Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
О́zderińiz biletindeı, Qazaqstan – sheteldik ınvestısııalar aǵyny boıynsha Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshy memleket. О́ńirdegi sheteldik ınvestısııalardyń shamamen 70 paıyzyn bizdiń el ıelenip otyr. Sońǵy 10 jylda Qazaqstanǵa baǵyttalǵan ınvestısııalar aǵyny jyl saıyn orta eseppen 24 mlrd dollardy qurady. Máselen, 2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstanǵa 23,7 mlrd dollar ınvestısııa tartyldy. Al 2022 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń jalpy aǵyny 28 paıyzǵa ósip, 14,5 mlrd dollarǵa jetti. Kórsetkish 2021 jyldyń birinshi jartyjyldyǵyndaǵy deńgeıden (11,3 mlrd dollar) áldeqaıda joǵary. Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Almas Aıdarovtyń málimetinshe, Qazaqstan aldaǵy jeti jylda 150 mlrd dollar ınvestısııa tartýdy mejelep otyr.
– Bizdiń mindet – ınvestısııalar aǵynynyń serpinin saqtap qana qoımaı, olardyń sapasyn arttyrý. Investısııalar Qazaqstan ekonomıkasynyń óndirýshi ǵana emes, shıkizattyq emes salalaryna da baǵyttalýǵa tıis. Máselen, 2005-2010 jyldary barlyq sheteldik ınvestısııanyń shamamen 70 paıyzy óndirýshi sektordyń (negizinen munaı-gaz) úlesine tıse, keıingi úsh jylda bul kórsetkish óńdeý ónerkásibine jáne basqa da salalarǵa baǵyttalǵan ınvestısııalardyń ulǵaıýy esebinen 45 paıyzǵa deıin tómendedi, – deıdi A.Aıdarov.
Negizgi ınvestor elderdiń qatarynda Nıderland, AQSh, Shveısarııa, Belgııa, Reseı, Sıngapýr, Qytaı, Ońtústik Koreıa, Ulybrıtanııa sekildi memleketter bar. Al tartymdy salalardyń ondyǵyna aqparat jáne baılanys, qurylys, aýyl, orman jáne balyq sharýashylyǵy, óńdeý ónerkásibi, kóterme jáne bólshek saýda, kólik, taý-ken ónerkásibi kirip otyr. О́ńirler arasynda Atyraý oblysy ınvestısııalyq belsendilik boıynsha aldyna qara salar emes. Odan keıingi orynda Almaty qalasy men Shyǵys Qazaqstan oblysy tur. Aqmola, Soltústik Qazaqstan jáne Jambyl oblystaryndaǵy jumysty jandandyrý qajet.
– О́zderińiz biletindeı, bizde ınvestısııa tartýdyń 3 deńgeıli júıesi jumys isteıdi. Onda 108 sheteldik mekememiz syrtqy perımetrde jańa ınvestorlardy izdeýdi, sheteldik ınvestorlarmen tikeleı baılanys ornatýdy jáne alǵashqy kelissózderdi júrgizýdi qamtamasyz etedi. Bıyl elshilikter sheteldegi kompanııalarmen 3 myńǵa jýyq kezdesý ótkizip, olardyń Qazaqstanǵa 600-den astam saparyn qamtamasyz etti. Ortalyq deńgeıde jáne óńirlerde Qazaqstanda jumys isteýge múddeli ınvestorlarmen 2 700-den astam kezdesý ótkizildi. Bıylǵy syn-qaterlerdi eskere otyryp, ınvestorlar men memlekettiń tyǵyz ári ashyq ózara is-qımylyn qamtamasyz etetin dıalog alańdary belsendi rejimde jumys istep jatyr. Jyl basynan beri Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Sheteldik ınvestorlar keńesi aıasynda 30 álemdik transulttyq kompanııa men halyqaralyq qarjy uıymy basshylarynyń qatysýymen 4 kezdesý ótkizildi. Bul baǵyttaǵy jumystar jalǵasa beredi, – deıdi Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary.
Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes bıyl Qazaqstanda iske asyrylyp jatqan ınvestısııalyq jobalardyń jalpyulttyq pýly qalyptastyryldy. Pýl álemniń 30-dan astam elinen tartylǵan 32 trln teńgege 935 jobany júzege asyrýdy jáne shamamen 130 myń jumys ornyn qurýdy kózdeıdi.
Sondaı-aq Úkimet Reseı men Belarýs elinde qyzmetin toqtatqan iri ónerkásiptik kásiporyndar men halyqaralyq korporasııalardy Qazaqstanǵa kóshirý boıynsha belsendi jumys júrgizdi. 62 kompanııa boıynsha naqty nátıjelerge qol jetkizildi: 21-i relokasııalandy, 13-i pysyqtalýda, taǵy 28-imen belsendi kelissózder júrgizilip jatyr.
Atap aıtqanda, Honeywell (AQSh) kompanııasy Atyraýda gaz taldaýyshtardy, al Almatyda basqarý shkaftaryn shyǵara bastady. Aldaǵy ýaqytta eseptegishter men elektr qurylǵylarynyń óndirisin ashý múmkindigi qarastyrylyp jatyr. Petropavlǵa Ural Motorcycles (Reseı/AQSh) aýyr arbaly motosıklder óndirisi kóshirildi. Weir Minerals (Ulybrıtanııa) Almatyda sorǵy jabdyqtaryn, gıdrosıklondar, bekitý armatýrasyn qurastyrý jáne qalpyna keltirý jónindegi óndiristik ortalyǵyn ashty. Qarasha aıynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Almaty qalasyndaǵy avtomobıl shyǵaratyn Great Wall Motors (Qytaı) zaýytynyń irgetasyn qalaý rásimine qatysty. Sondaı-aq nıderlandtyq Koppert kompanııasy bıotyńaıtqyshtar men ósimdikterdi qorǵaý zaýytyn, al nemistiń Knauff kompanııasy gıpsokarton óndiretin kásiporyn ashýdy josparlap otyr.
