Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń habarlaýynsha, bıyl múgedektigi jáne asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha memlekettik áleýmettik járdemaqylardy (MÁJ) tóleýge respýblıkalyq bıýdjetten 40 mlrd teńge jumsaldy. Buǵan qosymsha Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan eńbekke qabilettiliginen aıyrylý jáne asyraýshysynan aıyrylý boıynsha shamamen 5 mlrd teńge somasyna áleýmettik tólemder berildi.
1 aqpandaǵy derekke súıensek, shamamen 531,3 myń adam – múgedektigi boıynsha, 190,8 myń adam – asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha MÁJ alýshylar sanatynda.
Múgedektigi boıynsha MÁJ kólemi múgedektiktiń tobyna jáne sebebine, sondaı-aq tıisti qarjy jylyna arnalǵan «Respýblıkalyq bıýdjet týraly» zańda belgilengen eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń shamasyna baılanysty bolady. Al asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha járdemaqy kólemi qaıtys bolǵan asyraýshynyń asyraýyndaǵy adamdardyń sanyna, qaıtys bolý sebepterine jáne eń tómengi kúnkóris deńgeıine baılanysty.
Sonymen qatar múgedektigi boıynsha jáne asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha memlekettik áleýmettik járdemaqylardyń kólemi 2023 jylǵy 1 qańtardan bastap eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń ulǵaıýyna baılanysty 8,5%-ǵa ósti. Mysaly, 2023 jylǵy 1 qańtardan bastap jalpy aýrýdan múgedektigi boıynsha MÁJ kólemi 1-top úshin – 77 889 teńgeni, 2-top úshin – 62 068 teńgeni, 3-top úshin 42 190 teńgeni quraıdy.
Buǵan qosa mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysýshylarǵa áleýmettik táýekelder týyndaǵan jaǵdaıda MÁSQ-dan áleýmettik tólemder júzege asyrylady. Máselen, bıyl qańtar aıynda 83,3 myń adam eńbek etý qabiletinen aıyrylý boıynsha áleýmettik tólem, al 56 myńǵa jýyq otbasy asyraýshysynan aıyrylý boıynsha áleýmettik tólem aldy.
Tólemderdiń kólemin belgileýde keıingi eki jyldaǵy MÁSQ-ǵa áleýmettik aýdarymdar júrgizilgen ortasha aılyq tabys, eńbekke qabilettiliginen aıyrylý koeffısıentteri, asyraýyndaǵy adamdar sany, mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý ótili jáne tabysty aýystyrý sııaqty derekter qaperge alynady. Bul tólemder respýblıkalyq bıýdjetten tólenetin uqsas járdemaqylarǵa qosymsha júzege asyrylady.
Búgingi tańda eńbekke qabilettiliginen aıyrylý boıynsha áleýmettik tólemderdiń ortasha mólsheri – 33 146 teńgeni, asyraýshysynan aıyrylý boıynsha 34 349 teńgeni quraıdy.
Sonymen qatar 67,1 myń otbasyndaǵy 350,4 myń adamǵa ataýly áleýmettik kómek (AÁK) taǵaıyndaldy. Bıyl bul baǵytqa bıýdjetten 73,9 mlrd teńge bólindi.
AÁK otbasynyń árbir múshesine jan basyna shaqqandaǵy ortasha tabysy óńirlik eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń 70%-nan tómen azamattarǵa taǵaıyndalady. Bıyl 1 qańtardan bastap az qamtylǵan otbasylardan shyqqan mektep jasyna deıingi balalarǵa beriletin kepildendirilgen áleýmettik toptama kómektiń tabıǵı nysanynan monetızasııalaý formatyna, qosymsha tólem túrine 1 jastan 6 jasqa deıingi balalardy qosa alǵanda 1,5 AEK mólsherine (2023 jyl – 5 175 teńge) aýystyryldy. 1 aqpandaǵy derekti keltirsek, AÁK alýshylar qataryndaǵy 1 jastan 6 jasqa deıingi balalardy qosa alǵanda 106,4 myń balaǵa qosymsha tólem taǵaıyndaldy.
Qazirgi ýaqytta azamattar AÁK taǵaıyndaýǵa ótinishti turǵylyqty jeri boıynsha jumyspen qamtý ortalyǵynda, aýyl okrýginiń ákimdiginde, sondaı-aq egov.kz elektrondyq úkimet portaly arqyly bere alady.
