Aıaqdoptaǵy qazaq-ózbek básekesi

Tarıhqa kóz júgirter bolsaq, Qazaqstan men О́zbekstan quramalary búginge deıin tórt márte resmı matchta kezdesip, eki ret halyqaralyq týrnırlerde joldary túıisken eken. Sol alty matchtyń ekeýinde – О́zbekstan, bireýinde Qazaqstan quramasy jeńiske jetse, qalǵan úsh oıyn teń eseppen aıaqtalǵan.

Jalpy, eki el fýtbolshylary eń alǵash ret osydan 30 jyl buryn, ıaǵnı 1992 jyldyń 16 shildesinde Almatydaǵy «Ortalyq» stadıonda kezdesti. Ortalyq Azııa kýbogi jolyndaǵy jarystyń Qazaqstanda ótken birinshi matchynda jerlesterimiz Rýslan Dúzmámbetovtiń jalǵyz golynyń arqasynda jeńiske jetti. Araǵa úsh aı salyp 1992 jyldyń qazanynda Tashkentte uıymdastyrylǵan qarymta kezdesýde eki eldiń fýtbolshylary teń nátı­jege razy bolysty – 1:1. Bul matchta da Qazaq­­stan quramasynan Rýslan Dúzmámbetov mer­gendigimen kózge tússe, alań ıelerinen Azamat Abdýraımov penaltıden gol soqty.

Araǵa eki jyl salyp 1994 jyly Qazaqstan men О́zbekstan «О́zbekstan táýelsizdigi kýbo­gi» dodasynda taǵy da bir-birine qarsy­las atanyp, bul jolǵy kezdesý jarys qojaıyn­darynyń jeńisimen aıaqtaldy. Tash­kenttegi «Pahtakor» stadıonynda ótken match taǵdyryn jalǵyz penaltı sheship ketti – 1:0. 11 metrlik aıyp dobyn О́zbekstan qurama­synyń qorǵaýshysy Aleksandr Tıhonov sátti oryndady.

1997 jyly Qazaqstan men О́zbekstan fýtbolshylary 1998 jyly Fransııada uıymdastyrylǵan álem chempıonatynyń ekinshi irikteý kezeńinde bir topta baq synady. Sol jylǵy 20 qyrkúıekte ótkizilgen Alataý baýraıyndaǵy birinshi kezdesýde quramalar ekinshi ret 1:1 esebimen teń tar­qasty. Qazaqstan quramasy sapynan elimizdiń eń úzdik surmergeni Rýslan Baltıev gol soqsa, О́zbekstannyń maqtanyshy Maksım Shaskıh tarazy basyn teńestirgen-di.

Araǵa 35 kún salyp Tashkenttegi qarymta kezdesýde alań ıeleri óz jankúıerleriniń aldynda iri eseppen jeńiske jetti – 4:0. Kezdesýde Igor Shkvyrın dýbldiń avtory atansa, Andreı Fedorov pen О́zbekstannyń dańqty fýtbolshysy Mırjalol Qasymov bir-bir márte mergendigimen kózge tústi.

Keıinnen Qazaqstan men О́zbekstan quramasy araǵa 10 jyl salyp 2007 jyly qaıta jolyqty. Bul joly Shymkentte uıym­­dastyrylǵan «Alma-TV» kýboginde bas júldeni sarapqa saldy. Jerlesterimiz sońǵy sheshýshi matchta ońtústiktegi kórshimizben 1:1 esebimen teń tústi. Degenmen otandastarymyz teń nátıjege qaramastan, halyqaralyq jarystyń jeńimpazy atandy. Oıynnyń 13-mınýtynda Murat Súımaǵambetov esep ashsa, kezinde «Aqtóbe», «Ordabasy» sapynda oınaǵan ózbekstandyq shabýylshy Aleksandr Geınrıh tarazy basyn teńestirgen bolatyn.

Osy kezdesýlerdiń statıstıkasyna zer salar bolsaq, alty matchtyń úsheýin Tashkentte ótkizgen Qazaqstan quramasy birde-bir matchta jeńiske jetpegen eken. Qazaqstan qura­masynyń fýtbolshylary alty oıynda qarsylastary qaqpasyna nebári tórt gol soqsa, óz qaqpasyna jeti gol ótkizip alǵan. Tashkenttegi tórtinshi kezdesý Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy jetinshi match bolmaq. Ala taqııaly aǵaıyndarda qaı san qadirli ekenin biz bilmeımiz, biletinimiz qazaqtar úshin jeti – óte qasıetti san. Bálkim, osy jetinshi kezdesýde jerlesterimiz О́zbekstanda jeńiske jetip qalar.

Qazaqstan quramasy keıingi jeti matchtyń beseýinde jeńiske jetse, О́zbekstan da sońǵy segiz kezdesýiniń altaýynda jeńis toıyn toı­laǵan. Jerlesterimiz aqyrǵy bes oıynda orta eseppen 1,20 gol soqsa, óz qaqpasyna dál sondaı gol ótkizip alǵan. О́zbekstan quramasy bul statıstıka boıynsha birshama alda tur. Máselen, olar sońǵy bes oıynda qarsylastarynyń qaqpasyna 2.40 gol soqsa, óz qaqpasyna 0,40 gol ótkizip alǵan. Magomed Adıev shákirtteri keıingi jeti oıynnyń be­seýinde gol soqsa, О́zbekstan fýtbolshylary jeti matchtyń jeteýinde de mergendik tanytqan eken.

Eki el qandaı qurammen oınaıdy?

Qazaqstan ulttyq quramasynyń jattyq­ty­rýshylar quramy bul kezdesýge 25 oıynshy shaqyrǵan. Bir atap óterligi, Magomed Adıev dopıng daýyna baılanysty eki jyl fýtboldan alystatylǵan Baýyrjan Islamhandy da ulttyq quramaǵa shaqyrtqan. Islamhannyń dıskvalıfıkasııasy qarashanyń alǵashqy aptasynda aıaqtalǵan edi.

Qaqpashylar: Igor Shaskıı («Shah­ter»), Danıl Ýstımenko («Qaırat»), Alek­sandr Zarýskıı («Astana»);

Qorǵaýshylar: Sergeı Malyı, Aleksandr Marochkın, Baǵdat Qaıyrov (barlyǵy – «To­byl»), Abzal Beısebekov, Mıhaıl Gabyshev, Tımýr Dosmaǵambetov (barlyǵy – «Astana»), Temirlan Erlanov, Dmıtrıı Shomko, (ekeýi de – «Aqtóbe»), Nuraly Álip («Zenıt», Reseı), Sultanbek Astanov («Qaırat»);

Jartylaı qorǵaýshylar: Ashat Taǵy­bergen («Tobyl»), Aslan Darabaev, Islambek Qýat (ekeýi de – «Astana»), Baqtıer Zaınýt­dınov (SSKA, Reseı), Ramazan Orazov, Mak­sım Samorodov (ekeýi de – «Aqtóbe»), Elhan Astanov («Ordabasy»), Baýyrjan Islamhan (erkin oıynshy);

Shabýylshylar: Abat Aıymbetov («As­tana»), Abylaıhan Jumabek («Taraz»), Aıbar Jaqsylyqov («Tobyl»), Artýr Shýshenachev («Qaırat»);

Al О́zbekstan quramasyn jattyqtyratyn 59 jastaǵy slovenııalyq maman Srechko Katanes myna fýtbolshylarǵa senim artyp otyr. Ol bul matchqa árisi Italııadan, berisi Saýd Arabııasynan oıynshy shaqyrtqan eken.

Olar: Qaqpashylar: Abdývohıd Nematov («Nasaf»), Botıralı Ergashev (AGMK), Ýtkır Iýsýpov («Navbahor»). Qorǵaýshylar: Rýs­tam Ashýrmatov («Navbahor»), Farrýh Saı­fıev («Pahtakor»), Hýsnıddın Alı­kýlov («Nasaf»), Hadjıakbar Alıjonov («Pahtakor»), Alıbek Davronov («Nasaf»), Ýmarbek Eshmýrodov («Nasaf»), Abdýlla Abdýllaev (AGMK), Sherzod Nasrýllaev («Nasaf»), Dılshod Saıtov («Nasaf»).

Jartylaı qorǵaýshylar: Odıl Ham­robekov («Pahtakor»), Akmal Mozgovoı («Nasaf»), Otabek Shýkýrov («Fatıh Kara­­gıýmrıýk», Túrkııa), Azız Týrgýnboev («Pah­takor»), Oıbek Bozorov («Nasaf»), Dja­­lolıddın Masharıpov («Ál-Nasr», Saýd Arabııasy), Sardor Sobırhýdjaev («Pah­takor»), Hojımat Erkınov («Torpedo», Reseı), Dostonbek Hamdamov («Pahtakor»), Oston Ýrýnov (klýbsyz), Rýslanbek Djııa­nov («Olımpık»). Shabýylshylar: Eldor Shomýrodov («Roma», Italııa), Igor Sergeev («Tobyl», Qazaqstan), Bobır Abdýholıkov («Energetık-BGÝ», Belarýs).