Quqyq • 27 Aqpan, 2023

Bastapqy satydaǵy úderiske basymdyq

173 ret kórsetildi

Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń kezekti otyrysynda Ishki ister mınıstrliginiń qylmystyq úderistiń bastapqy satylarynda azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qamtamasyz etý jónindegi qyzmeti talqylandy.

Bastapqy satydaǵy úderiske basymdyq

Komıssııa tóraǵasy Igor Rogov bul másele ózekti ekenin alǵa tartyp, otyrystyń kún tártibine beker shyǵarylmaǵanyn aıtty. Ol óz sózinde quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdardyń qyzmetinde, ásirese qylmystyq úderistiń bastapqy satylarynda adamnyń jáne azamattyń konstıtýsııalyq quqyqtary men bostandyqtaryn saqtaýdyń mańyzdylyǵy joǵary ekenin eske saldy. Bul rette ol quqyq qorǵaý salasyndaǵy zań­na­many odan ári jetildirý, ony ekonomıkalyq ynty­maq­tastyq jáne damý uıymy elde­riniń standarttaryna sáıkes kel­tirý qajettigi týraly máse­le­lerge erekshe nazar aýdardy. Komıssııa tóraǵasy óz quqyqtary men bostandyqtaryn, ásirese, qyl­mys­tyq úderisterdiń satylarynda tıimdi qorǵaýdy qajet ete­tin­derdiń barlyǵyna bilikti zań kómegin kórsetetin advokattardyń qyzmetinde adam quqyqtaryn qor­ǵaý­dyń basymdyǵy men ózek­ti­gin atap ótti. Bul másele týraly Ishki ister mınıstriniń birinshi orynbasary Marat Qojaev baıandama jasap, jınalǵandardyń saýalyna jaýap berdi.

Komıssııa otyrysynda Kons­tı­týsııa, Qylmystyq-pro­ses­­tik kodeks, zańdar, BUU-nyń Adam quqyqtary týraly halyq­ara­­lyq paktileri, Azaptaýǵa qarsy kon­vensııa jáne basqa da ratı­fık­asııalanǵan halyqaralyq shart­tarmen kepildendirilgen qyl­mystyq isterdi sotqa de­ıin­gi tergep-tekserý kezeńinde azamattardyń,  ózge de adamdardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn saq­taý men qamtamasyz etýdiń ózekti má­seleleri de talqylandy.

Komıssııa músheleri qoǵam­men áriptestikte qoǵamdyq qa­ýip­­sizdikti qamtamasyz etý­diń 2024-2028 jyldarǵa arnal­ǵan tujyrymdamasyn qabyldaý quqyq qorǵaý jáne ózge de mem­lekettik organdardyń qyz­me­tin­degi Konstıtýsııamen, basqa da zańdarmen jáne adam quqyq­ta­ryn qorǵaý salasyndaǵy ha­lyq­aralyq mindettemelerimen kepildik berilgen azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qamtamasyz etýdiń ahýalyn edáýir jaqsartýǵa múmkindik beretinin atap ótti.

Qylmystyq úderistiń bastapqy sa­tylarynda azamattardyń kons­tı­­týsııalyq quqyqtaryn tıimdi qorǵaý maqsatynda komıssııa mú­she­leri men sarapshylary AQSh pen álemniń basqa da damyǵan el­deriniń tájirıbesine súıenýdi usyndy. Iаǵnı quqyq qorǵaý organdarynda arnaýly joǵary bilimi bar psıholog pen áleýmettik pedagogtiń jáne quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri bolyp tabylmaıtyn adamdardan turatyn jábirlenýshilermen jumys jónindegi bólimderdi iske ju­myldyrý qajet. Olarǵa dálel­de­me mártebesi bar beınejazbany qoldaný jáne áńgimelesý qu­qy­ǵyn berý máselesi qaraýǵa usynyldy. Bul elimizdegi Qyl­mys­tyq-prosestik kodekske tıisti ózgerister engizýdi talap etedi.

Ko­mıs­sııa otyrysynda ázirlen­gen usynymdar Memleket basshy­sy­nyń, Parlament pen Úkimettiń na­zaryna usynylmaq.