Kollajdy jasaǵan Záýresh Smaǵul, «EQ»
Qazaq jurty «tezek terip, tarıh jolynda artta qalmas» úshin búgingi bılik ádiletti qoǵam qurýǵa umtylys jasap otyrǵan jaıy bar. Umtylysy sol – memlekettiliktiń irgetasy sanalatyn Konstıtýsııaǵa irgeli ózgerister jasalyp, sheksiz bılikke jol berilmeıtin normalar engizildi. Endigi jerde qaıta-qaıta «nólden» bastalatyn prezıdenttik merzim kelmeske ketip, úmitker prezıdenttikke bir-aq ret, 7 jyldyq merzimge saılanady. Keshegi kezekten tys ótken prezıdenttik saılaý – osynyń dáleli.
Ortalyq saılaý komıssııasy jarııalaǵan prezıdenttik saılaýdyń aldyn ala nátıjesi boıynsha Qasym-Jomart Toqaev 81,31 paıyz, Jıgýlı Daırabaev – 3,42 paıyz, Qaraqat Ábden – 2,60 paıyz, Meıram Qajyken – 2,53 paıyz, Nurlan Áýesbaev – 2,22 paıyz, Saltanat Tursynbekova 2,12 paıyz daýysqa ıe boldy. Saılaýshylardyń basym kópshiligi eldegi júzege asyryla bastaǵan saıası, quqyqtyq reformany aıaǵyna deıin jetkizýdi qoldap, búgingi Memleket basshysyna senim artqany aıqyn ańǵarylady.
Kúnine qyryq qubylyp, aýnaqshyp otyrǵan álemde Qazaq eli óz-ózine berik bolyp, syrttan shı júgirtkenderge syr bermeıtindeı jaǵdaıdy qalyptastyrǵany abzal. Jattyń dáýletin jambasqa basýdy kókseıtin elderdiń toǵyzynshy terrıtorııaǵa yqpalyn júrgizýge jantalasatyny aıdan anyq. Iаǵnı alyptardyń arbaýyna túspeı, memlekettiliktiń tuǵyryn bıiktete túsý búginginiń basty mindeti bolmaq. Osy tusta uly Abaıdyń aıtqanyna júginýge týra keledi: «Endi adam kúsh jarystyryp emes, aqyl jarystyryp órge basa alady. Al aqyldylyqtyń ólshemi – ádilettilik. Ádilet eshkimdi kemsitpeıdi, eshteńeniń obalyna qalmaıdy». Qasym-Jomart Toqaev tizginin ustaǵan bılik te osy ustanymǵa uıyp otyr. Endeshe, ádilettilikke uıyǵan qoǵamnyń yntymaǵy da jarasymdy bolsa kerek. Semser júzdi saıasatker Altynbek Sársenbaıulynyń kezinde aıtqany da bizdiń osy oıymyzdy bekite túsedi: «Ishki turaqtylyǵy myǵym, halqynyń ál-aýqaty úzdiksiz jaqsaryp kele jatqan memleket eshkimge jaltaqtamaı, syrtqy saıasatyn erkin júrgize alady. Eger bizdiń ishki turaqtylyǵymyz syrtqy memleketterdiń qolynda bolsa, onda Qazaqstan birese anaǵan, birese mynaǵan jaltaqtap, kiriptarlyqqa túsedi».
Úsh júz jylǵa jýyq jat jurttyń bodany bolǵan Qazaq eliniń endigi jerde basyna noqta kıgizilse, odan arylýy qıyn. Tarıhtyń ashy sabaǵy Qazaqstanǵa aldaǵy kúnde tórtkúl dúnıeniń tórt qubylasymen túgeldeı kópvektorly qarym-qatynas jasaýǵa beıimdelýdi qajet etedi. Áıtpese, aty táýelsiz, zaty satellıt el qashanda sybaǵaǵa jarymaıtyny belgili. Kiriptarlyqtyń kókesi degenimiz osy.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń qııýy ketken qoǵamdy qalpyna keltiremin degen maqsat-múddesi erekshe kúsh-jigerdi talap etetini málim. Prezıdenttik saılaýdaǵy oǵan degen eldiń senimi bastalǵan reformany aıaǵyna deıin jetkizýge múmkindik berip otyr. Naqtyraq aıtqanda, saılaý Prezıdentke úlken jaýapkershilik júkteıdi: ol – Qazaqstandy órkenıetti elder kóshine qosý. Bul úshin qoǵamda jyldar boıy qordalanǵan kúrdeli máselelerdiń túıinin tarqatý, dendep ketken jemqorlyqty aýyzdyqtaý, olıgarhtardyń qarpyp qalǵan nıetine tusaý salý qajet.
Árıne, olıgopolııadan arylý, olıgarhtardyń ústemdigimen qoshtasý bir sátte múmkin emes. Jyldar boıy memlekettik qazynany maıshelpekke aınaldyryp kelgen top tátti kúlshesinen aıyrylǵysy keledi deısiz be. Jantalasady, bılikke qarsy alýan túrli qıturqy áreket jasaıdy. Jalǵan aqparat taratyp, halyqta ekiudaı pikir týǵyzýǵa tyrysady. Keý-keý kóńilmen jemqorlardyń jetegine erip ketetinder osyndaıda paıda bolady. Arzymsyz aqshaǵa satylyp, eldiń múddesin aıaqasty etetinder solardyń qatarynan. Árıne, bul jerdegi basty másele – qoǵamnyń ashyqtyǵy. Quqyqtyq qoǵamnyń negizgi tetigi zańnyń iske qosylatyny da osy tus. Ádilettilik basty qaǵıdatqa aınalǵan tusta zańsyzdyqqa tosqaýyl qoıylady. Eli senim artqan tusta Eri de jerge qaratpaýǵa tıis.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Respýblıkalyq qoǵamdyq shtabqa baryp, kezekten tys prezıdent saılaýyndaǵy «Ashyq qoǵam» aımaqtyq zertteýler halyqaralyq ınstıtýty júrgizgen Exit-poll-dyń qortyndysymen tanysqannan keıin: «Konstıtýsııalyq reformany tolyǵymen jáne naqty júzege asyramyz. Elimizdiń saıası qurylysyn jańa qalypqa túsiremiz. Ekonomıkany túbegeıli ózgertemiz. Halqymyzdyń ál-aýqatyn arttyramyz. Sonyń barlyǵyn oıdaǵydaı atqarý úshin bizge birlik kerek. Sondyqtan árdaıym birge bolaıyq!» dep málimdedi. Prezıdenttik saılaýdaǵy Exit-poll nátıjesinen keıingi Qasym-Jomart Kemelulynyń málimdemesi saılaýaldy baǵdarlamasynyń túıini ispetti.
«О́z tizginine ózi ıe bola almaıtyn, óz qasıetin ózi baǵalap, óz minin ózi túzeı almaıtyn, óz muńyn ózi muńdap, óz joǵyn ózi joqtaı almaıtyn halyq pen qaýymnyń búgingi dúnıede bitireri shamaly» (Á.Kekilbaıuly). Oı sanatkeri bul sózdi tereńnen tolǵap, aldaǵyny boljap aıtqany ras. Bul – qazirgi qazaq qoǵamy sanasyna quıyp alatyn, jadyna myqtap toqıtyn-aq sóz. Bılik tizginine ıe bolatyn tulǵaǵa senim arta bilgen el óz minin ózi túzep, óz joǵyn ózi túgendeýge kiristi dep aıtýǵa turarlyq. Búgingi dúnıede bitirerimiz de kóp. Keshegi saılaý – osynyń bastamasy. El eldigin tanytty, endi kezek – Erinde!
