Uly Abaı atamyz týǵan topyraqta ómirge kelgen keıipkerimizdiń ustazdyq qyzmetine otyz jyldan assa da, ýaqyt talabynan bir sát qalyp kórgen emes. Únemi izdeniste júredi. Jańashyl. Talapshyl. Bastamashyl. Biz Rahat Omashqyzynyń osy qasıetin áńgime barysynda baıqadyq. Tájirıbesi mol bilikti mamannyń aıtar oıy da ózgeshe. Kóp áriptesterine uqsamaıdy.
– Bilim salasynda bir orynda toqtap qalýǵa bolmaıdy. Únemi alǵa jyljyp otyrý kerek. Sondyqtan ár kezeńge baılanysty oqý baǵdarlamasy da ózgeredi. Ol – zańdylyq. Keıde «mekteptegi bilim júıesi burynǵydaı emes» degen pikirdi estımiz. Qazir ýaqyt basqa. Endi balalardy burynǵy bilim júıesimen oqyta almaımyz. Oqýshylardy osydan otyz, jıyrma, tipti on jyl burynǵy mektep túlekterimen salystyrý múmkin emes. Búginde elimizde jańartylǵan bilim berý mazmuny iske asyp jatyr. Bul – zaman talaby. Menińshe, oqýshyǵa tek pán arqyly bilim berip qana qoımaı, olardy jańa zamanǵa ıkemdep, daǵdy qalyptastyrý kerek. Bir jaǵynan, XXI ǵasyrdaǵy mektep túlegi qandaı bolýy kerek degende, ol aldymen qarym-qatynasqa jaqyn, el aldyna shyǵyp kez kelgen minbeden sóıleı alýy qajet. Sonymen birge kez kelgen máselege synı kózben qarap, jan-jaqty saýatty bolýy kerek, – deıdi ol.
Búginde oqımyn, izdenemin degen oqýshyǵa jol aınadaı jarqyrap jatyr. Aýylda otyryp, ǵalamtor arqyly álemmen baılanysyp, qajetti aqparatty alýǵa múmkindik zor. Rahat Omashqyzy jańartylǵan bilim berý mazmuny oqý baǵdarlamasyna engennen beri muǵalimderdiń de sanasy ózgergenin jetkizdi. Munda ustazdardyń izdenisi men shyǵarmashylyǵyna basymdyq berilgen. Mektep ben ata-ana arasyndaǵy keri baılanys ta arta túsken.
Qazir elimizde aǵylshyn tiline degen suranys joǵary. Jas ta, kári de aǵylshynsha sóıleýge umtylady. Bir jaǵynan, buǵan qýansańyz, ekinshiden, qazaq tiline degen suranys ta sondaı bolsa eken deısiz. Keıde bizde aǵylshyn men qazaq tili muǵalimderiniń oqý-ádistemesin bir-birimen salystyryp jatady. Buǵan keıipkerimizdiń aıtatyn óz pikiri bar.
– Negizinen ekeýin salystyrýǵa bolmaıdy. Sebebi aǵylshyn tili muǵalimderiniń oqý-ádistemelik kesheni múlde bólek. Olardyń ǵasyrlyq tarıhy bar. Onda balaǵa kerekti qural-jabdyqtyń bári daıar. Olar oqý-ádistemede ne jazylyp tur, týra sonymen jumys isteıdi. Oıdan eshnárse qospaıdy. Olardyń oqýlyq avtorlary 10-13 adamnan turady. Onyń arasynda ǵylymı ataǵy zor professordan bastap, teorıtık, praktık sekildi mamandar qamtylǵan. Sonymen birge psıholog bolady. Oqýlyq jazǵanda balanyń jas ereksheligi de eskerilý kerek. Mine, olarda bir oqýlyq jazyp shyǵarý úshin qanshama maman toptasyp jumys isteıdi. Tutas ınstıtýt desek bolady. Bizde olaı emes. Biraq biz soǵan birtindep kele jatyrmyz, – deıdi R.Ázimbaeva
Bir jyldary «muǵalim bedeline» kóleńke túsiretindeı túrli pikir aıtylyp júrdi. Biraq «asyldy tot baspaıdy» demekshi, óz isiniń kánigi sheberine aınalǵan maman qaı kezde de qadirli. Keıingi kezderi júzege asqan bilim salasyndaǵy sapaly ózgeristerdiń ustaz bedelin kóterýge tıgizgen áseri úlken. Memleket tarapynan da áleýmettik qoldaý arta tústi. Alaıda biz «muǵalim bedeli» degendi qalaı túsinemiz? Osy suraqty keıipkerimizge qoıyp kórdik.
– «Muǵalim bedeli» keń uǵymdy bildiredi. Menińshe, ol – oqýshylardyń syılastyǵy men jyly kózqarasy. Ár muǵalim bedelin jeke qalyptastyrady. Eger sabaǵyńdy balalarǵa uǵynyqty tilmen jetkizip, qyzyqty etip berseńiz, olar seni syılap tóbesine kóteredi. Jańashyl ustazǵa degen oqýshylardyń qurmeti bólek. О́zim úshin «muǵalim bedeli» osy. Otyz jyldyq ustazdyq jolymda biraz oqýshyny halyqaralyq, respýblıkalyq olımpıadaǵa daıyndadym. Olarmen jumys istegende ýaqytty múlde eseptegen emespin. Qanshama shákirtim bilim báıgesinen top jardy. Sony jumysymnyń nátıjesi dep baǵalaımyn. Qazir 9-11 synyp oqýshylaryna qazaq jáne orys tilinen sabaq beremin. Keıde bir oqýshym sabaq ústinde kóńilsiz otyrsa, ony qanattandyrý úshin «Oıan, qazaq», «Oılan, qazaq» dep aıtamyn. О́ıtkeni osy sóz tirkesteri arqyly balanyń sanasyna qazaqy uǵymdy sińire bersem deımin. Orys synyptarynda da qazaqsha jatyq sóıleıtin oqýshylar jeterlik. Árıne, barlyq bala birdeı emes. Ár oqýshynyń kóńil kúıine qaraı keıde sabaqqa daıyndap kelgen josparyńdy ózgertesiń. Biz muǵalimdi psıholog degenimizben, balalar bizden ótken psıholog. Mysaly, ár oqýshyǵa «siz» dep sóıleımin. Osy arqyly olar ózderin tulǵa sezine bastaıdy. Ár oqýshy óz oı-pikirin ashyq aıta bilgeni durys. Muǵalim sabaqta kóp sóıleı bermeı, balany da tyńdaı bilý kerek, – deıdi ustaz.
R.Ázimbaevanyń eńbek joly 1991 jyly Abaı oblysyndaǵy Qaraýyl aýylyndaǵy Abaı atyndaǵy orta mektepten bastalyp, keıin Soltústik Qazaqstan oblysy Qyzyljar aýdanyndaǵy Nalobın orta mektebinde jalǵasty. Odan soń Petropavl qalasyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan mektep-lıseıinde qyzmet istedi. Osy bilim ordasynda júrgende izdenimpazdyǵymen kózge túsip, áriptesteriniń arasynda úlken bedelge ıe boldy. Qazaq tilin oqytýǵa baılanysty kómekshi quraldary jaryq kórgen. 2019 jyly respýblıkalyq «Úzdik pedagog» ataǵyn ıelendi. Memleket basshysynyń qolynan II dárejeli «Barys» ordenin aldy. Budan basqa da qol jetkizgen jetistikteri kóp. Astanaǵa kelgenine úsh jyldan asa ýaqyt bolsa da, qazir ol respýblıkalyq fızıka-matematıka mektebindegi mańdaıaldy ustazdyń birine aınaldy. Muǵalim mereıi degenimiz osy.
