Kósemsóz sardary

Halyqaralyq sımpozıým qonaqtary aldymen «Sherhan Murtaza-90» ekspozısııasyn tamashalady. Basqosýdyń ashy­lýynda sóz alǵan Qazaqstan Prezıden­ti­niń keńesshisi Málik Otarbaev Sherhan Murtazanyń jazýshylyq, jýrnalıstik jáne qaıratkerlik qyrlaryna keńirek toqtaldy. «Sherhan Murtaza – qatardaǵy jazýshy, jýrnalıst emes, qazaqtyń mańdaıyna bitken dara tulǵa. О́ziniń ár maqalasymen, árbir áńgimesimen, povest, romandarymen halyqqa qaltqysyz qyzmet etti. Búgingi sharanyń Túrkistan tórinde ótip jatqandyǵy da beker emes. Ol túrkishildik rýhy óte bıik tulǵa bolatyn. «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan alǵashqy maqalalarynyń biri de osy qasterli Túrkistan tóńireginde edi. Mine, Táýelsizdik kúni qarsańynda kórnekti qalamgerdi Túrkistan oblysynda eske alyp otyrmyz. Táýelsizdik kúni – búkil qazaq eliniń, onyń ishinde halyq jazýshysynyń da armany-tuǵyn. Sol úshin qalamyn qarý etip, el múddesi jolynda aıanbaı kúresti, sanaly ǵumyryn ult rýhanııatynyń damýyna arnady», dedi Málik Nurjanuly.

Jıyn barysynda Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary Beısenbaı Tájibaev jýrnalısterdiń birneshe býy­nyn tárbıelegen Sheraǵanyń ulttyq baspasózdiń damýyna qosqan úlesin tilge tıek etip, oblys ákimi Darhan Satybaldynyń quttyqtaýyn jetkizdi. «Aqıqattyń aldaspany Sherhan Murtaza Túrkistan óńirin túrki halyqtarynyń rýhanı ortalyǵyna aınaldyrý jóninde alǵash bastama kótergenderdiń biri boldy. Qaıratker qalamgerdiń kóptegen shyǵarmasyna ońtústiktiń tańǵajaıyp tabıǵaty arqaý bolǵanyn kópshilik biledi. Sondyqtan da biz Sheraǵany Túrkistannan, Túrkistandy Sheraǵadan bólip qaraı almaımyz. Qalyń oqyrmannyń kóńilinen shyqqan jazýshynyń mereıtoıyna arnalǵan sharalar bir kúnmen ǵana shektelmeıdi. Bul baǵyttaǵy ıgi ister aldaǵy ýaqytta da jalǵasady», dedi Beısenbaı Dáýletuly. Al belgili jýrnalıst, pýblısıst, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Qaınar Oljaı, respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazeti bas redaktorynyń orynbasary Talǵat Batyrhan shyndyqtyń shyraqshysy atanǵan sóz zergeriniń elge sińgen eńbegin aıtyp, ónegeli ómirinen syr shertti. «Biz Sheraǵańnyń shekpeninen ǵana shyqqan joqpyz, Sheraǵańnyń ýnıversıtetinen tálim aldyq. «Egemende» birge qyzmet etkende nar tulǵanyń qalamynan týǵan «Qaıta oralǵan qandastar» degen aıdar boldy. Sol aıdarmen birneshe maqala jarııalandy, qıyrda júrgen qanshama aǵaıyn elge qut bolyp qosyldy. Túıip aıtqanda, ardaqty Sheraǵańmen birge gazetke jańa lep keldi, ulttyq bolmys paıda boldy. Ásirese, qazaqı boıaýy qanyq maqalalarǵa basymdyq berdi. Qalamgerdiń ereksheligi, ónegesi, mine, osynda», dedi Qaınar Oljaı. Sondaı-aq jazýshy, aýdarmashy, Álisher Naýaı atyndaǵy Tashkent memlekettik О́zbek tili jáne ádebıeti ýnıversıtetiniń ǵa­lymy Qazaqbaı Iýldashev, Qyrǵyz Respýblıkasy Ulttyq ǵylymdar aka­demııasynyń Sh.Aıtmatov atyndaǵy Til jáne ádebıet ınstıtýtynyń je­tek­shi ǵylymı qyzmetkeri, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Keldibek Qoılybaev júrekjardy lebizderin jetkizdi. Buǵan qosa, Taraz qalasyndaǵy Sherhan Murtaza atyndaǵy rýhanııat jáne tarıhtaný ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Ahmetjan О́zbekov, ádebı aýdarmashy, «Bir kem dúnıe» jınaǵyn ózbek tiline aýdarǵan Dalymjan Saıfýllaev, Túrkııadaǵy Gazı ýnıversıtetiniń professory, ádebıettanýshy-ǵalym Jemıle Kynajy jáne túrkolog, Baký memlekettik ýnıversıtetiniń ǵylymı qyzmetkeri Maleıka Mırzalı zoom júıesi arqyly jazýshynyń shyǵarmashylyǵy týraly oı-pikirlerin ortaǵa saldy.

Halyqaralyq sımpozıým Sherhan Murtazanyń 90 jyldyǵyna oraı bıyl óńirde ótkizilgen kóptegen ıgi is-shara­nyń qorytyndysy ispetti boldy. Olaı deı­tinimiz, sımpozıým aıasynda el stý­dentteri arasynda uıymdastyryl­ǵan «Sherhan Murtazanyń prozasy men pýb­­lısıstıkalyq shyǵarmalaryn tal­­daý» taqyrybyndaǵy baıqaýdyń je­ńim­pazdary marapattalyp, olarǵa qar­jy­laı syılyq tabys etildi. Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy Túrkis­tan oblys­tyq fılıalynyń uıym­das­tyrýymen, oblystyq mádenıet basqar­masynyń qol­daýymen ótken baı­qaýǵa Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti, Dýlatı atyndaǵy Taraz óńirlik ýnı­ver­sıteti, Sh.Murtaza atyn­daǵy Halyq­aralyq Taraz ınnovasııa­lyq ınstıtýty, M.Áýezov atyndaǵy Ońtús­tik Qazaq­stan ýnıversıteti, Ońtústik Qazaqstan memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıteti, Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıteti stýdentterinen alpystan astam eńbek kelip túskenin aıta ketelik. Iаǵnı jazýshynyń shyǵar­malaryn ǵyly­mı turǵyda taldap, zertteýge nıetti jas­tar kóp. Sondaı-aq Sher­aǵań aıtqan shyn­dyq «Túrkistan» tele­arnasynda ótken debat týrnırin­de tal­qylandy. Stýdentter arasynda «Sher­aǵań aıtqan shyndyq: keshe jáne búgin»» taqyrybynda ótken pikir­saıys­qa Shymkent, Taraz, Túrkistan qala­la­­ryndaǵy joǵary oqý oryndary­nyń stý­­dentterinen qurylǵan komandalar qa­tysty. Qoǵamdaǵy óte ózekti de óte ót­kir degen taqyryptar tóńireginde pi­kir talastyrǵan, asa tartysty ótken de­batta stýdentterdiń belsendiligi, shyn­­­dyqty batyl aıtqany kópshilikke una­­dy. Saıys­tyń qorytyndysy boıyn­sha je­ńimpaz jáne júldeger atanǵan ko­man­­­dalardy oblystyq mádenıet bas­­qar­ma­synyń basshysy Ázimhan Qoı­lybaev marapattady. Osylaısha, Sher­aǵań aıtqan shyndyqty búgingi jańa Qazaqstannyń jalyndy jas­tary odan ári jalǵady. Sondaı-aq Túlki­bas aýdany Kúmisbastaý aýylynda Sher­aǵanyń 90 jyldyǵyna arnalǵan kórme ótti. Kúmisbastaýdaǵy mektepke Sherhan Murtazanyń esimi 1992 jyly jazýshynyń 60 jyldyǵyna oraı be­rilgen bolatyn. Qazir ol Sherhan Mur­taza atyndaǵy shaǵyn jınaqty mektep-gımnazııasy dep atalady. Osy mektepte Sheraǵańnyń kózi tirisinde tutynǵan buıymdary, qujattar men fotosýretter qoıylǵan kórme ótti. Oblys ákimdiginiń qoldaýymen aldaǵy ýaqytta «Shyńdaǵy Sheraǵań» atty jınaq jaryq kóretinin de aıta ketelik.

Iá, Sheraǵań jaqqan shyndyqtyń shyraǵy eshqashan óshpeıdi. Janyna ja­­qyn tartqan inileriniń biri, jazýshy, «Alash» syılyǵynyń laýreaty Marhabat Baıǵut Sheraǵańnyń qazasyna baılanys­ty: «Búkil baıtaǵyńyzdy, onyń ishinde ońtústigińizdi janyńyzdan artyq jaqsy kórýshi edińiz-aý, kókem. Ońtústigińiz oısyraǵan kúı keshti, kókem, shyraıly Shymkentińiz sher keshti, kókem... Túr­­kis­tanyńyz tumanytyp, Áziret Sul­­ta­nyńyzdyń kesenesi kúreńitti, kó­kem...» dep jazǵan edi. Ońtústik jurty osy­laı­­sha jazýshyny eske alyp, rýhy­na taǵzym, jas urpaqqa ónege etti. Myl­tyq­syz maıdannyń batyry atanǵan Sherhan Murtaza ýaqtysynda basylym bette­rinde, Parlamenttiń qabyrǵasynda «jaryp turyp ádilin aıtty, shaǵyp turyp shyn­dyǵyn aıtty». Onyń árbir isi keler urpaq­qa úlgi, ónege bolyp qala bermek.

TÚRKISTAN