Saılaý • 20 Naýryz, 2023

Zań qatal, biraq ol – zań!

370 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Daýys berý barysynda keı úmitkerlerdiń aty-jónin syzyp tastaǵan saılaý bıýlletenderi de kezdesip jatty. Bul saılaýshylar arasynda azdaǵan túsinbestik týǵyzdy. Tipti Astanadaǵy saılaý ýchaskeleriniń birinde bes kandıdattyń aty-jóni qolmen syzylǵany rastaldy. Saılaýshylardyń alańdaýyna oraı pikir bildirgen Ortalyq saılaý komıssııasy ókilderi munyń zań buzýshylyq emes ekenin aıtty.

Zań qatal, biraq ol – zań!

Sebebi saılaý bıýlletenderi daıyn­dalyp, baspadan shyǵyp qoıǵannan keıin saılaýǵa túsýden bas tartqan kandıdattar bolǵan. Iаǵnı saılaý komıs­sııasynyń músheleri daýys berý paraǵyn taratqan kezde olardyń esimderin bıýlletennen syzyp tastaýǵa májbúr bolǵan.

– Biz saılaý ýchaskelerine ótinish berip, belgili bir sebeptermen ketken nemese shettetilgen tulǵalardy bıýlletenderden alyp tastaý týraly aqparat jiberdik. О́ıtkeni bul ýaqytta bıýlletender daıyndalyp qoıǵan edi. Bul bıýlletender búlingen dep sanalmaıdy. Esimderdi komıssııa quramy syzdy, barlyq prosedýra tártipke sáıkes júrgizildi, – dep túsindirdi OSK ókilderi.

Alaıda saılaý kúni azdaǵan daý-damaı da boldy. Mysaly, Soltústik Qazaqstan oblysyna qarasty Jambyl aýdanynyń Blagoveshenka aýylyndaǵy №184 saılaý ýchaskesinde baıqaýshy bir saılaýshynyń bıýlletenderdi toptap salyp jatqan sátin beınejazbaǵa túsirip alady. Keıin baıqaýshylar zań buzýshylyqty tirkep, oqıǵa ornyna polısııany shaqyrǵan. Saldarynan komıssııa múshesi jumysynan ketti. Sondaı-aq «Vlast» saıty О́skemendegi túrli ýchas­keden túsirilgen beınejazbany jarııalap, úsh jaǵdaıda daýys bergen bir adam ekenin anyqtaıdy. Buǵan qosa «Jas saılaýshylar lıgasy» túske deıin «Saılaý týraly» zańnyń 54 ret buzylǵanyn habarlady. Bul aqparat olardyń Instagram jelisindegi paraqshasynda jazyldy. Onda Qazaqstan boıynsha 8 komıssııa baıqaýshylardyń júrýine kedergi keltirip, ruqsat bermegenin jarııalaıdy. Tipti №105, 434, 446 ýchaskesinde daýys berý kabınalaryna baǵyttalǵan kameralar baıqalǵan. Biraq komıssııa músheleri olardyń isten shyqqanyn aıtqan. Almatydaǵy №126 ýchaskede bir partııadan eki baıqaýshy bolǵan jaǵdaılar da kezdesken. Odan qaldy baıqaýshylar tórt ýchaskede bir kabınaǵa eki adamnyń kirgenin kórip qalǵan.

Buǵan qosa saılaý kúni Astanada kóshege shyǵyp, beıbit mıtıng ótkizbek bolǵan belsendi Amangeldi Jahındi polısııa ustap áketti. О́ıtkeni jergilikti bılik belsendige sherý uıymdastyrýǵa ruqsat bermegen. Al Almatyda baıqaýshylar komıssııa múshesiniń bıýlletenderge «aldyn ala qol qoıyp jatqanyn» baıqapty. «Táýelsiz baı­qaý­­shylar» qoǵamdyq uıymy Alataý aýdanyndaǵy № 616 saılaý ýchaske­sinde saılaý zańy buzylǵanyn beıne­jazbaǵa túsirip, BAQ ókilderine habarlaǵan. Beınejazbada komıssııa múshesiniń áli úlestirilmegen jańa bıýlletenderge qol qoıyp jatqany anyq kórinedi. Baıqaýshylardyń aıtýynsha, zań boıynsha mundaı nárse saılaýshy daýys bergennen keıin júrgizilýge tıis. Komıssııa músheleri zań buzýshylyq týraly hattamaǵa qol qoıýdan bas tartqan. Alaıda kýáger bolǵan eki baıqaýshy qol qoıǵan. Sonymen qatar osy óńirdegi keıbir saılaý ýchaskelerdiń kabınalarynda perde bolmaǵan. Buǵan qatysty Almatynyń aýmaqtyq saılaý komıssııa­sy bylaısha jaýap qatty.

– «Qazaqstandaǵy saılaý týraly» zańda jasyryn daýys berýge arnalǵan kabınalarda mindetti túrde perdelerdiń bolýy týraly talap kórsetilmegen. Biraq zańnyń 8-babyna sáıkes da­ýys berý qupııa túrde júzege asady. Bul saılaýshylardyń erkin daýys berýine qandaı da bir baqylaý jasaý múmkindigin joqqa shyǵarady. Sonymen qatar ýchaskelik saılaý komıssııasy daýys berý kezinde eshkim qatyspaýy jáne kórmeýi kerek degen erejeni saqtaıdy, – dedi Almaty aýmaqtyq saılaý komıssııasynyń ókili.

Bul máseleler Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken onlaın brıfıngte de qozǵaldy. Onda Bas prokýrordyń aǵa kómekshisi Azamat Sarǵazın saılaýdaǵy zań buzý­shylyqtarǵa qatysty 25 ótinish túskenin habarlady.

– Daýys berý rásimi bastalǵannan beri prokýratýra organdaryna yqtımal zań buzýshylyqtar týraly derekter jınaqtaldy. Onyń beseýi Bas prokýratýraǵa keldi. Olar tekserý jumystaryn júrgizý úshin jergilikti prokýrorlarǵa joldandy. Sebebi ótinishterde oryn alýy múmkin zań buzýshylyqtar, naqtyraq aıtsaq, tyıym salynǵan kezde saılaý aldyndaǵy úgitti júrgizgendigi múmkin ekeni jóninde aıtylǵan. Sondyqtan tekserý júrgizý jergilikti prokýrorlarǵa jiberildi. Sondaı-aq 7 óńirdiń jergilikti prokýratýrasyna adamdar tikeleı júgingen. Astana qalasynda – 4, Almatyda – 1, Shymkent qalasynda – 3, Shyǵys Qazaqstan oblysynda – 5, Túrkistan oblysynda – 4, Qaraǵandy, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan oblystarynda bir-birden. Olardyń bári qazir qaralyp jatyr, – dedi A.Sarǵazın.