Sózimiz aıǵaqty bolý úshin jýyrda ǵana Atyraýdaǵy Baýyrjan Momyshuly atyndaǵy №25 mekteptegi oqıǵany alǵa tartýǵa bolady. BAQ pen áleýmettik jelini qatar dúrliktirgen jaıttyń uzyn-yrǵasy mynadaı: 4-synyp oqýshylarynyń sabaqqa barýdan bas tartýyna joǵary synyptaǵylardyń qorqytyp, aqsha jınap, túsiniksiz qurǵaq untaqty jeýge májbúrlegeni sebep bolǵan. Áke-shesheleriniń «balalarymyz belgisiz zattan ýlanyp, aýyrǵan soń ǵana bul jaǵdaıdy bildik» dep baıbalam salǵanyn estidik.
Buqarany oılandyrmaı qoımaıtyn mundaı oqıǵalar Atyraýda ǵana emes, barlyq óńirde kezdesedi. Eń ókinishtisi, kóp jaǵdaıda mekteptegi ozbyrlyqty quzyrly mekemeler qalaı baqylaıdy, tyıa ala ma degen saýal týyndaıtyny daýsyz. Biraq bul máselede halyqaralyq uıymdar belsendirek ekenin moıyndaý qajet. Mysaly, taıaýda USAID qoldaýymen «Ortalyq Azııadaǵy áleýmettik ınnovasııalar» baǵdarlamasy aıasynda Eýrazııa qory «Qazaqstandaǵy mektep býllıngi: máseleni sheshý joldary» taqyrybyn qozǵady. Keıingi 10 jylda Qazaqstanda júrgizilgen zertteýlerge kóz salsaq, orta eseppen balalardyń 14-ten 65%-yna deıin mektepte ozbyrlyq kóredi. Sondyqtan ata-analar qaýymdastyǵynyń joǵarydaǵydaı dabylynan keıin, kommersııalyq emes uıymdar túrli jobalar uıymdastyryp jatady. Al endi ár óńirde qylań berip qalatyn besikten beli shyqpaǵan «qylmyskerlerge» qarsy úkimettik emes uıymdar qaýqar kórsete ala ma?
Máselen, «Just Support» qorynyń atqarýshy dırektory Svetlana Bogatyreva: «Bizdiń qor «Perishte» balalar qaýipsizdigi ortalyǵymen birge «Býllıngke qarsy qoǵamdastyq» jobasyn bastady. Keıingi jyldary balalary bopsalaýǵa ushyraǵan ata-analardan ótinish kóp túskendikten, osy ortalyqpen kúsh biriktirýge sheshim qabyldadyq. Qoǵamdastyqta álimjettik pen qııanat saldaryn jeńýge kómektesetin sarapshylar, psıhologter, medıatorler, balalar qaýipsizdigi jónindegi jattyqtyrýshylar bar. Ata-analar áleýmettik jeliler arqyly ótinish berip, tegin kómek ala alady. Eger zańgerlik keńes, quqyqtyq kómekke qajettilik týyndasa, yntymaqtastyq týraly úshjaqty mámile jasalǵan «Qadyr-Qasıet» qoǵamdyq birlestigine júginemiz», deıdi.
Bıyl kóktemde birneshe mektepte álimjettik máseleleriniń aldyn alý úshin baǵdarlama ázirlep, qyrkúıek aıynda áreketke kóshken «Qadyr-Qasıet» QB úılestirýshisi Baǵıla Jubatova «Adam quqyqtarynyń fokýsy: áıelder men balalar» jobasynyń tásili azaptaý sııaqty basqa da qatygez, adamgershilikke jatpaıtyn, ar-namysty qorlaıtyn nemese jazalaıtyn nysanaǵa aınalmaý quqyǵyna negizdelgenin aıtady.
Oǵan qosa qazir memlekettik mekemeler de osy baǵytta úlken jumys júrgizip jatqanyn túsiný óte mańyzdy.
Almaty qalasynyń Bala quqyqtary jónindegi ýákili Halıda Ájiǵulova: «Bıylǵy sáýir aıynda bala quqyǵyn qorǵaýǵa qatysty mektepterde býllıng degenniń ne ekeni anyq kórsetilgen jáne oǵan tyıym salýdy resmı túrde bekitken jańa zań qabyldandy. Qazir Oqý-aǵartý mınıstrliginiń Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý komıteti mektepterge mindetti túrde kiriktiriletin álimjettiktiń aldyn alý qaǵıdalaryn ázirlep jatyr. Biraq osy erejeler bekitilgenge deıin-aq mektep oqýshylary arasyndaǵy ozbyrlyqqa qarsy quraldar ázirlegen edik. Ashyq jáne tegin kórsetiletin qyzmet býllıngti boldyrmaý, jaǵdaıdy retteý úshin ǵana emes, álimjettikke ushyraǵan jáne ony bastaǵan balalarǵa da óz quqyqtaryn bilýi, syılaýy jáne ony saqtaýy úshin qajet», deıdi.
О́kinishke qaraı, osyǵan qaramastan, mektepterde álimjettik máselesi bar ekenin jáne ony júıeli túrde sheshý kerek ekenin umytpaǵan jón. ÚEU, memlekettik mekeme ókilderi men balalary álimjettik kórgen ata-analar arasyndaǵy áńgimeden túıgenimiz, jasóspirimder arasyndaǵy qylmyskerlerdiń paıda bolmaýyna otbasy, mektep, kámeletke tolmaǵandar ınspektorlary, qoǵamdyq baqylaý men BAQ sııaqty barlyq tarap múddeli bolýǵa tıis.
