jeliler arqyly ótinish berip, tegin kómek ala alady. Eger zańgerlik keńes, quqyqtyq kómekke qajettilik týyndasa, yntymaqtastyq týraly úshjaqty mámile jasalǵan «Qadyr-Qasıet» qoǵamdyq birlestigine júginemiz», deıdi.

Bıyl kóktemde birneshe mektepte álim­jettik máseleleriniń aldyn alý úshin baǵ­dar­lama ázirlep, qyrkúıek aıynda áreketke kóshken «Qadyr-Qasıet» QB úılestirýshisi Baǵıla Jubatova «Adam quqyqtarynyń fokýsy: áıelder men balalar» jobasynyń tásili azaptaý sııaqty basqa da qatygez, adamgershilikke jatpaıtyn, ar-namysty qorlaıtyn nemese jazalaıtyn nysanaǵa aınalmaý quqyǵyna negizdelgenin aıtady.

Oǵan qosa qazir memlekettik mekemeler de osy baǵytta úlken jumys júrgizip jatqanyn túsiný óte mańyzdy.

Almaty qalasynyń Bala quqyqtary jó­nin­degi ýákili Halıda Ájiǵulova: «Bıyl­ǵy sáýir aıynda bala quqyǵyn qor­ǵaýǵa qatysty mektepterde býllıng degenniń ne ekeni anyq kórsetilgen jáne oǵan ty­ıym salýdy resmı túrde bekitken jańa zań qabyldandy. Qazir Oqý-aǵartý mı­nıs­trliginiń Balalardyń quqyqtaryn qor­ǵaý komıteti mektepterge mindetti túr­de kiriktiriletin álimjettiktiń aldyn alý qaǵıdalaryn ázirlep jatyr. Biraq osy erejeler bekitilgenge deıin-aq mektep oqý­shylary arasyndaǵy ozbyrlyqqa qar­sy quraldar ázirlegen edik. Ashyq jáne tegin kórsetiletin qyzmet býllıngti boldyrmaý, jaǵdaıdy retteý úshin ǵana emes, álimjettikke ushyraǵan jáne ony bastaǵan balalarǵa da óz quqyqtaryn bilýi, syılaýy jáne ony saqtaýy úshin qajet», deıdi.

О́kinishke qaraı, osyǵan qaramastan, mektepterde álimjettik máselesi bar ekenin jáne ony júıeli túrde sheshý kerek ekenin umytpaǵan jón. ÚEU, memlekettik mekeme ókilderi men balalary álimjettik kórgen ata-analar arasyndaǵy áńgimeden túıgenimiz, jasóspirimder arasyndaǵy qylmyskerlerdiń paıda bolmaýyna otbasy, mektep, kámeletke tolmaǵandar ınspektorlary, qoǵamdyq baqylaý men BAQ sııaqty barlyq tarap múddeli bolýǵa tıis.

Sońǵy jańalyqtar

Ekibastuz turǵyndary jylýsyz qaldy

Aımaqtar • Búgin, 10:52

ShQO-da taǵy birneshe jol jabyldy

Aımaqtar • Búgin, 10:42

27 qarashaǵa arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:13

Almaty mańynda jer silkindi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar