Kásiptik mamandarǵa suranys artyp keledi

Qazirgi kezde Jambyl obly­syn­daǵy 51 tehnıkalyq jáne kásiptik bilim mekemelerinde 32 320 bilimger 85 mamandyq, 133 biliktilik boıynsha bilim alýda. Onyń 13 500-i oqýǵa memlekettik tapsyryspen túskender. 2012 jyldan bastap oblysymyzda dýaldy oqytý júıesi engizildi. Búgingi kúni 11 kolledj­de 19 mamandyq boıynsha dýaldy oqytýǵa 1521 bilimger qamtylyp, áleý­mettik seriktestermen 123 ke­li­simshart jasalǵan. Áleý­mettik seriktestikti úılestirý maqsatynda kásiptik-tehnıkalyq bilim mekemeleri iri óndiris oryndarymen, sharýa qojalyqtarymen, basqa da múddeli mekemelermen oqý­shylardy óndiristik táji­rıbeden ótkizý jáne jumys­pen qamtý maqsatynda 1182 kelisimshart pen memorandým jasady. Bilim alýshylardy óndiristik tájirıbeden ótkizý úshin áleýmettik seriktester tarapynan 14 632 oryn qaras­ty­ryldy. Ekonomıka salalaryn bilikti otandyq jumys kúshimen qamtamasyz etý, kásiptik bilim men eńbek naryǵynyń arasynda tyǵyz baılanys ornatý maqsatynda jumys berýshiler esebinen ótken oqý jylynda 19,1 mln. teńge bólinip, 146 bilim­ger, al 2013-2014 oqý jylynda 30,5 mln. teńge bólinip, 190 bilim­ger oqýmen qamtyldy. Onyń ishin­de 34 bilimgerge shákirtaqy tólenýde. Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim beretin mekemeler jańa mamandyqtar ashý arqyly óz aýqymyn keńeıtýde. 2013 jyldan bastap «Qazfosfat» JShS-ne qarasty «Qarataý» TKО́K-tiń qajettiligi negizinde ári dýaldyq oqytý júıesin engizý maqsatynda 50 oryn kóleminde memlekettik tapsyrys bólindi. Jambyl óńiriniń ekonomıkasyn damytýdaǵy basym baǵyttardyń biri – hımııa ónerkásibi bolsa, bul salada óńirge kelgen iri óndiristik kásiporyndar – «Evrohım-Ýdobrenıe» JShS jáne «Taraz hımııalyq parki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń basqarýshy kompanııasy» AQ-tyń shoqtyǵy bıik. Dál qazir «Evrohım-Ýdobrenıe» JShS tarapynan Jańatas qalasynda ornalasqan №5 kolledjdi jumys­shy mamandar daıarlaý úshin baza­lyq kolledj retinde paıdalaný máselesi qarastyrylýda. Atalǵan kompanııaǵa Qarataý óńirinde ornalasqan kolledjderde taý-ken mamandaryn daıarlaýdy 2015 jyldan bastaýdy josparlap otyr. Sondaı-aq, «Taraz hımııalyq parki» kompanııasyna qajet 8 mamandyq boıynsha kadrlar daıarlanýda. Bıyl jyl sońyna deıin hımııa salasyna qajet mamandar daıarlaý maqsatynda Taraz qalasynda 600 oryndyq kolledj paıdalanýǵa beriledi. О́tken jyldyń sońynda Halyq­aralyq qaıta qurý jáne damý bankiniń qarjylandyrýymen «Tehnıkalyq jáne kásiptik bilimdi jańǵyrtý» jobasy aıasynda respýblıka kóleminde baıqaý ótkizilip, onda oblystyń 4 kolledji jeńimpaz atandy. Bul kolledjderdiń árqaısysy 57 mln. teńge kóleminde grant ıelenip, ol qarjynyń 70 paıyzy oqý oryndarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa, 30 paıyzy teorııalyq oqytýǵa jumsalmaq. Osy qarjy esebinen arnaıy pán oqytýshylary, óndiristik oqý sheberleri bilikti­likti kóterý kýrstaryn shetelderde ótetin bolady. Sońǵy jyldary memlekettik tapsyrys kólemi ósip keledi. 2012-2013 oqý jylynda tehnıkalyq jáne kásiptik bilimdi kadrlarǵa qajet­tilik 5856 oryndy qurap, 4229 memlekettik tapsyrys bólin­se, 2013-2014 oqý jylynda teh­nıkalyq jáne kásiptik bilimdi kadr­larǵa qajettilik 5666 oryn­dy qurap, 4730 memlekettik tap­syrys bólindi. Iаǵnı, aldyńǵy oqý jylymen salystyrǵanda memlekettik tapsyrys kólemi 501-ge artty degen sóz. 2013 jy­ly 6729 bilimgerdiń 4791-i, ıaǵ­nı 71,2 paıyzy jumyspen qamtyldy. Oblystaǵy tehnıkalyq-kásip­tik bilim mekemelerinde 2742 pedagog qyzmet isteıdi. Sońǵy 4 jylda pedagogtardyń bilik­tiligin arttyrý maqsatynda 96 oqytýshy shet memleketterde biliktilikterin arttyryp, tájirıbe almasty. Bilikti maman daıarlaý – tehnıkalyq-kásiptik bilim mekemelerin qarjylandyrýǵa, onyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jaqsartýǵa tikeleı baılanysty. Tehnıkalyq-kásiptik bilim mekemelerin ustaýǵa soń­ǵy 4 jylda 15 mlrd. 244 mln.teńge bólindi. Kolledjder quryly­syna 2012 jyldan bastap búgingi kúnge deıin 2,7 mlrd. teńge bóli­nip, Qarataý gýmanıtarlyq-tehnıkalyq kolledjiniń bas korpýsyna qosymsha ǵımarat, Taraz qalasyndaǵy №12 kásiptik kolledjge oqý-jatyn korpýsy salynyp paıdalanýǵa berilse, jyl sońyna deıin Taraz qalasy «Araı» alabynda jańa kolledj ǵımaraty paıdalanýǵa berilmek. Tehnıkalyq-kásiptik bilim mekemeleriniń oqý-óndiristik sheberhanalaryn, zerthanalaryn, arnaıy oqý kabınetterin jańartý maqsatynda sońǵy 4 jylda 874,9 mln. teńge bólindi. Bilimgerlerdi jataqhanamen qamtamasyz etý – bilikti maman daıarlaýǵa jasalǵan jaǵdaı desek, oblystaǵy 22 kolledjde 1387 bilimger jataqhanamen qam­tamasyz etilgen. Sońǵy 4 jylda 3 kolledjde 586 oryndyq jataq­hana ashylsa, 2016 jylǵa deıin taǵy 3 kolledj janynan 400 oryndyq jataqhanany iske qosý josparlanyp otyr. Sulýshash QURMANBEKOVA, Jambyl oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy. TARAZ.