- Jańa Qazaqstanda kásipodaq qyzmeti qalaı úılestirilýde, tolyǵyraq baıandasańyz..
- 2022 jylǵy 16 naýryzda Prezıdent Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda «Jańa Qazaqstan: Jańarý men jańǵyrý joly» atty halyqqa Joldaýyn jarııalady.
Joldaý elimizdi ári qaraı damytýǵa túrtki boldy. Prezıdent usynǵan saıası reformalar 5 maýsymda ótken Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna ózgertýler engizý týraly referendýmda halyqtyń úlken qoldaýyna ıe boldy. Jańǵyrtýǵa arnalǵan baǵytty elimizdegi barlyq úkimettik emes uıymdar qoldady.
Eńbek etýshi qoǵam músheleriniń múddelerin tanytatyn kásipodaqtar da azamattyq qoǵamnyń mańyzdy ınstıtýttarynyń biri. Jańa jaǵdaıda kásipodaqtar ózgerýi, olardyń qoǵamdyq-saıası qatynastar júıesine enýi ózgeshe bolýy tıis. Prezıdent Q.Toqaevtyń bastamalaryn qoldaý baǵytynda Qazaqstandyq oqý-aǵartý, ǵylym jáne joǵary bilim qyzmetkerleriniń salalyq kásipodaǵy «Jańa Qazaqstan – Jańa kásipodaq» atty tujyrymdama qabyldady. Tujyrymdama salalyq kásipodaq qozǵalysyn jańǵyrtýdyń negizgi baǵyttaryn anyqtaıdy. Qazirgi tańda kásipodaq pen onyń óńirlerdegi múshelik uıymdary osy mańyzdy qujatty júzege asyrý baǵytynda úlken jumystar júrgizip jatyr.
- Keńestik kezeńnen kásipodaq jóninde jańajyldyq syılyqtar men shıpajaılarǵa joldama beretin uıym degen túsinik qalyptasqan. Qazirgi tańdaǵy kásipodaq naqty qandaı jumys atqarady?
- Kásipodaq tek jarna jınap, syılyq úılestiretin ǵana emes, zaman aǵymyna sáıkes qyzmeti men mindeti jańǵyrǵan qaýqarly uıym dep nyq senimmen aıta alamyn. Jalpy búginde eńbekke degen kózqaras ózgerdi. Adam jumysqa aralasqanda, onyń jumys berýshisi jumyskerden óz mindetterin sapaly oryndaýdy talap etedi. Al, jumysshy quqyǵyn qorǵaý, eńbek zańnamalarynyń saqtalýyna qoǵamdyq baqylaý jasaý, eńbek qaýipsizdigin, jumysshylar arasyndaǵy tepe-teńdiktiń saqtalýyn, jalaqynyń ýaqtyly tólenýin qamtamasyz etý sekildi mańyzdy mindetterdiń oryndalýyn qadaǵalaý – kásipodaqtardyń quziretinde.
Ras, ókinishke qaraı, kásipodaq dese materıaldyq paıdamen baılanysty keńestik kózqarastaǵy pikir áli bar. Qazirgi ýaqytta bizdiń mindetimiz – kásipodaqtardyń úlken quqyqtyq jumys júrgizip jatqanyn qoǵamǵa jetkizý.
Quqyqtyq qorǵaý – bizdiń jumysymyzda óte mańyzdy jáne negizgi faktor. Eńbek uıymyndaǵy adam quqyqtyq kómekti kez kelgen ýaqytta, mindetti túrde qajet etedi, óıtkeni qyzmetkerdiń bári de zańnamamen jaqsy tanys emes. Biz quqyqtyq kómekti kásipodaq músheleriniń ótinishterinen nemese qońyraý shalýdan bastap, shıelenisti sheshýge deıin tegin, ýaqtyly jáne tolyq kólemde kórsetemiz. Biz barlyq máseleni sotqa deıingi tártippen sheshýge tyrysamyz, biraq sotqa deıin jetetin kezder de bolady. Bizdiń baılanys telefondarymyz árqashan qoljetimdi, áleýmettik jeliniń barlyǵynda paraqshalarymyz arqyly baılanysqa shyǵý múmkindigi bar. Kez kelgen kásipodaq múshesi jumystan qol úzbeı, bizdiń zańgerlerge júginip, óziniń máselesin baıandap, jaza alady. Túsinikti bolý úshin shaǵyn statıstıka keltireıin. О́tken jyly kásipodaq organdary respýblıka boıynsha barlyǵy 37 662 shaǵymdy qarady. Onyń 16 733 – eńbekke aqy tóleýge, 1 059 – eńbek shartyn buzýǵa, 1 541 – eńbek/ ujymdyq shart talaptaryn oryndamaýǵa, 1 042 – eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý, t.b. suraqtarǵa baılanysty.
Jeke eńbek daýlaryn sheshý jóninde kórsetilgen quqyqtyq kómek 32 399 qurady. Eńbek zańnamasynyń oryndalýyn qoǵamdyq baqylaý sheńberinde 4509 eńbek zańnamasynyń buzylý deregi anyqtaldy. Kásipodaq organdarynyń talaptary boıynsha zańsyz jumystan shyǵarylǵan 17 adam jumys oryndaryna qaıta ornalastyrylyp, kásipodaq múshelerine 1,1 mlrd teńge mólsherinde zańsyz ustalǵan nemese tólenbegen aqshalaı qarajat qaıtaryldy.
– Bul keltirilgen derekterdegi quqyqbuzýshylyqtyń sebebi nede?
– Meniń oıymsha, quqyqtyq saýattylyqqa baılanysty. Ol jumys berýshilerge de, qyzmetkerlerge de qatysty. Jalpy qyzmetkerlermen birge jumys berýshilerdiń de zańdy bilýi mańyzdy. Eńbek kodeksindegi, Salalyq/aýmaqtyq kelisimderdegi, ujymdyq sharttardaǵy normalar qyzmetkerdi de, basshyny da tolyq qorǵaýǵa múmkindik beredi.
Salalyq kásipodaq Oqý aǵartý, sondaı-aq Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrlikterimen áleýmettik áriptestikti damytý baǵytynda júıeli jumystardy júzege asyryp keledi. Mundaı áriptestik bilim berý salasynyń barlyq deńgeıinde damyǵan. Biz sala qyzmetkerleriniń ıgiligi jolynda áriptestik aıasynda birlesken bastamalardy árdaıym qoldaımyz.
Qazirgi tańda bilim jáne ǵylym salasynda eńbek jaǵdaılary, jumyspen qamtý jáne áleýmettik kepildikter jónindegi áleýmettik áriptestik týraly respýblıkalyq deńgeıde 2 salalyq, oblystyq deńgeıde – 17, qala-aýdan deńgeıinde 107 kelisim jumys istep tur. 8 640 bilim berý uıymynda Ujymdyq shart jasaldy. Ujymdyq shart – kez kelgen ujymnyń Konstıtýsııasy desek, atalǵan qujat qazirgi tańda elimizde 619 738 bilim berý uıymdarynyń qyzmetkerleri – kásipodaq múshelerine qoldanylady.
- Kásipodaq mekeme basshylaryna qoldanystaǵy zańnama sheńberinde barlyq kemshilikterdi joıýǵa jáne laıyqty eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etýge jaqsy múmkindik beredi, solaı ma?
- Memleket basshysy Q.Toqaev kásipodaqtardy eńbek adamynyń quqyqtaryn qorǵaý, onyń laıyqty turmys sapasy men jumys jaǵdaıyn qamtamasyz etý jolynda mártebeli mıssııa atqaratyn asa mańyzdy zamanaýı qoǵamdyq ınstıtýttyń biri dep baǵalaı otyryp, kásipodaqtarǵa áleýmettik áriptestermen birge eńbek qaıshylyqtaryn retteýdiń jáne qyzmetkerlerdiń zańdy múddesin qorǵaýdyń órkenıetti tásilderin belsendi paıdalanýdy júktedi.
Rasynda, kásipodaqtardyń arqasynda qyzmetkerlerdiń áleýmettik jeńildikteri men kepildikteriniń kópshiligi saqtalýda, pedagog-qyzmetkerlerdiń áleýetin arttyrýǵa baǵyttalǵan birqatar jumys júzege asyrady. Kásipodaq uıymdarynyń ıgiligin kásipodaq músheleri pandemııa kezeńinde tolyq sezindi desem artyq aıtpaǵandyq bolmas edi. Dál osy syndarly saǵatta salalyq uıym jalaqynyń laıyqty deńgeıin saqtaýǵa, eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etýge, qyzmetkerlerdiń densaýlyǵyna qamqorlyq jasaýǵa erekshe nazar aýdardy.
