Qaıratker Qabylbek

Qabylbek Aqpan tóńkerisin basqa da qazaq jastary sııaqty zor qýanyshpen qarsy alyp, alǵashqy kúnnen saıası jumystarǵa belsene aralasty. 1917 jyldyń naýryz-tamyz aılarynda Qora­ǵaty (Úıtal) bolystyq atqarý komıtetiniń hatshysy bolyp, tapsyrǵan mindetterdi tyń­ǵy­lyqty oryndaıdy. Sol jyl­dyń mamyr aıynda Merkide Tu­rar Rysqulovpen birge «Buqa­ra» (Qazaq jastarynyń revolıý­sııalyq odaǵy – avtor) uıymyn qurysyp, ýezdegi revolıýsııashyl qazaq jastarynyń basyn qosý jolynda qyzmet atqardy. Bul uıym saıası turaqsyzdyq jaılaǵan ótpeli kezeńde qara­paıym kóshpeli halyqtyń saıası quqyqtary men áleýmettik jaǵdaıyn qorǵaýdy maqsat etti. Turar jetekshilik jasaǵan uıym­ǵa 30-dan asa qazaq, qyrǵyz, sondaı-aq demokratııalyq kóńil kúıdegi orys jastary kiredi.

«Buqara» uıymynyń sol jyldary Túrkistan men Qazaq­stan aýmaǵynda qurylǵan dál osyndaı saıası baǵyttaǵy odaq­tardan aıyrmashylyǵy – odaq baǵdarlamasy men jarǵysy bar, kúres joly anyq saıası uıym boldy. Baǵdarlama men jarǵydan uıym músheleriniń Aqpan tóń­ke­risiniń sıpaty men mán-maǵy­nasyn, saıası turaqsyzdyǵy men áleýmettik qaıshylyǵyn aıqyn túsingenin ańǵarýǵa bolady. Orys otarshylary men jergilikti baı-manaptardyń kedeı halyqqa qarsy is-áreketin synaı kele, eńbekshi buqaranyń muń-muqtajyn, talap-tilegin qorǵaıtynyn bildire otyryp, uıym músheleri óz qyzmetteriniń basty maqsaty retinde: «Ýaqytsha úkimettiń jergilikti komıtetteri men orys kýlaktarynyń ozbyr­ly­ǵyna qarsy kúres» jolyn tańdap alǵandaryn ashyq málimdeıdi. Uıym músheleri 1917 jyldyń jazynda Reseıdegi revolıýsııalyq baǵyttaǵy saıa­sı partııalardyń ult máse­lesi boıynsha qabyldaǵan baǵdar­lamalarymen muqııat tanysa kele, qazaq jáne basqa da túrki tildes halyqtar úshin eń tıimdisi bolshevıkterdiń saıa­sı ustanymdary dep taýyp, Áýlıeata men Tashkenttegi az sandy bolshevıktik uıymdarmen, jańadan quryla bastaǵan ju­mys­shy, soldat jáne sharýa keńesterimen baılanys jasaý­ǵa árekettenedi. Bir sózben aıt­qanda, «Buqara» uıymy Q.Sa­rymoldaev úshin alǵashqy saıası mektep boldy.

Ol 1917 jyly 2-5 tamyz ara­lyǵynda Tashkent qala­syn­da Túrkistan ólkesin mekendegen qazaq jáne qyrǵyz halyq­tarynyń alǵashqy jınalysyna qatysady. Muhamedjan Tynyshbaev tóraǵalyq etken jıynda Reseıdegi saıası jaǵdaı, Orynborda ótken jalpyqazaq sezine kózqaras, Túrkistandy basqarý máselesi, jer, sý, qonys­tanýshylar máselesi, oqý-aǵartý, halyq soty, áıel jáne taǵy da basqa 18 iri másele qaralady. Túrkistan ólkesindegi «qazaq pen qyrǵyzdardyń is-áreketterin úılestirip, ony bir izge túsirýdi júzege asyrý maqsatynda Túr­kis­tan ólkelik Qazaq-qyrǵyz ortalyq keńesi atty qoǵamdyq-saıası uıym qurý týraly sheshim qabyldandy.

Q.Sarymoldaev 1918 jyldyń sáýir-tamyz aılarynda Áýlıeata ýezdik atqarý komıtetiniń múshesi bolyp saılanyp, eserler partııa­synyń quramynda áreket etti. Sol jyldyń 20 tamyzynda RK(b)P qataryna qabyldanyp, alǵashqy kúnnen bastap Túrkistan respýblıkasyndaǵy partııalyq uıymdastyrý jáne úgit-nasıhat jumystaryna belsene aralasty. T.Rysqulovpen birge Áýlıeta ýezindegi ashtyqqa qarsy kúres sharalaryn uıymdastyrý jolynda kózge túsken ol Túrkistan respýblıkasy keńesteriniń VI sezine qatysyp, Túrkistan Ortalyq Atqarý komıtetine, artynan Túrikatkom sheshimimen Túrkistan Azyq-túlik halyq komıssarıaty kollegııasyna múshe bolyp saılandy. Osy qyz­metterdi atqara júrip, Qabyl­bek Tashkenttegi keńes ókimeti basshylarynyń basyn jalmaǵan «Osıpov búligin» basýǵa qa­tysady.

Túrkistan AKSR keńesteriniń tótenshe VII sezinde T.Rysqulov Túrikatkom prezıdıýmy tóraǵa­synyń orynbasary jáne TKP II konferensııasynyń sheshimimen qurylǵan Musylman bıýrosynyń tóraǵasy bolyp saılanady. Taǵy da Túrikatkom múshesi bolyp saılanǵan Q.Sarymoldaev sáýir aıynyń basynda Túrikatkom janyndaǵy Ashtyqpen kúresetin ortalyq komıssııanyń tóraǵasy qyzmetin qabyldap alyp, tamyz aıyna deıin respýblıkadaǵy ashtyqty aýyzdyqtaýǵa basshy­lyq jasaıdy.

1919 jyldyń maýsymynda Q.Sarymoldaev Qyzyl ar­mııa­nyń erikti bólimin uıymdas­tyrýshy retinde áskerı qyzmetke aýysady. Biraq tamyz aıynda bul qyzmetten bosatylyp, TKP Áýlıeata ýezdik-qalalyq komıtetiniń jáne Áýlıeata ýezdik-qalalyq Musylman bıý­rosynyń tóraǵasy bolyp saılandy. TKP Ortalyq komı­teti janyndaǵy Musylman bıýro­synyń Áýlıeata ýezindegi ókiletti ókili qyzmetin qosa atqa­rady. Osy jyldyń qaza­nynda Áýlıeata ýezdik atqarý komıtetiniń tóraǵasy bolyp saılandy. Ol osy qyzmetti atqaryp júrgen ýaqytynda ataman Annenkovtyń «Azap vagonynan» qalt-qult etip aman qalyp, aqtardyń Ombydaǵy lagerinen áýpirimdep qashyp shyqqan S.Seıfýllın Áýlıeataǵa kelgen kezi týraly «Tar jol, taıǵaq keshýde» bylaı dep jazady:

«...Ispolkomnyń tóraǵasy Qabylbek Sarmoldauly otyr­ǵan bólmesine kirdik. Tesile qaraı­myn. Aldynda ústeline qarsy otyrǵan bir-eki oryspen sóılesip otyr. Biz keıinirek turǵan oryndyqqa otyrdyq. Is­pol­komnyń tóraǵasy Sarmol­daulynyń aýzyna, betine qada­lyp, sózderin qadala tyńdap otyrmyn. Orystar aqsha bólim­de­riniń basqarýshylary táriz­di, áli umytqam joq. Orys qyz­metkerler jurttan aqsha alyp, aqsha berý retin qalaı tártip­ke qoıý jónin surap otyrdy. Sarmoldauly kádimgideı aqyl, jón aıtyp otyrdy. Bir túrli súıinip ket­tim. Jap-jas jigit, qazaq bolshevık, ýezdik ıspolkomnyń bastyǵy! Kádimgideı jón aıtyp, ámir aıtyp otyr. Bul ýezdiń sovet úkimetiniń eń basynda otyrǵan qazaq bolshevıkterin meniń eń birinshi kórgen kisim. Buǵan edáýir qýandym». Odan ári Q.Sarymoldaevtyń ózine birden senim bildirip, kórsetken ystyq yqylasyn, Áýlıeatadaǵy Musbıýronyń jumysyna qal dep qaýly shyǵaryp, ózin úgittegenin, Áýlıeata jigitteriniń jasaǵan syı-qurmetin rızashylyq sezim­men eske alady. Sonymen qatar ol basqarǵan «úkimettiń» Aqmolaǵa deıin barý úshin qolyna mandat ustatyp, astyna at mingizgenin jáne qaltasyna aqsha salyp, jolǵa kerek-jaraǵyn qamdap bergenin jazady. Munyń barlyǵy Q.Sarymoldaevtyń qazaq jigit­terine tán azamattyǵyn, tulǵalyq qasıetterin asha túsedi.

Ol 1920 jyldyń aqpan-qazan aılarynda Áýlıeata ýezdik revolıýsııalyq komıtetiniń tóraǵasy, TKP Áýlıeata ýez­dik-qalalyq komıtetiniń múshe­si qyzmetterin atqarady. Qaı qyzmetti atqarsa da tyńǵylyq­ty isimen kózge túsken Q.Sary­moldaev TKP Syrdarııa gýber­nııa­lyq komıtetiniń úgit-nasıhat bóliminiń meńgerýshisi jáne Túrkistan AKSR Ishki ister halyq komıssarıaty kollegııasynyń múshesi retinde eńbek etti. Biraq T.Rysqulov otstavkaǵa ketken soń emıssarlyq organ – Tú­rik­­­komıssııanyń qoldaýymen bılik basyna kelgen jańa top T.Rysqulov basqarǵan Mus­bıýronyń múshelerin, sondaı-aq Q.Sarymoldaevty da qýǵyndaı bastaıdy. Osyǵan baılanysty ol sol kezeńdegi el astanasy Orynbor qalasyna qyzmet aýys­tyryp, Qazaq AKSR Ishki ister halyq komıssarynyń orynbasary, basqarý bóliminiń meńgerýshisi ári Kollegııasynyń múshesi, sondaı-aq Túrikatkomnyń Qazaq AKSR OAK janyndaǵy ókiletti ókiliniń orynbasary qyzmetterin atqarady. Osy qyzmetterdi atqara júrip, Qazaq AKSR-indegi ákimshilik apparaty jumysynyń jaqsarýyna atsalysty.

1922 jyly 12 qańtardaǵy RK(b)P Qyrobkomy Prezı­dıýmynyń sheshimi boıynsha Q.Sarymoldaev Ashyqqandarǵa kómektesetin ortalyq komıs­sııanyń Aqmola jáne Semeı gýbernııalaryndaǵy tótenshe ókiletti ókili retinde issaparǵa jiberilgen Á.Álibekovtiń kómekshisi retinde bekitiledi. Túrkistan AKSR-indegi ashtyqqa qarsy kúreste úlken qaırat kórsetken Q.Sarymoldaevtyń 1921-1923 jyldary Qazaqstanda bolǵan alapat asharshylyqty aýyzdyqtaýǵa baılanysty at­qar­ǵan jumystary da arnaıy zertteýdi qajet etedi. Ol Oryn­bor qalasynda 1922 jyl­dyń kúzine deıin jumys istedi.

1922 jyly qyrkúıekte sharýashylyǵy aqsap jatqan Túrkistan Halyq komıssarlar keńesiniń tóraǵasy qyzme­tine T.Rysqulov taǵaıyndal­ǵannan keıin, kóp uzamaı Q.Sa­rymoldaev Jetisý oblystyq áskerı-revolıýsııalyq komı­te­tiniń tóraǵasy bolyp ta­ǵaıyn­daldy. Jetisý oblysynda jańa ekonomıkalyq saıasat­ty júzege asyrý úshin orasan zor kólemde uıymdastyrý ju­mys­taryn júrgizdi. Keńes óki­metiniń bıligin Jetisý oblysy­nyń qazaqtary tek 1921 jyl­dyń jazynan bastap sezine bastaǵan bolatyn. Osy jyldyń sońynda Túrkistan respýblıkasy basshylyǵynyń naqty is-sharalarynyń nátıjesinde, Jetisý oblysynyń ýezderinde alǵash ret kedeıler komıtetteri quryla bastady. 1921 jylǵy Jetisýdaǵy jer-sý reformasy óz maqsatyna tolyq jete almasa da, qazaq halqynyń keńes ókimetine degen senimin oıatty. Keńes ókimetiniń kedeılerdiń balalaryn tegin oqytý jolyndaǵy bastamasy aıasynda 1922 jyly keıbir qazaq aýyldarynda mek­tepter ashyla bastady. Ol Je­ti­sý oblystyq áskerı revo­lıý­sııalyq komıtetiniń tóraǵasy bolǵan ýaqytta barlyq ýezd or­talyqtarynda kedeı balalaryna arnalǵan mektep-ınternattar uıymdastyryldy.

Jetisý oblysyn basqarýda iskerligimen kózge túsken Q.Sa­rymoldaev 1923 jyly 12 tamyzda Syrdarııa oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy qyz­metine taǵaıyndalyp, TKP oblystyq komıteti atqarý bıýro­synyń múshesi bolyp saılandy. 1924 jyly 11 naýryzda onyń ústinen partııalyq-qylmystyq is qozǵalyp, tergeý jumystary aıaqtalǵansha barlyq qyzmetinen ýaqytsha bosatyldy. Al 1924 jyly Horezm respýblıkasy Jumysshy-sharýa ınspeksııasy halyq komıssarynyń oryn­basary qyzmetin atqaryp, Hıýa qalasyna turaqtady. Osy qyz­mette júrip, Jóneıt hannyń bandasyn talqandaý operasııasyna qatysty.

1924 jyldyń kúzinde Túr­kistan AKSR-inde ulttyq-ter­rı­torııalyq mejeleý saıasaty júrgizilip, Syrdarııa jáne Jetisý oblystary Qazaq AKSR-i quramyna qosylǵannan keıin Q.Sarymoldaev Qazaq AKSR-iniń О́zbek KSR-indegi ókiletti ókili retinde Tashkentte qaldy.

1925 jyly 27 naýryzda RK(b)P Qyrǵyz (qazaq) ólkelik komı­tetiniń bıýrosy RK(b)P Ortalyq komıtetiniń qaýlysyn oryndaı otyryp, hatshylyqtyń barlyq múshesin Qyrólkekom hatshylary dep esepteý týraly qaýly qabyldady. Qaýlyǵa sáıkes V.Naneıshvılı – birinshi hatshy, S.Qojanov – ekinshi hatshy, N.Ejov úshinshi hatshy bolyp bekitildi. 1925 jyldyń 15-19 sáýirinde Aqmeshit qalasynda ótken Qazaq AKSR keńesteriniń V sezinen keıin Qazaqstanda bıligi kúsheıe túsken S.Qojanov V.Naneıshvılı 1925 jyldyń jazynda Máskeýge ketkennen keıin tolyqtaı bılik júrgize bastady. Atap aıtqanda, S.Qo­janov shilde-qyrkúıek aılarynda Qazólkekomnyń birin­shi hatshysynyń mindetin at­qar­dy. Dál osy kezeńde, 1925 jylǵy 16 tamyzda ótken Qa­z­­ólkekom hatshylyǵynyń má­ji­lisinde «joldas Sary­mol­daev týraly» másele qara­lyp, Q.Sarymoldaevqa Qazólke­komnyń qaýlysyna baǵynbaǵany úshin sógis jarııalap, onyń tez arada Qazólkekom qaraýyna kelýin usynǵan sheshim shyǵardy. Biraq qaıtpas qaısarlyǵy men birbetkeıligi bir basyna jetetin Q.Sarymoldaev S.Qojanov Qa­­zaq­stannan ketkenge deıin Qazól­kekom qaraýyna kele qoımady.

1925 jyly 1 qarashada Q.Sa­rymoldaev sol kezeńdegi Qazaq­stannyń astanasy Qyzylorda qalasyna kelip, Qazaq AKSR Halyq sharýashylyǵynyń ortalyq keńesi prezıdıýmynyń múshesi retinde qyzmetke kiristi. BK(b)P Qazólkekomy bıýrosynyń májilisinde «joldas Sarymoldaevty О́lkelik komıtet apparatynda paıdalaný týraly» másele qaralǵanymen, ony budan bylaı da sharýashylyq jumystarǵa paıdalaný týraly sheshim qabyldandy. Ol Qazaq sý sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵy qyzmetine ta­ǵaıyn­dalyp, bul laýazymda erekshe eńbek sińirdi. Qazaq jer­lerin sýlandyrý men Shardara sý qoımasyn salý baǵytynda ora­san zor uıymdastyrý ju­mys­taryn júrgizdi. Qazaq OAK pre­zıdıýmy májilisiniń sheshi­mimen Qazaq AKSR Halyq sharýa­shylyǵy ortalyq keńesiniń tóraǵasy bolyp taǵaıyndaldy. Qazaqstandaǵy ónerkásipti damytý baǵytynda kóptegen ıdeıa­ny baspasóz betinde turaqty nasıhattaı otyryp, maqta jáne kendir sharýashylyǵyn, usaq qolóner men ken oryndaryn damytýǵa kóp kúsh saldy.

1928 jyldyń 2 mamyry­nan 1931 jyldyń 25 qyr­kúıegine deıin Qazaq AKSR Mem­lekettik josparlaý komıs­sııasy tóraǵasynyń orynbasary qyzmetin atqardy. Orynbasar degen aty bolmasa, is júzinde osy úsh jarym jyldan astam ýaqyt ishinde ol tóraǵa qyzmetin únemi atqarýshy retinde basshylyq jasady. Qazaq Halyq komısarlar keńesi janyndaǵy Oty­ryqshylandyrý jónindegi res­pýblıkalyq komıtettiń múshesi bolyp saılanyp, qyrýar jumys atqarǵanyn, Qazaqstandaǵy besjyldyqtyń josparlary men elektrlendirý, aýdandas­tyrý jáne aýdan ortalyqtary qurylysy, turǵyn úı qurylysy jumystaryn júzege asyrýda onyń erekshe úlesi bar ekenin aıta ketken lázim.

Sonymen qatar Q.Sarymol­daev Baqylaý komıssııasy bıýrosynyń sheshimimen BK(b)P Qazólkekomynyń Gýrev okrý­gindegi baı sharýashy­lyqtaryn tárkileý boıynsha ókiletti ókili bolyp taǵaıyn­dalsa, keıin Oral okrýgindegi ókiletti ókili retinde qyzmetke kiristi. Onyń osy baǵytta atqarǵan qyzmeti de arnaıy zertteýdi qajet etedi. Bizdiń qolymyzda onyń bul baǵytta atqarǵan jumystaryna qatysty qujattar bolmaǵandyqtan, tek qana atap ótýdi durys dep esep­teımiz. Sondaı-aq BK(b)P Qazólkekomynyń Baqylaý komıssııasy Q.Sarymoldaevty Oral okrýgtik atqarý komıtetiniń tóraǵasy qyzmetine usyndy. Biraq kóp uzamaı bul usynys qaıta qaralyp, sheshimniń kúshi joıyldy.

Q.Sarymoldaev Qazaq AKSR Jer-sý halyq komıssarıatynyń janyndaǵy Kóshpeli qazaqtardy otyryqshylandyrý jónindegi komıtettiń, keıinnen Qazaq AKSR HKK janyndaǵy Oty­ryq­shylandyrý jónindegi komı­tettiń, Eńbek halyq ko­mıs­sarıatynyń janyndaǵy О́n­diristi jergiliktendirý (qa­zaqtandyrý) jónindegi vedom­stvoaralyq komıtettiń múshesi retinde de qyzmetter atqardy.

Onyń Qazaq AKSR-inde atqarǵan eń iri ári qıyn qyzmeti – Qazaq AKSR Jer-sý halyq komıssary bolǵan kezeńi. Qazólkekom hatshylyǵynyń sheshimi boıynsha Q.Sarymoldaev Qazaq AKSR Memlekettik josparlaý komıssııasy tóraǵasynyń orynbasary qyzmetinen bosatylyp, Qazaq AKSR Jer-sý halyq komıssary bolyp taǵaıyndaldy. Bul sheshim Qazaq OAK Kommýnıstik fraksııasynyń usynysy boıyn­sha qaralyp, Qazatkomda ma­quldandy. Qazaq halqynyń teń jarymyn jaıpaǵan alapat ash­tyq ýaqytynda mal basyn saqtap qalý jáne ósirý, azyq-túlik almastyrǵyshtaryn daıarlaý, egin egý jáne ony jınaý naýqandaryn júrgizýdi basqarý onyń mańdaıyna jazylǵan eken. Solaqaı saıasattyń qurbany bolǵan halyqtyń qyrylyp jatqanyn óz kózimen kóre júrip elge qyzmet etýden ótken aýyr qasiret bolmas, sirá.

1918-1919 jyldary Túr­kistan Respýblıkasynda bol­ǵan alapat asharshylyqty aýyzdyqtap, jergilikti halyqty ashtyqtan qutqarýǵa eren eńbek sińirgen Q.Sarymoldaev halyqty aman alyp qalýdyń birden-bir joly – aýyl sharýashylyǵyn qalpyna keltirý, ujymdastyrý kezinde qyrylǵan mal sanyn birtindep kóbeıtý, egis kólemin qaıta qalpyna keltirý ekenin joǵarǵy basshylyqqa ashyq jetkizip, jasaǵan baıandamalary men merzimdi basylym betterinde jarııalaǵan maqalalarynda ashyq bildirdi.

Q.Sarymoldaev Qazaq AKSR Jer-sý halyq komıssary qyzmetin atqarǵan kezeńde keıinnen iri qoǵam jáne memleket qaıratkerlerine aınalǵan A.Núsipbekov, N.О́mirzaqov, M.Beısebaev sııaqty qazaq jas­taryna aǵalyq qamqorlyq jasady.

1933 jyldyń 22 tamyzynan 1934 jyldyń 12 tamyzyna deıin Qabylbek Sarymoldaev Qazaqstanda ashtyqtyń zardaptaryn joıý kezeńindegi asa jaýap­ty ýaqytta Shyǵys Qazaqstan oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy qyzmetin atqardy. Osy qyzmette júrip, sol kezdegi oblystyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy M.Stakýnmen til tabysa almady. Oblystyń óndiris oryndaryndaǵy sharýa­shylyq jumystarynda ketken qatelikterge obkom basshysy oblystyq atqarý komıte­tiniń tóraǵasyn kinálady. Al Q.Sa­rymoldaev bolsa, óz kezeginde bul qatelikterdiń shyǵý tórkinine úńildi. Bul tartystyń aqyry – 1934 jyldyń 1 shildesinen bastap 1,5 aılyq eńbek demalysyna shyqqan Q.Sarymoldaevty M.Stakýnnyń eshkimmen kelispeı qyzmetinen syrttaı alyp tas­taýymen aıaqtaldy. Bul sheshim BK(b)P Qazólkekomy bıýrosynyń tarapynan maquldanyp, Q.Sary­moldaev «keńesterge óte álsiz basshylyq jasaǵany úshin, astyq jınaý naýqanyn uıymdastyrý jáne ótkizý isinde bolshevıktik jumystyń bolmaǵany úshin» partııalyq júıe boıynsha qatań sógis berile otyryp qyzmetinen bosatylyp, tómengi qyzmetke yǵystyryldy. Sonymen qatar oblystaǵy tıisti jumystardy durys atqara almaǵan M.Sta­kýnnyń ózi de qyzmetinen alyndy.

BK(b)P Qazólkekomy minezdi Qabylbekti Torǵaı aýdandyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy qyz­metine jiberdi. Ol bul qyz­metti 1934 jyldyń 23 qazanynan 1936 jyldyń 29 naýryzyna deıin atqaryp, aýdannyń sha­rýa­shylyǵyn kóterýge bar kúsh-jigerin jumsady. Torǵaı qazaqtarynyń 1916 jylǵy kóte­ri­lisin zertteýge muryndyq bolyp, Amangeldi Imanov týraly tuńǵysh fılmniń túsirilýine sebepker boldy.

1936 jyldyń 29 naýryzynan 22 qyrkúıegine deıin KSRO Tamaq ónerkásibi halkomatynyń Qazaqstan boıynsha ókiletti ókiliniń orynbasary qyzmetin atqardy. Keıin ókiletti organ Qazaq AKSR Tamaq ónerkásibi halkomaty bolyp qaıta uıym­das­tyrylyp, ol halyq komıs­sarynyń birinshi orynbasary qyzmetine taǵaıyndaldy. Osy qyzmetti atqaryp júrgen ol 1937 jyly 26 maýsymda «ha­lyq jaýy» degen jalamen tut­qyn­dalyp, 28 maýsymda qyzme­tinen alyndy. 1938 jyly 25 aqpanda «halyq jaýy», «japon tyńshysy» degen jalamen atý jazasyna kesildi. 1958 jyly 29 mamyrda Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq komıteti hatshylyǵynyń sheshimimen aqtaldy.

Qaıratkerdiń otbasy da qýǵyn-súrginge ushyrady. 1937 jyly Dondaǵy Rostov Temirjol transporty ınjenerleri ıns­tıtýtyn bitirgen týǵan inisi Músirepbek Sarymoldaev «ha­lyq jaýynyń» týysy retinde ustalyp, negizsiz aıyptarmen 10 jylǵa sottalyp, Vorkýtanyń shahtasynda merzimin ótep, dimkás bolyp elge ornalǵannan keıin qaıtys bolady. Jubaıy Maınur «halyq jaýynyń» jary retinde ustalyp, 1938 jyly 10 maýsymda eńbekpen túzeý lagerine 8 jylǵa kesilgen.

Sábıt ShILDEBAI,

Ordaly QOŃYRATBAEV