Sport • 01 Qańtar, 2023

Jeńis pen jeńilis jylnamasy

310 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Tarıh qoınaýyna enip bara jatqan Barys jyly da ádettegideı sporttyq saıystarǵa toly boldy. Jyldyń basynan aıaǵyna deıin qazaqstandyq sportshylar birqatar mańyzy zor keshendi jarystarǵa, jekelegen sport túrlerinen ótken álemdik jáne qurlyqtyq deńgeıdegi dodalarǵa jáne basqa da halyqaralyq týrnırlerge qatysty. Sol sańlaqtarymyzdyń jarqyn jeńisine qushyrlana qol soǵyp, qýanysh pen shattyqqa bólengen kezderimiz kóp boldy. Deı turǵanmen, «áttegen-aı» degen kezderimiz de az bolǵan joq.

Jeńis pen jeńilis jylnamasy

Bıylǵy jyldyń basty ja­rysy – Beıjińde alaýy tutan­ǵan Qysqy Olımpıada men Para­lımpııalyq oıyndar ekeni daý­syz. О́kinishke qaraı, Qytaı jerinde uıymdastyrylǵan aq qar, kók muz ústindegi dodada jerlesterimiz joq degende keıingi eki Olımpıadadaǵy jetistigimizdi qaıtalaı almaı (2014 jyly Sochıde Denıs Ten jáne 2018 jyly Phenchhanda Iýlııa Galy­sheva qola júlde oljalaǵan bolatyn), elge abyroısyz oraldy. Álemniń 91 memleketinen kelgen 3 myńǵa tarta sportshynyń qatysýymen ótken baıraqty bəsekede Qazaq­stannyń 34 sportshysy baq synaǵan edi.

Esesine, dál sol Beıjińde ót­ken Paralımpıadada Aleksandr Gerlıs Qazaqstan quramasynyń qorjynyna qola medal saldy. Dúnıe júziniń 46 memleketinen 600-ge jýyq para sportshy qatysqan baıraqty básekede parabıatlonnan 10 shaqyrymǵa jarysta otandasymyzdyń juldyzy janyp, máre syzyǵyn 34:51.1 ýaqyt kórsetkishimen úshinshi bolyp kesti.

2022 jyly komandalyq sport­ta da otandastarymyz aýyz toltyryp aıtarlyqtaı mol tabysqa qol jetkizdi. Atap aıtar bol­saq, buǵan deıin jeńilisten kóz ashpaı, jankúıerlerdi úne­mi jerge qaratyp júretin fýtboldan Qazaqstan ulttyq quramasy osydan birer jyl buryn tusaýy kesilgen sý jańa týrnır – Ulttar lıgasynyń bıylǵy básekesinde atoı salyp, barsha fýtbol jankúıerin qýant­ty. Atalǵan týrnırdiń S lıgasynda óner kórsetken jer­lesterimiz Eýropanyń aldyń­ǵy qatarly quramasy – Slovakııany eki matchta da san soqtyryp, Belarýs, Ázerbaıjan sekildi orta deńgeıdegi qura­malardan upaı alyp, kelesi jyly V lıgasynda oınaıtyn boldy. Bul synda Qazaqstan fýtbolshylaryn Shvesııa, Aýstrııa, Chehııa, Anglııa, Ýels sekildi Eýropanyń azýly quramalary kútip tur.

14 jasqa deıingi jasós­pirim­der quramasy el tarıhynda alǵash ret álemdik doda­ǵa qatysyp, úzdik tórt qura­manyń qataryna ilikti. Jas tennıs­shilerimiz toptyq básekede álem chempıondary – Italııa jastaryn joldan taıdyrsa, qola júlde úshin matchta álemniń eki márte eks-chempıony AQSh quramasyna jol berdi. Al Elena Rybakına Qazaqstan tennısshileri arasynda alǵash bolyp «Úlken dýlyǵa» týrnırin jeńip aldy.

Bıyl Qazaqstanda alǵash ret ATP 500 serııasynyń týrnıri uıymdastyrylǵanyn aıta ketý kerek. Bul jarysta «Úlken dýlyǵa» týrnıriniń 21 dúrkin chempıony, álemniń 7-raketkasy Novak Djokovıch jeńimpaz atandy.

Jekelegen sport túrlerine keler bolsaq, Mońǵolııanyń as­ta­nasy – Ulan-Batyrda ótken kúres túrlerinen Azııa birin­shiliginde Qazaqstannyń balýandary 21 júldege qol jetkizdi. Azamat Dáýletbekov (86 kg), Meıir­jan Shermahanbet (67 kg), Álimhan Syzdyqov (130 kg) jáne áıelder kúresinen Mádı­na Baqbergenova (68 kg) men Jámıla Baqbergenovanyń (72 kg) baq juldyzy janyp, altynnan alqa taqty. Mádına fınalda Tokıo Olımpıadasynyń qola júldegeri, 2021 jylǵy álem chempıony qyrǵyzstandyq Mee­rım Jýmanazarovany san soqtyr­ǵanyn erekshe atap ótken jón.

Jeńil atletıkadan ótken álem chempıonatynda Qazaqstan quramasynyń qorjynyna tarıhı altyn júlde tústi. AQSh-­tyń Iýdjın qalasynda uıym­dastyrylǵan álemdik jarysta Qazaqstandaǵy Altay Athletics klýbynyń sportshysy tegi ke­nııalyq Nora Djerýto 3000 metr­ge kedergiler arqyly júgirýden aldyna jan salǵan joq. 8:53.02 ýaqyt kórsetkishimen ol 2022 jyldyń úzdik nátıjesin tirkep, Qazaqstannyń álem chempıonaty tarıhyndaǵy alǵashqy altynyn alyp berdi.

Bıyl bokstan əlem chempıonaty ótpese de, bylǵary qolǵap sheberleri Azııa chempıonatynda erlik jasady. 2019 jyldan beri erler men áıelderdiń Sary qurlyq básekesi birge ótkizilip keledi. Iordanııanyń Amman qalasynda ótken boksshylardyń básekesinde jerlesterimiz 21 júlde (6 altyn, 7  kúmis, 8 qola) jeńip aldy. Onyń  12-si (3 al­tyn,  6 kúmis, 3 qola) erlerge, 9-y (3 altyn, 1 kúmis, 5 qola) qyz­dar quramasyna tıesili. Erler­den Sanjar Táshkenbaı (48 kg), Aslanbek Shymbergenov (71 kg) jáne Aıbek Oralbaı (92 kg) Amman­da ánuranymyzdy shyr­qatsa, qyzdardan Alýa Bal­qy­beko­va (48 kg), Jaına She­ker­­beko­va (54 kg), Karına Ibragı­mova (57 kg) Azııa chempıony atandy.

Desek te, bıyl «əttegen-aı» degen kezderimiz de az bolǵan joq. Məselen, joǵaryda aıtyp ótkendeı, Beıjińdegi Qysqy Olımpıadadan jerlesterimizdiń júldesiz qalýy jankúıerlerdiń kóńiline kədimgideı selkeý túsir­di. Sonymen qatar bilekti balýan­darymyz ben tatamı ústinde taıtalasqa túsken dzıýdoshylarymyz jankúıerlerdiń altynnyń syńǵyryn estisek degen arman-tilegin oryndaı almady. Tashkent tatamıinde jerlesterimizge nebári eki-aq júlde buıyrdy. Áıelder arasyndaǵy básekeniń asa jeńil salmaǵynda beldesken Ábıba Ábýjaqynova qola júlde oljalap, qazaq qyzdary arasynda álem chempıonatynda júlde alǵan birinshi balýan atandy. Al erler arasynda 60 kıloda tatamıge shyqqan Eldos Smetov ekinshi ret álem chempıonatynyń qola medalin keýdesinde jarqyratty.

Belgradtaǵy (Serbııa) kúres túrlerinen álem birinshiliginde erkin kúresten Azamat Dáýlet­bekov (86 kg) pen grek-rımnen Aıdos Sultanǵalı (60 kg) qola­ǵa qol jetkizse, áıelder kúresi­nen Jámıla Baqbergenova (72 kg) altyn júldege synyq súıem qalǵanda súrinip, kúmis júldeni qanaǵat tutty. Fınalda ol jastar arasyndaǵy álem chempıonatynyń eki dúrkin jeńimpazy 18 jastaǵy amerıkalyq Elo Amıttan jeńilip qaldy.