Joldar jaǵdaıy jaqsaryp keledi desek te...

О́ńirlerdi baılanystyratyn kúrejolyń da, aýyl-aýylǵa qatynaıtyn  qara joldyń da jaıly bolǵany qandaı jaqsy. Jol ómirdiń kúretamyry ispetti.  Budan birneshe jyl buryn  jalpy  avtokólik jolynyń qınaıtyny jasyryn emes-ti. Áıteke bı men Yrǵyz aýdandaryna jeńil mashınaman 8-10 saǵat júrip barǵan kez de este. Keıin Aqtóbeden Qostanaı shekarasyna jetetin jol salynyp,  jol boıyndaǵy halyq bir jarylqap qaldy. «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq kólik dáliziniń  628 shaqyrymy ótetin  oblysta osy joba  birden qarqyn alyp ketýi basqa óńirlerge qaraǵanda birinshi bolyp aıaqtaýǵa múmkindik berdi. Sóıtip kúrejoldyń uzyndyǵy arta tústi.  «Batys Eýropa – Batys Qytaı» tranzıtti kólik dálizi Aqtóbe telimine barlyǵy 47,1 mlrd. teńge ınvestısııa salynypty.  2011 jyldyń qazan aıynda Aqtóbe oblysynda uzyndyǵy 215 shaqyrym bolatyn «Qarabutaq – Qyzylorda oblysynyń shekarasy» avtojolynyń  telimi aıaqtalsa, byltyr uzyndyǵy 102 shaqyrym «Aqtóbe – Mártók – Reseı Federasııasy shekarasy» avtomobıl joly paıdalanýǵa berildi. Sonymen birge, qalanyń soltústik aınalma joly qurylysy da iske qosyldy.  Bul óńirdegi avtokólik qozǵalysyna, jolaýshylarǵa biraz qolaıly bolǵany da ras. Degenmen áli de joldyń jaıy máz emes ekeni belgili. О́ńirdegi joldyń búgingi jaı-kúıin bilmek úshin respýblıkalyq mańyzdaǵy joldar quzyryna  qaraıtyn «Qazavtojol» UK» AQ Aqtóbe oblystyq fılıalynyń dırektory Baǵlan Baımaǵambetovti sózge tartqan edik. – Bizdiń fılıalǵa respýblıkalyq mańyz­daǵy 1892 shaqyrym jol qaraıdy. Onyń eń kúrdelisi «Samara – Shymkent» qatty jamyl­ǵyly joly. Onyń jartysy    «Batys Eýropa  – Batys Qytaı» halyqaralyq kólik dálizine kiredi. 446 shaqyrym «Aqtóbe – Qostanaı» shekarasyna deıingi jol 2003 jyly bastalyp, 2006 jyly paıdalanýǵa berildi.  Byltyr «Aqtóbe – Mártók» joly iske qosylǵanyn bilesizder. «Bıyl Samara – Shymkent» jolynyń 33 shaqyrymy qalyp tur.  Ony da ústimizdegi jyldyń sońyna deıin iske qosamyz dep otyrmyz. Qazir osy jol teliminde qatty jamylǵy tóseý jumystaryn merdiger kásiporyn qarqyndy júrgizýde. Sonda Qobda jaqtan qalaǵa kiretin jolǵa túgeldeı asfalt tóselip bitedi, – deıdi ol. Aqtóbelikterdi ǵana emes, alys-jaqynnan keletin jolaýshylardy qınap turǵan ázirge 319 shaqyrym «Aqtóbe – Astarahan» baǵytyn­daǵy  tas jol eken. Bul jol 1967-1970 jyldary qolǵa ilikken materıaldardan, munaıdan alynatyn kırdan, tastan salynǵandyqtan sapasy syn kótermeıdi. Sodan beri jóndeý de kórmegen. Bul jolda júrýdiń ózi qaýip, oıyq-oıyq,  úlken salmaqty avtokólikterdiń áserinen jol ortasyna  jınaqtalyp qalǵan úıindiler mashınanyń astyn qaǵady. – Bizge qaraıtyn osynsha joldyń 60 pa­ıyzyn jaqsy, qanaǵattanarlyq dárejede bolsa, 40 paıyzy nashar. Bizdiń mınıstrlik te, «Qazavtojol» UK» AQ-ta, oblys ákimdigi de qarap jatqan joq.  Bul baǵytta izdenister jasaýda. Qudaı qalasa, bıyl «Aqtóbe – Astrahan» baǵytyndaǵy joldyń tehnıkalyq- ekonomıkalyq negizdemesin jasaýǵa kúsh salyp jatyrmyz. Kelesi jyly bul jobaǵa da kirisip qalarmyz, – deıdi Baǵlan Áýelbekuly. Onyń aıtýynsha, respýblıkalyq mańyz­daǵy joldardy kútip-ustaýǵa endi-endi qarjy molyraq bóline bastapty. Buryn josparly jumystyń birin istep, birin isteı almaı, qaısybirin shala-sharpy atqaryp kelse, endi erkinirek qımyldaýǵa múmkindik týa bastaǵan. Qazir qarjylandyrý 2,5 esege deıin kóterilgen. Sondyqtan bolar, jol paıdalaný ýchaskeleriniń ǵımarattaryn jóndeýge, olarǵa gaz, sý, kirgizýge kirisipti. Budan basqa oblysta jergilikti mańyzdaǵy 4700 shaqyrym joldyń 44 paıyzy ǵana jaqsy,  qanaǵattanarlyqqa jatady.  Jylyna 55 shaqyrymǵa jýyǵy ǵana kúrdeli jóndeledi.  Sońǵy jyldary jergilikti joldardy ustaýǵa, kúrdeli jóndeýge de qarjy kóbirek bóline bastaǵan. Byltyr osy maqsatqa  jergilikti bıýdjetten 200 mıllıon teńge qaralsa, bıyl 211 mıllıon teńge bólinipti. Mamandardyń málimdeýinshe, burynǵy jyldarǵa qaraǵanda bul jaqsy kórsetkish kórinedi. Jergilikti baǵynystaǵy  «Pokrovka – Temir – Keńqııaq – Embi» jolynyń tozyǵy jetken. Bul jolmen avtokólikterdiń júrýiniń ózi azap. Turǵyndar tarapynan oryndy renishter de aıtylyp keledi.  Degenmen, bıyl osy joldyń 78 shaqyrymy kúrdeli jóndele bastaǵany dátke qýat, áıteýir. – Jańa joǵaryda aıtylǵanyndaı, sońǵy úsh jylda qarjylandyrýda ilgeri basýshylyq bar. Bul azapty joldan qutylatyn kez de qashyq emes. Bıyl osy joldyń 60 shaqy­rymyn jóndeýdiń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesin jasaýǵa qarjy bólindi. Jalpy, bıyl 2014-2020 jyldary kóliktik ınfraqurylymdy damytýdyń» memlekettik baǵdarlamasy qabyldandy, osy baǵdarlama aıasynda bizge respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetten 7 mıllıard teńge qaraldy. Biz qazir Aqtóbe qalasynyń aglomerasııasyna kiretin eldi mekenderdiń tizimin alyp jatyrmyz, sodan keıin olarǵa baratyn joldardy kúrdeli jóndeýdiń jobalyq-smetalyq negizdemesin jasaýǵa kirisemiz, – deıdi Oblystyq jolaýshy jáne avtomobıl joldary basqarmasy» MM basshysy Asqar Esjanov. Oblystaǵy  eń mańyzdy másele  jol ekeni sózsiz.  Qanshama qarjy salynyp, jyl sa­ıyn aýqymdy jumystar atqarylǵanymen áli sheshilmegen problemalar bar ekeni joǵaryda aıtyldy. Áli de joldyń aınalasynda aıtylar áńgime az bolmasa kerek.  Sondyqtan jol máselesine jeńil-jelpi qaraýǵa bolmaıdy. Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan». Aqtóbe oblysy.