Integrasııa jalqaýǵa jaq emes

Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Parlament Májilisiniń depýtaty Azat Perýashevtiń qaty­sýymen ıntegrasııalyq úderisterge arnalǵan brıfıng ótti. Jalpy, álemdegi elderdiń damý tarıhynda ekonomıkalyq ıntegrasııalyq úrdisterdiń qanshalyqty sol memleketter úshin paıdaly bolǵanyna, al, kerisinshe, keıbir elder júrgizgen oqshaýlaný saıasatynyń qandaı teris saldary bolǵanyna toqtalyp ótken depýtat búgingi tańda EAEO-nyń ýaqyt talabyna jáne álemdik órkenıettik trendke saı qurylyp otyrǵanyn alǵa tartty. Eger biz elimizdiń árbir azamatyna óz múmkindikterin keńeıtip, tabysty bolýlaryna jol ashqymyz kelse, onda ıntegrasııaǵa para-par úderisti kózge eles­tetý qıyn, degen depýtat, shıkizatqa baǵdarlanǵan ekonomıkamyzdy údemeli ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy ózgertýi tıis degen oıyn jetkizdi. «Bul baǵdarlamany Memleket basshysy daǵdarys kezinde 2008 jyly iske qosty. «Aq jol» partııasy da, men de osy baǵdarlamanyń júzege asyrylý barysyn únemi jáne qatań synǵa alyp kelemiz. Osy jyldyń basynan beri biz birneshe márte depýtattyq saýal joldadyq. Birqatar baǵyttar boıynsha kózdelgen kórsetkishterge qol jetkizgen joqpyz», degen A. Perýashev raport berilgen nysannyń 1 jyldan keıin qalaı jumys atqarǵany jaıynda esep berýleri kerektigine mán berdi. Áıtpese, memleket jáne Úkimet basshylarynyń qatysýymen jumys bas­taldy dep jarııa etilgen kásiporyndardyń qatarynda toqtap turǵandary nemese qajetsiz metall úıindisine aınalyp jatqandary da bar, dedi ol. Áıtse de, depýtat memlekettik baǵ­dar­lamanyń birinshi besjyldyǵynyń nátıjesi boıynsha qazaqstandyq eko­no­mıkanyń qurylymy birtindep ózgerip kele jatqanyn baıqaýǵa bolatynyn da qaperge salyp ótti. Eksporttyń jalpy kólemindegi óń­delgen ónimniń úlesi tórt jyldyń ishinde 45-ten 54 paıyzǵa deıin óskenin, ári qaraı bul úderistiń qarqyn alatynyna senimin bildirgen ol ótken jyly Keden odaǵy aıasynda qazaqstandyq eksporttyń 64 paıyzǵa óskenin alǵa tartty. Al óńdeýshi jáne taýar ónerkásibi ónimderinde bul kórsetkish 97 paıyz deńgeıine jetken. Sonymen qatar, osy kezeńde Qazaqstan daıyn ónimder shyǵarý kólemin Eýropa odaǵynyń keıbir elderine, mysalǵa, Italııaǵa arttyrǵan, tipti, Qytaıǵa shyǵarylatyn óńdelgen ónim eksporty da ósken. Integrasııa arqyly ózara saýda aınalymy ǵana artyp otyrǵan joq, bizdiń úshinshi elderge shyǵarylatyn eksportymyzdyń kóleminiń ulǵaıǵanyn da baıqaımyz, dedi depýtat A. Perýashev. Elimizdiń ekonomıkalyq saıasatynyń barynsha lıberaldy bolýyn aıta kele ol: «Biz óz naryǵymyzdy bárine birdeı aıqara ashtyq. Osydan baryp, kez kelgen kisi elimizde qalaǵan taýaryn sata alatyn jaǵdaı týdy da, ol eldiń ishki naryǵynyń tómendeýine alyp keldi. Al onyń bir paıdaly jaǵy, halyqtyń sapaly taýarǵa degen qoljetimdiligi barynsha artty. О́ndiristik qýattylyǵymyz jaǵynan bizdiń kásipkerler básekege tótep bere almaı, óńdeýshi kásiporyndar damýy kenjeledi. Endi Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qurylýymen aldymyzdan taǵy bir múmkindik ashylyp otyr. Bul jerde  ekonomıkalyq úderisterdegi ashyqtyq faktory da mańyzdy rólge ıe», degen ol ári qaraı, Reseı naryǵy bizdi ózine endirmeıdi, biz olarmen básekelestikke shydas bere almaımyz dedi ol. Oral taýynyń arǵy betinde Reseı Federasııasy turǵyndarynyń basym bóligi qonystanyp, onda iri kásiporyndardyń shoǵyrlanǵany ras, al Oraldyń ber jaq beti, sonaý Qıyr Shyǵysqa deıin sozylyp jatqan alap turǵyndary úshin Qazaqstan taýarlary suranysqa ıe bolyp, básekelestikke tótep beredi. Sebebi, sonaý alystan tasyǵansha, irgedegi elge zat satý da, odan satyp alý da paıdalyraq. О́tken joly óz áriptesterimmen Samara qalasyna arnaıy baryp qaıttym. Ondaǵylar Qazaqstan taýarlaryn biledi. Jáne bir qyzyǵy, osy joly, samaralyqtar qazaqstandyq taýarlarǵa qatysty júrgizilgen áleýmettik saýaldama qorytyndylaryn aldymyzǵa tartty. Sonda turǵyndar bizdiń taýarlardy qalaı baǵalaǵan? Birinshiden, sapaly, ekinshiden, baǵasy tıimdi, úshinshiden, ekologııalyq taza, biraq kóbine tabyla bermeıdi jáne taýarlaryn ótkizýdi bilmeıdi, degen eken tutynýshylar. Reseıde iri saýda júıeleri taýar óndirýshilermen tikeleı sóılespeıdi, olar qatynastardy dılerler arqyly jolǵa qoıǵan. Sondyqtan bizdiń óndirýshilerimizdiń ózderi shyǵatyn naryǵynyń ishki mehanızmderin bilýleri mańyzdy. Bul rette bizdiń marketıngtik kózqarasymyzdy ózgertýimiz qajet, dedi. Integrasııa degenimiz – aldymen báse­ke­lestiktiń jedel artýy, qatty shıryǵý men jumys jasaý sharttarynyń qataıa túsýi jáne bizdiń bızneske strategııalyq turǵydan qaýiptiń týýy, sonymen birge, ol onyń alǵa damýynyń da kepili. О́ıtkeni, jantalasa qımyldamaǵan jerde ósý bolmaıdy, dep oı tamyzyqtady depýtat. Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan».