Aqsha-nesıe saıasaty komıtetiniń habarlaýynsha, ınflıasııalyq ishki táýekelder ishki suranystyń ornyqtylyǵyna, logıstıkalyq jáne óndiristik tizbekterdiń qaıta qurylýyna, yntalandyrýshy fıskaldyq saıasatqa jáne áli de joǵary qalyptasyp otyrǵan ınflıasııalyq kútýlerge baılanysty.
Bıyl qańtarda da jyldyq ınflıasııa ósý qarqynyn jalǵastyryp 20,7% boldy. Azyq-túlik ónimderi baǵasynyń ósýi basty qozǵaýshy kúsh bolyp tur (25,7%-ǵa deıin jedeldegen). Aılyq ınflıasııa tórt aı qatarynan 1,1%-ǵa deıin baıaýlaǵan (2022 jylǵy qyrkúıektegi 1,8%-dan), biraq áli de ortasha tarıhı mánnen joǵary. Aılyq ınflıasııa sııaqty bazalyq ınflıasııanyń kórsetkishteri de baıaýlap keledi, biraq joǵary deńgeıde qalyptasýda.
Ulttyq bank málimdemesinde ınflıasııalyq kútýlerdiń shyrqaý shegi 2022 jyldyń jeltoqsanynda tirkelgeni, biraq halyqtyń áli de qymbatshylyq bolady aý degen qorqynyshynyń seıilmeı turǵany aıtylady.
«Jahandyq ınflıasııa baıaýlaı bastady, buǵan energııa resýrstaryna baǵanyń tómendeýi men jetkizý tizbegindegi jaǵdaıdyń birshama jaqsarýy áser etti. Sonymen qatar belsendi eńbek naryǵyna, kúshti tutynýshylyq suranysqa jáne pandemııadan keıin Qytaıdyń ashylýyna baılanysty álemdegi ınflıasııanyń jedeldeý táýekeli artyp keledi. Boljam boıynsha, jahandyq ınflıasııa boljamdy kezeń ishinde birtindep baıaýlaıdy, ol ortalyq bankterdiń qatań monetarlyq saıasat júrgizýimen jáne álemdik ekonomıkanyń álsiz ósýimen qatar júretin bolady. Saýda áriptes elderdegi (negizinen Reseıdegi – red.) ınflıasııanyń kútiletin tómendeýiniń áserinen Qazaqstandaǵy tutyný baǵasyna qysym álsireıdi», dep málimdeıdi Ulttyq bank.
Boljamǵa sáıkes, bıyl bazalyq ssenarııde jyldyq ınflıasııa – 9-12%, 2024 jyly – 6-8%, 2025 jyly 4-6% sheginde qalyptaspaq.
«О́tken jylǵy joǵary baza áserinen jyldyq ınflıasııanyń sharyqtaý shegi 2023 jyldyń I toqsanynda kútilýde. Inflıasııa boljamdarynyń jaqsarýy FAO astyq ónimderi ındeksiniń boljamdy tómendeýine, Qazaqstanda ónimniń jaqsy bolýyna, teńgege qatysty naqty aıyrbastaý baǵamynyń nyǵaıýyna, sondaı-aq qyzmetterge mıgrasııalyq shoktyń ustamdy áser etýine baılanysty», delinedi habarlamada.
Ulttyq bank tóraǵasy Ǵalymjan Pirmatovtyń aıtýynsha, ınflıasııanyń aıtarlyqtaı ósýine jáne halyqtyń naqty tabysynyń tómendeýine qaramastan, tutynýshylyq suranys áli de oń qalpynda qalyp otyr.
«Tutynýshylyq kredıtteýdiń ósýine, joǵary ınflıasııalyq kútýlerge oraı azyq-túlikke jatpaıtyn taýarlar saýdasynyń ósýi saqtalýda. Bul azyq-túlikke jatpaıtyn ımporttyń artýyna ákeledi. Qańtarda negizgi kapıtalǵa ınvestısııalar 18,3%-ǵa (j/j) deıin ósti. Atap aıtqanda, ónerkásipke qarajat salý kólemi – 9,2%-ǵa, aýyl sharýashylyǵynda – 33,7%-ǵa, jyljymaıtyn múlik operasııalarynda – 33,7%-ǵa, kólik pen qoımada saqtaý salasynda 31,8%-ǵa ósti.
Geosaıası jaǵdaıdyń aıqyn bolmaýy jáne azyq-túliktiń joǵary baǵasy – syrtqy ortanyń negizgi proınflıasııalyq faktorlary bolyp qaldy», dedi Ǵ.Pirmatov.
UB el ishindegi proınflıasııalyq faktorlar kúsheıýi múmkin ekenin joqqa shyǵarmaıdy. Jemis-jıdek pen kókónis naryǵyndaǵy usynystyń kútpegen ózgeristerine baılanysty azyq-túlik baǵasy tez ósýi múmkin degen táýekelder de saqtalyp otyr. Turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyǵynyń retteletin qyzmetterine tarıfterdiń jáne janar-jaǵarmaı baǵasynyń ýaqyty kelgen reformalary taýarlar men qyzmetterdiń keń aýqymyna baǵa ósimin jedeldetip jiberýi múmkin.
Degenmen syrtqy ınflıasııalyq orta jaqsara bastady. Kóptegen elde, onyń ishinde, Qazaqstannyń saýda áriptes elderinde ınflıasııalyq prosesterdiń baıaýlaǵany baıqalady. Buǵan shıkizat pen taýar naryǵyndaǵy qysymnyń tómendeýi men taýar jetkizý tizbekteri jaǵdaıynyń jaqsarýy yqpal etken.
«Jalpy alǵanda, jahandyq ınflıasııa odan ári tómendeıdi dep kútilip otyr. Buǵan astyq óniminiń mol alynýy, astyq mámilesin saqtaý nátıjesinde astyq baǵasynyń tómendeýi jáne álemdik ekonomıkadaǵy ósýdiń baıaýlaýy yqpal etetin bolady. Nátıjesinde, bul Qazaqstandaǵy baǵalarǵa da qysymnyń áldeqaıda álsireýine alyp kelýi múmkin. Soǵan qaramastan, aldaǵy eki jylda kóptegen elde ınflıasııa nysanaly targetten joǵary bolady. Osyǵan oraı syrtqy monetarlyq jaǵdaı qatań qalpyn saqtap, kóptegen eldegi ekonomıkalyq belsendilikti tejeıdi», deıdi Ulttyq bank basshysy.
Aıtýynsha, usynylyp otyrǵan boljamdar jaǵdaıdyń oń qyryna qaraı aýnap kele jatqanyna meńzeıdi. Atap aıtqanda, jyldyq ınflıasııa birtindep tómendep (joǵaryda kórsetildi), el ekonomıkasy ósim kórsete bastaıdy. Máselen, aldaǵy úsh jylda ishki jalpy ónimniń 3,5-4,5% deńgeıinde ósýi boljanady.
«Bazalyq ssenarıı kezinde taýar eksporty deńgeıin munaı óndirý kóleminiń ulǵaıýy qoldaıdy. Taýar ımporty ósýdi jalǵastyryp, bizdiń boljamymyz boıynsha, tarıhı maksımýmdardan asady. Importtyń artý deńgeıi halyq pen bıznestiń suranysyn qamtamasyz etýge ishki óndiristiń jetkiliksizdigine, memlekettik baǵdarlamalar men bastamalardy iske asyrýǵa baılanysty. Syrtqy orta boljamynyń táýekelderi geosaıası jaǵdaıdyń belgisizdigi men azyq-túlikke álemdik baǵanyń joǵary bolýyna baılanysty saqtalyp otyr. Syrtqy ortanyń ınflıasııalyq táýekelderi memlekettik bıýdjet shyǵystarynyń ósýine, rýbldiń álsireýine jáne sanksııaǵa qatysty Reseıdegi ınflıasııanyń aılyq kórsetkishteriniń jedeldeýine baılanysty», deıdi.
Osy faktorlardyń barlyǵyn eskere kele Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni qazirgi deńgeıinde saqtaý týraly sheshim qabyldaǵan. Bul ınflıasııany turaqtandyrý jáne ony orta merzimdi perspektıvada birtindep tómendetý úshin qajet bolmaq. Ǵ. Pirmatovtyń aıtýynsha, Ulttyq Bank ınflıasııalyq qysymdy tómendetýge jáne baǵanyń ósý qarqynyn baıaýlatýǵa baǵyttalǵan aqsha-kredıt saıasatyn jalǵastyrady. Bul rettegi Ulttyq Banktiń negizgi maqsaty – baǵa turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge sáıkes bazalyq mólsherleme boıynsha sheshim qabyldaýdy jalǵastyrý. Bazalyq mólsherleme boıynsha kezekti sheshim 2023 jylǵy 7 sáýirde Astana ýaqytymen saǵat 12:00-de jarııalanady.
