Jýyrda Astanadaǵy Ulttyq kardıohırýrgııalyq ortalyqta «Sábı júregi» atty nusqaýlyq-kitaptyń tusaýkeseri ótti. Bul kitaptyń ózge kitaptardan jóni bólek bolyp otyr. О́ıtkeni, jınaq týabitti júrek aqaýyna ushyraǵan balalardyń kútimine, dıagnostıkasyna arnalǵan. Endi qazaq jáne orys tilderinde basylyp shyqqan kitap elimizdegi kardıohırýrgııalyq ortalyqtarǵa tegin taratylmaq.
Qazir týabitti júrek aqaýynan em alýshy balalardyń 20 paıyzynyń jasy 28 kúnge tolǵanǵa deıingi náresteler eken. Elimizde balalar kardıohırýrgııasy damı bastaǵannan beri kezekte turǵan balalar sany ájeptáýir qysqarǵan. Josparly ota jasaý kezegi 1 aıdyń ishinde kelse, aýyr jaǵdaılarda sanavıasııa arqyly kardıohırýrgııalyq ortalyqqa aptasyna 1-2 náreste shuǵyl jetkizilip, ota jasala beredi. Jalpy, elimizde dúnıe esigin ashatyn 1000 náresteniń 7-eýi týabitti júrek aqaýymen ómirge keledi eken. Jylyna 2,5 myńǵa jýyq bala osy aqaýmen dúnıege keledi desek, olardyń 40 paıyzyna 1 jasqa tolǵanǵa deıin ota jasalý mindetti bolsa, sol qyryq paıyzdyń jartysy nárestelik kezeńinde jasalýy tıis. Eger júrek aqaýyna dıagnostıka jasamaı, esh shara qoldanbasa, týabitti júrek aqaýy bar balalardyń 29%-y ómiriniń alǵashqy aptasynda, 42%-y bir aıǵa tolǵan soń, al 87%-y bir jasqa tolar-tolmas shaǵynda shetinep ketedi. 2013 jyly ota jasalýy tıis bir jasqa deıingi balalardyń 22%-yna, nárestelerdiń 84%-yna ota jasalmapty. Kóptegen otalardyń der kezinde jasalmaý sebebi, ata-ananyń óz balalarynyń boıyndaǵy týabitti júrek aqaýynyń ne ekenin túsine almaýy jáne ol anyqtalǵan jaǵdaıda ne isteý keregin bilmeýi bolyp otyr.
Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý maqsatynda arnaıy medısınalyq bilimi joq adamdar úshin qarapaıym tilmen jazylǵan «Sábı júregi» kitabynda týabitti júrek aqaýynyń negizgi túrleri men emdeý tásilderi baıandalady. Onyń paıda bolý sebepteri jáne tuqym qýalaýshylyq arqyly berilý qaýpi máseleleri de jazylǵan. Kitap-nusqaýlyq týabitti júrek aqaýy bar balalarmen jumys isteıtin reseılik kardıologtar men kardıohırýrgtardyń kóp jyldyq eńbek tájirıbesi, olardyń ata-analarymen kúndelikti áńgimelesý nátıjesi bolyp tabylady. «Sábı júregi» kitabynyń avtorlary professor, kardıohırýrg Georgıı Falkovskıı men balalar kardıology, medısına ǵylymdarynyń doktory Sofıa Krýpıanko kitaptyń tusaýkeserine jınalǵan joba eriktilerimen Reseıden telebaılanysqa shyqty. Olar kitaptyń qazaqsha nusqasy jaryq kórgenine tańdanysyn bildirip, qatty qýanyshty ekendigin jetkizdi.
Osy kitaptyń qazaqshaǵa aýdarylýyna Ulttyq ǵylymı kardıohırýrgııalyq ortalyǵynyń balalar kardıohırýrgııasy bólimshesiniń meńgerýshisi, 13 jyl eńbek ótili bar kardıohırýrg-dáriger Dmıtrıı Gorbýnov bastamashy bolypty. Ol balalarǵa jylyna 300-den astam ota jasaıdy. Dáriger týabitti aqaýdyń ne ekenin, qandaı sharalar qoldanyp, ota jasalǵannan keıin balaǵa qandaı kútim jasaý qajettigin kóp ata-ananyń bilmeıtinine talaı kóz jetkizgen. Qajetti aqparat pen bilimniń azdyǵy, tipti, bala ómirin qaterge tigýi múmkin. Qazaqstandyq kardıohırýrgtar eldiń qamyn tek operasııa ústinde emes, basqa kezde de nazardan tys qaldyrmaıtyndaryn kórsetip otyr.
Jalǵyz qarynsha aqaýymen em alyp jatqan Daıana esimdi balaqaıdyń anasy tarazdyq Janar Námetqulova ota jasalǵannan keıin kútimge arnalǵan kitaptyń qajettiligi zor, deıdi. Kardıohırýrgtardyń túsindirýinen bólek, kútimniń qandaı bolýy kerektigi týraly biligimizdi jetildirip otyrýymyz kerek. Astanalyq Alýa Joldybalına «Igi is bolsa, aqysyz da árdaıym kómektesýge daıarmyn. О́ıtkeni, mundaı jaǵdaıdan eshkim de saqtandyrylmaǵan. Eń birinshi kezekte ana men balaǵa qatysty bolǵandyqtan óte qajetti dúnıe» dese, qaraǵandylyq Janat Manasbaıqyzy «Osy iske kishkentaı bolsa da úlesimdi tıgizgim kelip, aýdarma jasaýǵa qatystym. Joba týraly ǵalamtordan estip-bildim. Balany kútip, baǵyp-qaǵýda bir jaǵynan psıhologııalyq kómek qural retinde de kóremin. Meniń oıymsha, ata-analarǵa biraz kómek bolatyn sekildi», deıdi.
Endi «Sábı júregi» www.kz2050.kz saıtynda kitap barlyǵyna qoljetimdi bolyp otyr.
Venera TÚGELBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Qazir týabitti júrek aqaýynan em alýshy balalardyń 20 paıyzynyń jasy 28 kúnge tolǵanǵa deıingi náresteler eken. Elimizde balalar kardıohırýrgııasy damı bastaǵannan beri kezekte turǵan balalar sany ájeptáýir qysqarǵan. Josparly ota jasaý kezegi 1 aıdyń ishinde kelse, aýyr jaǵdaılarda sanavıasııa arqyly kardıohırýrgııalyq ortalyqqa aptasyna 1-2 náreste shuǵyl jetkizilip, ota jasala beredi. Jalpy, elimizde dúnıe esigin ashatyn 1000 náresteniń 7-eýi týabitti júrek aqaýymen ómirge keledi eken. Jylyna 2,5 myńǵa jýyq bala osy aqaýmen dúnıege keledi desek, olardyń 40 paıyzyna 1 jasqa tolǵanǵa deıin ota jasalý mindetti bolsa, sol qyryq paıyzdyń jartysy nárestelik kezeńinde jasalýy tıis. Eger júrek aqaýyna dıagnostıka jasamaı, esh shara qoldanbasa, týabitti júrek aqaýy bar balalardyń 29%-y ómiriniń alǵashqy aptasynda, 42%-y bir aıǵa tolǵan soń, al 87%-y bir jasqa tolar-tolmas shaǵynda shetinep ketedi. 2013 jyly ota jasalýy tıis bir jasqa deıingi balalardyń 22%-yna, nárestelerdiń 84%-yna ota jasalmapty. Kóptegen otalardyń der kezinde jasalmaý sebebi, ata-ananyń óz balalarynyń boıyndaǵy týabitti júrek aqaýynyń ne ekenin túsine almaýy jáne ol anyqtalǵan jaǵdaıda ne isteý keregin bilmeýi bolyp otyr.
Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý maqsatynda arnaıy medısınalyq bilimi joq adamdar úshin qarapaıym tilmen jazylǵan «Sábı júregi» kitabynda týabitti júrek aqaýynyń negizgi túrleri men emdeý tásilderi baıandalady. Onyń paıda bolý sebepteri jáne tuqym qýalaýshylyq arqyly berilý qaýpi máseleleri de jazylǵan. Kitap-nusqaýlyq týabitti júrek aqaýy bar balalarmen jumys isteıtin reseılik kardıologtar men kardıohırýrgtardyń kóp jyldyq eńbek tájirıbesi, olardyń ata-analarymen kúndelikti áńgimelesý nátıjesi bolyp tabylady. «Sábı júregi» kitabynyń avtorlary professor, kardıohırýrg Georgıı Falkovskıı men balalar kardıology, medısına ǵylymdarynyń doktory Sofıa Krýpıanko kitaptyń tusaýkeserine jınalǵan joba eriktilerimen Reseıden telebaılanysqa shyqty. Olar kitaptyń qazaqsha nusqasy jaryq kórgenine tańdanysyn bildirip, qatty qýanyshty ekendigin jetkizdi.
Osy kitaptyń qazaqshaǵa aýdarylýyna Ulttyq ǵylymı kardıohırýrgııalyq ortalyǵynyń balalar kardıohırýrgııasy bólimshesiniń meńgerýshisi, 13 jyl eńbek ótili bar kardıohırýrg-dáriger Dmıtrıı Gorbýnov bastamashy bolypty. Ol balalarǵa jylyna 300-den astam ota jasaıdy. Dáriger týabitti aqaýdyń ne ekenin, qandaı sharalar qoldanyp, ota jasalǵannan keıin balaǵa qandaı kútim jasaý qajettigin kóp ata-ananyń bilmeıtinine talaı kóz jetkizgen. Qajetti aqparat pen bilimniń azdyǵy, tipti, bala ómirin qaterge tigýi múmkin. Qazaqstandyq kardıohırýrgtar eldiń qamyn tek operasııa ústinde emes, basqa kezde de nazardan tys qaldyrmaıtyndaryn kórsetip otyr.
Jalǵyz qarynsha aqaýymen em alyp jatqan Daıana esimdi balaqaıdyń anasy tarazdyq Janar Námetqulova ota jasalǵannan keıin kútimge arnalǵan kitaptyń qajettiligi zor, deıdi. Kardıohırýrgtardyń túsindirýinen bólek, kútimniń qandaı bolýy kerektigi týraly biligimizdi jetildirip otyrýymyz kerek. Astanalyq Alýa Joldybalına «Igi is bolsa, aqysyz da árdaıym kómektesýge daıarmyn. О́ıtkeni, mundaı jaǵdaıdan eshkim de saqtandyrylmaǵan. Eń birinshi kezekte ana men balaǵa qatysty bolǵandyqtan óte qajetti dúnıe» dese, qaraǵandylyq Janat Manasbaıqyzy «Osy iske kishkentaı bolsa da úlesimdi tıgizgim kelip, aýdarma jasaýǵa qatystym. Joba týraly ǵalamtordan estip-bildim. Balany kútip, baǵyp-qaǵýda bir jaǵynan psıhologııalyq kómek qural retinde de kóremin. Meniń oıymsha, ata-analarǵa biraz kómek bolatyn sekildi», deıdi.
Endi «Sábı júregi» www.kz2050.kz saıtynda kitap barlyǵyna qoljetimdi bolyp otyr.
Venera TÚGELBAI,
«Egemen Qazaqstan».
