Týǵan el, týǵan jer týraly sóz saptaǵanda «ata-babalarymyz aq naızanyń ushymen, aq bilektiń kúshimen qorǵaǵan jer» deımiz. Bárimiz aıtamyz. Qazaq dalasynyń tórt tarabyndaǵy qandastar túgel. Bul bizge qazaq dalasynyń qaı qıyrynyń da qazaq balasyna jat emes ekendigin uqtyrady. Babalar birge qorǵaǵan jerdi, balalar nege birge qyzyqtamasqa?! Qandastar arasynda áli kezdespeı qalmaıtyn úsh júzge, tórt tarapqa bóliný – bekershilik, biz qazir «el, memleket, ult, qazaq» dep sóıleıtin kezeńge keldik. Ulan-ǵaıyr dala tósindegi ár aımaq laıyqty damýmen qatar, ózge óńirlerdegi týystarǵa baryp, tanysyp, tájirıbe almasyp, birinde joqty biri toltyryp, áleýmettik-ekonomıkalyq turǵyda qarym-qatynas jasasa, munyń bereri kóp bolmaq.
Bul úrdiske Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń «Qazaqstannyń áleýmettik jańǵyrtylýy: Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qaraı 20 qadam» maqalasyndaǵy oblystar arasyndaǵy aqparattar men mádenı jetistikter almasýdy arttyrý, ózara oblys aptasyn ótkizý týraly aıtýy qozǵaý salyp otyr. Osy maqsatta Mańǵystaý óńirine belgilengen «Ońtústik kúnderin» ótkizý úshin Ońtústik Qazaqstan oblysy delegasııasy keldi.
Jeri sýly-nýly, halqy ulttyq salt-dástúrdi berik saqtaǵan, topyraǵynan halqymyzdyń nebir myqty marǵasqa perzentterin túletken, búginde táýelsiz eldiń irgeli aımaqtarynyń biri retinde damý jolyna túsken ońtústiktiń, shyraıly Shymkenttiń ókilderin mańǵystaýlyqtar qushaq jaıa qarsy aldy. Dostyq, týystyq sezimi terbegen poıyzben Mańǵystaý oblysynyń aýmaǵyna engen olardy aldymen Beıneý vokzalynda osy aýdan ákimdiginiń ókilderi men turǵyndar kútip aldy. Beıneýdegi tanysym aıtqandaı, buryn birin biri múldem tanymasa da, alystan kelgen týystaryn kútip alǵandaı máre-sáre tabysyp, jadyraı amandasyp, jamyraı tanysyp, dám usynyp, arqa-jarqa qaýysha ketken qandastar poıyz toqtaǵan az ǵana ýaqyttyń ózin maǵynaly, mándi-sándi «altyn ýaqytqa» aınaldyra alǵan. Jaǵalaı Mańǵystaý aýdanynyń ortalyǵy Shetpe kentine kelgende de osy jaǵdaı. Al Aqtaý qalasy, kári Kaspıı 3 myń shaqyrymnan astam joldy artqa tastap, aýyl sharýashylyǵy ónimderin syqaı toltyryp, qorjyn-qorjyn mádenı jádigerlerin arta kelgen, ónerden shashý shasha kelgen qonaqtarǵa qushaǵyn ashty...
«Qazynaly ońtústiktiń» aq dámi
Poıyzben júrip-turǵan janǵa belgili, Shymkent shekarasyna engen soń-aq satylymdaǵy jemis-jıdek, kókónis túrleri molyǵa túsedi. Baǵasy da arzan. Shelek toltyra aldyńa tosatyn Túlkibastyń almasynyń ózi nege turady?! Al, Mańǵystaýda basqasha... Jeri shól ólkede azyq-túlik túrleriniń 80 paıyzǵa jýyǵy syrttan ákelinedi. Osyny jaqsy biletin ońtústiktegi aǵaıyn kól-kósir ónimi men darqandyǵyn Aqtaýdaǵy azyq-túlik jármeńkesinde kórsetti.
Munda kartop, sıyr, kúrketaýyq etteri, qııar men qyzanaq, alma, mıneraldy jáne shyryn sýlar, jumyrtqa, sút ónimderi men bal túrleri Aqtaýdaǵydan sál tómen baǵamen satyldy. Bazar naryǵy, jol qashyqtyǵy, ónimder baǵasy – bári nazarǵa alynǵan.
Ońtústik Qazaqstan oblysy aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary T.Ospanov óńirdegi aýyl sharýashylyǵy ahýalynda aqpar berdi. Jýyrda ǵana Elbasy N.Nazarbaev osy oblysqa issapary barysynda bul aımaqqa elimizdi azyq-túlikpen qamtýda júkteletin mindet zor ekendigin aıtqan bolatyn. Ońtústik te údeden kórinýge tyrysýda. Sońǵy úsh jyl ishinde dándi daqyldar, maqta, maqsary daqyly, kartop, kókónis, baqsha ónimderi egiletin egistik kólemi 785,7 myń gektardan asqan.
– Bıyl 163 myń tonna astyq, 138 myń tonna kartop, 637 myń tonna kókónis, 57 myń tonna maqsary, 37 myń tonna jemis-jıdek, 1010 myń tonna baqsha ónimderi men 123 myń tonna júzim óndirildi. Kólemi 720 gektar jylyjaıymyz, kókónis túrlerin saqtaıtyn syıymdylyǵy 200 myń tonnalyq qoımamyz bar. 26,8 myń gektar jerde tamshylatyp sýarý ádisin qoldanamyz, – dedi ol. 20 tonna sıyr jáne kúrketaýyq etterin, 10 tonna kókónis, 10 tonna jemis, 2 tonna basqa ónim túrlerinen quralǵan ónimder satylǵanda 40 mıllıon teńgege jýyq qarajat quraıdy eken. Biraq, sapar, jármeńke maqsaty – saýda jasap, aqsha tabý emes, aǵaıynǵa amandasý, keleshektegi barys-keliske kelisti jol ashý. Muny jármeńke barysynda biz tildese qalǵan aqtaýlyq ta, shymkenttik te aıtty.
О́nermen órnektelgen kúnder
Ońtústik – ónerli meken, ónerpazdar besigi. Qazir bul óńirde mádenıet salasy da damý ústinde. Málimetterge súıensek, Ońtústik Qazaqstan oblysynda qazirgi tańda 744 mádenıet jáne óner mekemeleri halyqqa qyzmet kórsetedi eken. Olardyń arasynda kitaphanalar, klýbtar men murajaılar, kınoteatr men kásibı teatrlar, fılarmonııa, «Ońtústikfılm» jáne «Ońtústik sırk» mekemeleri, kórkemsýret galereıasy, zoobaq pen kórme ortalyqtary, mádenıet-óner, oıyn-saýyq ortalyqtary, saıabaqtar bar. Osy san salaly mádenıet mekemeleriniń ishinen Mańǵystaýǵa opera jáne balet teatry, «Ońtústikfılm» mekemesi, Sh.Qaldaıaqov atyndaǵy fılarmonııa ónerpazdary men eki orkestr, J.Shanın atyndaǵy oblystyq qazaq-drama men ázil-syqaq jáne satıra teatry ujymdary keldi.
Kelisimen Aqtaýdaǵy N.Jantórın atyndaǵy mýzykalyq drama teatryna keregesin kerip, kórermenderdi mańyna jıǵan «Shyraıly Ońtústiktiń shejiresi» taqyrybyndaǵy keńeıtilgen kórme-ekspozısııa boldy. Ońtústik Qazaqstan oblysynyń murajaı qoryndaǵy biregeı jádigerlerdi, kitaptar men qolónershiler týyndylaryn mańǵystaýlyqtardyń nazaryna usynǵan kórme qazaq tarıhy men mádenıetinde, ádebıetinde alar orny zor shejireli ólkeniń qyzǵylyqty da syrly tarıhyn aldymyzǵa tartty. Uly Jibek joly kerýen joly, ejelgi saýda-sattyq jáne qolónerdiń qalyptasý-damý jaıy, eski qalalar mádenıetiniń damýy, sondaı-aq kóne sáýlet eskertkishteriniń salynýy, ózge de kóneniń kúmbiri kórme jádigerleri arqyly qulaqqa jetti.
Saltanatty jaǵdaıda ashylǵan kórme barysynda BAQ ókilderimen júzdesken Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Á.Bektaev ońtústiktiń mádenıet salasynda jasalyp jatqan jumystarmen tanystyrdy. Osy kúni Mańǵystaý oblysy turǵyndary qonaqtardyń gala-konsertin tamashalady.
Aptanyń ár kúnine belgilengen kestege saı shymkenttik ónerpazdardyń óner dýmandary jalǵasty. Qonaq kádeni Ońtústiktegi oblystyq opera jáne balet teatrynyń 116 adamnan turatyn ujymy sátti jalǵastyrdy. Respýblıkada úshinshi bolyp ashylǵan, nebári 5 jyldyq tarıhy ishinde Germanııa, Polsha, Túrkııa, Vetnam, Reseı, Italııa elderindegi sahnalarda tabysty óner kórsetken jas ujym Mańǵystaý sahnasyna E.Rahmadıevtiń «Qamar sulý» operasyn usyndy.
Qonaqtar balalarǵa bazarlyq ákelýdi de umytpapty. «Ońtústikfılm» mekemesi D.Isabekovtiń «Muńlyq-Zarlyq», «Momyn men qaraqshylar», B.Dáýrenbekovtiń «Ertegiler eline saıahat», «Sapa olımpıadasy» anımasııalyq fılmderin sahnalady. Damý deńgeıi jaǵynan álemniń aldyńǵy qatarly 30 eliniń qatarynan óz ornyn tabýdy mejelegen Qazaqstannyń atynan Ońtústik Qazaqstan oblysy ónimderiniń Qytaı eline baryp olımpıadaǵa qatysýy týraly qyzǵylyqty anımasııalyq fılm qazir bala ǵana emes, eresekter arasynda da keń taralǵan. Qyzǵylyqty, nanymdy sýrettelgen fılm bizdiń elimizdiń asqaq armandarǵa degen umtylysyn tanytady, patrıottyq sezimge jeteleı túsedi. J.Shanın atyndaǵy oblystyq qazaq drama teatry F.Býlıakovtyń «Baq izdegen beıbaqtar» qoıylymyn kópshilik nazaryna usynsa, ashylǵanyna kóp bola qoımaǵan oblystyq ázil-syqaq jáne satıra teatry T.Ál-Tarazıdiń qazaq tiline aýdarýyndaǵy A.Vampılovtyń «Metranpaj degen ne?» komedııasyn alyp kelipti.
Mańǵystaýda N.Jantórın atyndaǵy mýzykalyq-drama teatrynyń jumys jasaı bastaǵanyna on jyldan asyp barady. Repertýary jyldan-jylǵa qalyńdap, taqyryp pen janr aýqymy keńeıip, kórkemdik sheberlik turǵysynda jetile túsken jas teatrdyń alǵan da, alar da asýlary az emes. Jýyrda ǵana Moldovanyń Kıshınev qalasynda ótken halyqaralyq festıvalda úsh birdeı nomınasııa boıynsha júldeger atanǵan oblystyq qýyrshaq teatry da búldirshinderdiń kóńilinen shyǵýǵa talpynýda. Biraq, jeti júzden astam mádenıet oshaqtary bar jáne oǵan toqmeıilsimeı jýyrda úlken kórme ortalyǵy men oblystyq deńgeıde ortalyq kitaphana, qolóner sheberlerine arnalǵan úlken ortalyq salǵan, 56 mádenı oshaq kúrdeli jóndeýden ótken, endi oblystyq murajaı men salt-dástúrler ortalyǵyn paıdalanýǵa beremiz, 210 tomdyq kitaptar jınaǵyn shyǵaramyz dep otyrǵan Ońtústiktiń bul salany jandandyra túsýdegi ozyqtyǵy Mańǵystaý óńiri úshin úlgi alýǵa turarlyq nárse. Elimizdegi mańyzdy úsh qalanyń birine, megapolıske aınalýdy mejelegen shymqala – Shymkent, Ońtústik Qazaqstan oblysy týraly sóz qozǵalsa «halqy kóp qoı» degen sózdi aıta salý ádetke aınalǵan, «Úlken úıge ne kerek bolsa, kishi úıge de sol kerek» degendeı, az halyqqa da mádenıet, rýhanııat, óner kerek ekendigin eshkim joqqa shyǵara almas. Mádenıet pen rýhanı qundylyqtar úshin turǵyndar sany mańyzdy emes...
Jańaózendi Shámshi ánderi terbedi
Qazaqtyń birtýar perzenti, «qazaq valsiniń koroli» atanǵan Shámshi – kúlli eldiń ortaq perzenti. Kóziniń tirisinde-aq solaı bolǵan. Mańǵystaý da Shámshini «ulym» degen óńirlerdiń biri. Kıeli ólkege belgili aqyn T.Aıbergenovpen birge saparlap, jańa ánderdiń tusaýyn aýyl sahnasynda kesken Shámshiniń ánderi munda áli de sahnanyń sáni, toı-dýmannyń baǵy. Onyń ánderin qashan, qaıda júrse de qulaǵyn aıyrmaı tyńdaıtyn tyńdarmandar qatary sıregen joq, yńyldap aıtpaıtyn qazaq kemde-kem. Shámshi ánderine shóldegen kórermendi sazgerdiń jerlesteri – sazger atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan oblystyq fılarmonııa ujymy bir serpiltip tastady. «Sharyqtasyn Shámshiniń asyl áni» dep urandatqan ónerpazdar munaıly qala Jańaózenge atbasyn burdy.
Qonaqjaılyǵymen tanymal jergilikti turǵyndar qonaqtaryn qalaǵa kireberiste jańadan ornatylǵan stella mańyna dastarqan jaıyp, shashýmen qarsy aldy. Avtobýstarǵa bólinip ornalasqan ónerpazdarǵa qalany aralatyp, tanystyryp «Munaıshy» mádenıet úıine ákeldi. Munda ájeler ansambliniń qoshemetimen ishke engen ońtústik óńirdiń ónerpazdary 450 kórermenge Shámshiniń ánderin 2 saǵat boıy shyrqady. Tek án men ánshiniń qurmetine shapalaqtaý úshin qoldary ǵana qımyldap, tapjylmaı otyryp tyńdaǵan jańaózendikter ánshilerge rızashylyǵyn bildirip tarasty.
Iskerlik. Igilik. Izgilik
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Mańǵystaý oblysyndaǵy kúnderi aıasynda ońtústik oblystan kelgen delegasııany Mańǵystaý oblysynyń ákimi A.Aıdarbaev qabyldady. Aımaqta júzege asyrylyp jatqan jobalar jaıly qysqasha tanystyrǵan oblys basshysy eki oblys arasyndaǵy baılanystyń budan ári de tereń jalǵasyn tabatyndyǵyna senim bildirdi.
Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Á.Bektaev, oblystyń aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary T.Ospanov mańǵystaýlyqtardyń darqan peıiline alǵysyn aıtyp, ekijaqty baılanystardy jalǵastyra túsý tetikterin ortaǵa saldy.
«Ońtústik kúnderi» aıasyndaǵy sharalar barysynda Mańǵystaý oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynda eki oblystyń osy sala mamandary, kásipkerlikti qoldaý qorlary ınstıtýttary ókilderi basqosty. Jıynda jaıylymdyq jerlerdi sýlandyrý máselesi talqylanyp, ońtústiktegi mashına jasaý zaýytynyń ókilderi óz ónimderin tanystyrdy. Bul zaýyt elimizdegi qudyq qazatyn qondyrǵylardy daıyndaıtyn birden-bir kásiporyn. 80 jyldan astam tarıhy bar óndiris ornynyń aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn ázirleýde tájirıbesi mol. Tanystyrylymda basty nazar Mańǵystaýdaǵy óte ózekti másele – «Agrobıznes-2020» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda jaıylymdy sýlandyrýǵa usynylatyn jańa tehnologııalar men tehnıkalarǵa, onyń sharýalarǵa qoljetimdiligine, qoldanýǵa yńǵaılylyǵy men qarapaıymdylyǵyna aýdaryldy.
... Mamyrajaı mamyrdyń sońǵy kúnderinde Mańǵystaýda qonaqta bolyp, aýyl sharýashylyǵy, mádenıet jáne óner baǵytyndaǵy ekijaqty tyǵyz baılanysqa jol sala kelgen ońtústikqazaqstandyq delegasııanyń saparyn endi «Jeti qaıqy» men «Bes júırik» eliniń berenderi jalǵaıtyn bolady. Olar kúzdiń qońyr salqynynda shyraıly Shymkent shaharyna baryp, «Mańǵystaý kúnderin» ótkizedi dep josparlanýda.
«Bir jeńnen qol, bir jaǵadan bas shyǵarý» tek tarıhymyz tap qylǵan jaýgershilik zamannyń qajettiligi emes, bul tatýlyq, bul bereke-birlik qazaq úshin qashanda kerek. Baıyrǵy «bir bolý» bizdi el men jerdi qorǵaýǵa, saqtaýǵa uıystyrsa, beıbit kúndegi «bir bolý» bizdi damýǵa bastaıdy...
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
Mańǵystaý oblysy.
Sýretti túsirgen
Serik MAIEMEROV.
«Qazynaly ońtústiktiń» aq dámi
Poıyzben júrip-turǵan janǵa belgili, Shymkent shekarasyna engen soń-aq satylymdaǵy jemis-jıdek, kókónis túrleri molyǵa túsedi. Baǵasy da arzan. Shelek toltyra aldyńa tosatyn Túlkibastyń almasynyń ózi nege turady?! Al, Mańǵystaýda basqasha... Jeri shól ólkede azyq-túlik túrleriniń 80 paıyzǵa jýyǵy syrttan ákelinedi. Osyny jaqsy biletin ońtústiktegi aǵaıyn kól-kósir ónimi men darqandyǵyn Aqtaýdaǵy azyq-túlik jármeńkesinde kórsetti.
Munda kartop, sıyr, kúrketaýyq etteri, qııar men qyzanaq, alma, mıneraldy jáne shyryn sýlar, jumyrtqa, sút ónimderi men bal túrleri Aqtaýdaǵydan sál tómen baǵamen satyldy. Bazar naryǵy, jol qashyqtyǵy, ónimder baǵasy – bári nazarǵa alynǵan.
Ońtústik Qazaqstan oblysy aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary T.Ospanov óńirdegi aýyl sharýashylyǵy ahýalynda aqpar berdi. Jýyrda ǵana Elbasy N.Nazarbaev osy oblysqa issapary barysynda bul aımaqqa elimizdi azyq-túlikpen qamtýda júkteletin mindet zor ekendigin aıtqan bolatyn. Ońtústik te údeden kórinýge tyrysýda. Sońǵy úsh jyl ishinde dándi daqyldar, maqta, maqsary daqyly, kartop, kókónis, baqsha ónimderi egiletin egistik kólemi 785,7 myń gektardan asqan.
– Bıyl 163 myń tonna astyq, 138 myń tonna kartop, 637 myń tonna kókónis, 57 myń tonna maqsary, 37 myń tonna jemis-jıdek, 1010 myń tonna baqsha ónimderi men 123 myń tonna júzim óndirildi. Kólemi 720 gektar jylyjaıymyz, kókónis túrlerin saqtaıtyn syıymdylyǵy 200 myń tonnalyq qoımamyz bar. 26,8 myń gektar jerde tamshylatyp sýarý ádisin qoldanamyz, – dedi ol. 20 tonna sıyr jáne kúrketaýyq etterin, 10 tonna kókónis, 10 tonna jemis, 2 tonna basqa ónim túrlerinen quralǵan ónimder satylǵanda 40 mıllıon teńgege jýyq qarajat quraıdy eken. Biraq, sapar, jármeńke maqsaty – saýda jasap, aqsha tabý emes, aǵaıynǵa amandasý, keleshektegi barys-keliske kelisti jol ashý. Muny jármeńke barysynda biz tildese qalǵan aqtaýlyq ta, shymkenttik te aıtty.
О́nermen órnektelgen kúnder
Ońtústik – ónerli meken, ónerpazdar besigi. Qazir bul óńirde mádenıet salasy da damý ústinde. Málimetterge súıensek, Ońtústik Qazaqstan oblysynda qazirgi tańda 744 mádenıet jáne óner mekemeleri halyqqa qyzmet kórsetedi eken. Olardyń arasynda kitaphanalar, klýbtar men murajaılar, kınoteatr men kásibı teatrlar, fılarmonııa, «Ońtústikfılm» jáne «Ońtústik sırk» mekemeleri, kórkemsýret galereıasy, zoobaq pen kórme ortalyqtary, mádenıet-óner, oıyn-saýyq ortalyqtary, saıabaqtar bar. Osy san salaly mádenıet mekemeleriniń ishinen Mańǵystaýǵa opera jáne balet teatry, «Ońtústikfılm» mekemesi, Sh.Qaldaıaqov atyndaǵy fılarmonııa ónerpazdary men eki orkestr, J.Shanın atyndaǵy oblystyq qazaq-drama men ázil-syqaq jáne satıra teatry ujymdary keldi.
Kelisimen Aqtaýdaǵy N.Jantórın atyndaǵy mýzykalyq drama teatryna keregesin kerip, kórermenderdi mańyna jıǵan «Shyraıly Ońtústiktiń shejiresi» taqyrybyndaǵy keńeıtilgen kórme-ekspozısııa boldy. Ońtústik Qazaqstan oblysynyń murajaı qoryndaǵy biregeı jádigerlerdi, kitaptar men qolónershiler týyndylaryn mańǵystaýlyqtardyń nazaryna usynǵan kórme qazaq tarıhy men mádenıetinde, ádebıetinde alar orny zor shejireli ólkeniń qyzǵylyqty da syrly tarıhyn aldymyzǵa tartty. Uly Jibek joly kerýen joly, ejelgi saýda-sattyq jáne qolónerdiń qalyptasý-damý jaıy, eski qalalar mádenıetiniń damýy, sondaı-aq kóne sáýlet eskertkishteriniń salynýy, ózge de kóneniń kúmbiri kórme jádigerleri arqyly qulaqqa jetti.
Saltanatty jaǵdaıda ashylǵan kórme barysynda BAQ ókilderimen júzdesken Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Á.Bektaev ońtústiktiń mádenıet salasynda jasalyp jatqan jumystarmen tanystyrdy. Osy kúni Mańǵystaý oblysy turǵyndary qonaqtardyń gala-konsertin tamashalady.
Aptanyń ár kúnine belgilengen kestege saı shymkenttik ónerpazdardyń óner dýmandary jalǵasty. Qonaq kádeni Ońtústiktegi oblystyq opera jáne balet teatrynyń 116 adamnan turatyn ujymy sátti jalǵastyrdy. Respýblıkada úshinshi bolyp ashylǵan, nebári 5 jyldyq tarıhy ishinde Germanııa, Polsha, Túrkııa, Vetnam, Reseı, Italııa elderindegi sahnalarda tabysty óner kórsetken jas ujym Mańǵystaý sahnasyna E.Rahmadıevtiń «Qamar sulý» operasyn usyndy.
Qonaqtar balalarǵa bazarlyq ákelýdi de umytpapty. «Ońtústikfılm» mekemesi D.Isabekovtiń «Muńlyq-Zarlyq», «Momyn men qaraqshylar», B.Dáýrenbekovtiń «Ertegiler eline saıahat», «Sapa olımpıadasy» anımasııalyq fılmderin sahnalady. Damý deńgeıi jaǵynan álemniń aldyńǵy qatarly 30 eliniń qatarynan óz ornyn tabýdy mejelegen Qazaqstannyń atynan Ońtústik Qazaqstan oblysy ónimderiniń Qytaı eline baryp olımpıadaǵa qatysýy týraly qyzǵylyqty anımasııalyq fılm qazir bala ǵana emes, eresekter arasynda da keń taralǵan. Qyzǵylyqty, nanymdy sýrettelgen fılm bizdiń elimizdiń asqaq armandarǵa degen umtylysyn tanytady, patrıottyq sezimge jeteleı túsedi. J.Shanın atyndaǵy oblystyq qazaq drama teatry F.Býlıakovtyń «Baq izdegen beıbaqtar» qoıylymyn kópshilik nazaryna usynsa, ashylǵanyna kóp bola qoımaǵan oblystyq ázil-syqaq jáne satıra teatry T.Ál-Tarazıdiń qazaq tiline aýdarýyndaǵy A.Vampılovtyń «Metranpaj degen ne?» komedııasyn alyp kelipti.
Mańǵystaýda N.Jantórın atyndaǵy mýzykalyq-drama teatrynyń jumys jasaı bastaǵanyna on jyldan asyp barady. Repertýary jyldan-jylǵa qalyńdap, taqyryp pen janr aýqymy keńeıip, kórkemdik sheberlik turǵysynda jetile túsken jas teatrdyń alǵan da, alar da asýlary az emes. Jýyrda ǵana Moldovanyń Kıshınev qalasynda ótken halyqaralyq festıvalda úsh birdeı nomınasııa boıynsha júldeger atanǵan oblystyq qýyrshaq teatry da búldirshinderdiń kóńilinen shyǵýǵa talpynýda. Biraq, jeti júzden astam mádenıet oshaqtary bar jáne oǵan toqmeıilsimeı jýyrda úlken kórme ortalyǵy men oblystyq deńgeıde ortalyq kitaphana, qolóner sheberlerine arnalǵan úlken ortalyq salǵan, 56 mádenı oshaq kúrdeli jóndeýden ótken, endi oblystyq murajaı men salt-dástúrler ortalyǵyn paıdalanýǵa beremiz, 210 tomdyq kitaptar jınaǵyn shyǵaramyz dep otyrǵan Ońtústiktiń bul salany jandandyra túsýdegi ozyqtyǵy Mańǵystaý óńiri úshin úlgi alýǵa turarlyq nárse. Elimizdegi mańyzdy úsh qalanyń birine, megapolıske aınalýdy mejelegen shymqala – Shymkent, Ońtústik Qazaqstan oblysy týraly sóz qozǵalsa «halqy kóp qoı» degen sózdi aıta salý ádetke aınalǵan, «Úlken úıge ne kerek bolsa, kishi úıge de sol kerek» degendeı, az halyqqa da mádenıet, rýhanııat, óner kerek ekendigin eshkim joqqa shyǵara almas. Mádenıet pen rýhanı qundylyqtar úshin turǵyndar sany mańyzdy emes...
Jańaózendi Shámshi ánderi terbedi
Qazaqtyń birtýar perzenti, «qazaq valsiniń koroli» atanǵan Shámshi – kúlli eldiń ortaq perzenti. Kóziniń tirisinde-aq solaı bolǵan. Mańǵystaý da Shámshini «ulym» degen óńirlerdiń biri. Kıeli ólkege belgili aqyn T.Aıbergenovpen birge saparlap, jańa ánderdiń tusaýyn aýyl sahnasynda kesken Shámshiniń ánderi munda áli de sahnanyń sáni, toı-dýmannyń baǵy. Onyń ánderin qashan, qaıda júrse de qulaǵyn aıyrmaı tyńdaıtyn tyńdarmandar qatary sıregen joq, yńyldap aıtpaıtyn qazaq kemde-kem. Shámshi ánderine shóldegen kórermendi sazgerdiń jerlesteri – sazger atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan oblystyq fılarmonııa ujymy bir serpiltip tastady. «Sharyqtasyn Shámshiniń asyl áni» dep urandatqan ónerpazdar munaıly qala Jańaózenge atbasyn burdy.
Qonaqjaılyǵymen tanymal jergilikti turǵyndar qonaqtaryn qalaǵa kireberiste jańadan ornatylǵan stella mańyna dastarqan jaıyp, shashýmen qarsy aldy. Avtobýstarǵa bólinip ornalasqan ónerpazdarǵa qalany aralatyp, tanystyryp «Munaıshy» mádenıet úıine ákeldi. Munda ájeler ansambliniń qoshemetimen ishke engen ońtústik óńirdiń ónerpazdary 450 kórermenge Shámshiniń ánderin 2 saǵat boıy shyrqady. Tek án men ánshiniń qurmetine shapalaqtaý úshin qoldary ǵana qımyldap, tapjylmaı otyryp tyńdaǵan jańaózendikter ánshilerge rızashylyǵyn bildirip tarasty.
Iskerlik. Igilik. Izgilik
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Mańǵystaý oblysyndaǵy kúnderi aıasynda ońtústik oblystan kelgen delegasııany Mańǵystaý oblysynyń ákimi A.Aıdarbaev qabyldady. Aımaqta júzege asyrylyp jatqan jobalar jaıly qysqasha tanystyrǵan oblys basshysy eki oblys arasyndaǵy baılanystyń budan ári de tereń jalǵasyn tabatyndyǵyna senim bildirdi.
Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Á.Bektaev, oblystyń aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary T.Ospanov mańǵystaýlyqtardyń darqan peıiline alǵysyn aıtyp, ekijaqty baılanystardy jalǵastyra túsý tetikterin ortaǵa saldy.
«Ońtústik kúnderi» aıasyndaǵy sharalar barysynda Mańǵystaý oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynda eki oblystyń osy sala mamandary, kásipkerlikti qoldaý qorlary ınstıtýttary ókilderi basqosty. Jıynda jaıylymdyq jerlerdi sýlandyrý máselesi talqylanyp, ońtústiktegi mashına jasaý zaýytynyń ókilderi óz ónimderin tanystyrdy. Bul zaýyt elimizdegi qudyq qazatyn qondyrǵylardy daıyndaıtyn birden-bir kásiporyn. 80 jyldan astam tarıhy bar óndiris ornynyń aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn ázirleýde tájirıbesi mol. Tanystyrylymda basty nazar Mańǵystaýdaǵy óte ózekti másele – «Agrobıznes-2020» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda jaıylymdy sýlandyrýǵa usynylatyn jańa tehnologııalar men tehnıkalarǵa, onyń sharýalarǵa qoljetimdiligine, qoldanýǵa yńǵaılylyǵy men qarapaıymdylyǵyna aýdaryldy.
... Mamyrajaı mamyrdyń sońǵy kúnderinde Mańǵystaýda qonaqta bolyp, aýyl sharýashylyǵy, mádenıet jáne óner baǵytyndaǵy ekijaqty tyǵyz baılanysqa jol sala kelgen ońtústikqazaqstandyq delegasııanyń saparyn endi «Jeti qaıqy» men «Bes júırik» eliniń berenderi jalǵaıtyn bolady. Olar kúzdiń qońyr salqynynda shyraıly Shymkent shaharyna baryp, «Mańǵystaý kúnderin» ótkizedi dep josparlanýda.
«Bir jeńnen qol, bir jaǵadan bas shyǵarý» tek tarıhymyz tap qylǵan jaýgershilik zamannyń qajettiligi emes, bul tatýlyq, bul bereke-birlik qazaq úshin qashanda kerek. Baıyrǵy «bir bolý» bizdi el men jerdi qorǵaýǵa, saqtaýǵa uıystyrsa, beıbit kúndegi «bir bolý» bizdi damýǵa bastaıdy...
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
Mańǵystaý oblysy.
Sýretti túsirgen
Serik MAIEMEROV.
