Ár ıdeıasy men bastamasy júzege asqan lıder

EL jáne ELBASY

Osydan jıyrma jyldan astam ýaqyttyń sıpatyn áli eshkim umyta qoıǵan joq. Búginde on bes memleket bolyp otyrǵan on bes respýblıkany ýysynda ustaǵan alyp derjavanyń kúni bitip, ydyraǵannan keıin, olardyń barlyǵyna da damýdyń jańa súrleýin salý kerek boldy. Súringender de boldy. Durys jolǵa túse almaǵandardyń ashy sabaqtary búgin ózge elderde kórinis taýyp jatyr. Adam qany tógilgen, ekonomıkasy toqyraǵan elderdegi bitpes daý-damaıdy kórip-bilip otyrmyz. Qazaqstan osynyń barlyǵynan aınalyp ótti, naryq kelgen jyldardaǵy qyl buraýda tyǵyryqtan jol taba bildi. Sonyń barlyǵy da Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal saıasatynyń arqasy ekenin tek biz emes, Qazaqstandy biletin dúnıe júzi elderi moıyndap otyr. Alysty boljaıtyn saıasatker el bolýymyz úshin aldymen bereke-birlik kerek dep oılady. Qazaqstan halqy Assambleıasy Nursultan Nazarbaev saıasatynyń tikeleı tól týyndysy desek bolady. Qazaqstanda qanshama ult aǵaıyn adamdardaı tatý-tátti qatar ómir súredi. Qazaqstan hal­qy Assambleıasy tek saıa­sat úshin jasalǵan qýyrshaq táriz­di syrty jyltyraq, ishi qýys qury­lym emes. Bul bizdiń elimizde na­ǵyz shynaıy ómirge aınalyp otyr. Qazaqstannyń búgingi qarysh­tap damýynyń túp-tamyry osy birligimizde jatyr. Oǵan aı­daı álem kýá. Eger qarymy, jige­ri, kóregendik saıasatkerligi, uıym­dastyrý talanty asqan qazaqtyń bir uly bolmaǵanda elge de, erge de syn bolǵan 90-shy jyldary Qazaq­stannyń taǵdyry qalaı qaraı burylyp keterin kim bilsin. Sony qazir búkil jurt túsindi, shúkirshilik etedi. Qazir talaı ulttyń ókili Qazaqstanda turyp qana jatqan joq, olar Otanymyzdyń damýy­na jan-jaqty úles qosyp júr. Mysaly, bizdiń oblystyq máslı­hattaǵy Borıs Knıazev, Oleg Danılenko, Ybyrash Estaev, taǵy basqa depýtattarymyz birneshe ulttyń ókilderinen quralady. Basqasyn bylaı qoıǵanda, men ataǵan úsh depýtat úsh sharýa­shylyqty dóńgelentip, aýyl­dy gúldendirip, adamdarǵa ju­mys berip otyr. Onyń syrtyn­da depýtattyq jumysymen jer­gilikti jerlerdegi áleýmettik má­se­lelerdiń sheshimin tabýyna bel sheship kirisedi, tikeleı yqpal etedi. Olardy eshkim sen oryssyń, sen ýkraınsyń dep jat­qan joq. Úsheýi de eline eleý­li, halqyna qalaýly adamdar olarǵa arqa súıep otyrady. Máslıhattar saılaýynda olarǵa túrli ulttyń ókilderi daýys berdi. Bizdiń elimizdegi tatýlyq, birlik Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ıdeıalary men bastamalarynan týyndaǵan. «Saýsaq birikpeı, ıne ilikpeıdi» degen halqymyzdyń birlikke shaqyrǵan danalyǵyn Nursultan Ábishuly ylǵı eske salyp otyrady. Sóz joq, Astana – Elbasy Nur­sultan Nazarbaevtyń uly­lyqqa tatıtyn isiniń biregeıi. 1997 jyly Qazaqstan ekonomıkalyq turǵydan áli baýyryn jaza qoımaǵan edi. Oǵan ózimiz kýámiz. Elbasynyń Astanany elimizdiń ortalyq óńirine kóshirý týraly bastamasyna qarsy shyqqandar, kúmán keltirgender boldy. Al qazir Nursultan Ábishulynyń kóregendik saıasatyna olar tek tánti bolyp otyr. Azǵantaı ýa­qyttyń ishinde Saryarqanyń tórin­de totydaı qulpyryp, ádemi qala ósip shyqty. Astana – qa­zir tek elimizdiń elordasy ǵana emes, ǵalamdyq máselelerdi qaraýy­men, talqylaýymen álem jurt­shylyǵynyń nazaryn aýdaryp otyrǵan túrli halyqaralyq sharalardyń, bedeldi jıyndardyń da ortalyǵy. Álemde tuńǵysh ret túrli din ókilderi Astanada bas qosyp, bir ústel basynda konfessııaaralyq máselelerdi qarady, ekonomıkalyq forým aıasynda dúnıe júzindegi belgili saıasatkerler, iri ekonomıst ǵalymdar, Nobel syılyǵynyń laýreattary bizdiń elordamyzdyń qonaǵy bolady. Olar Astanaǵa tamsanady, onyń túp bastaýynda turǵan Elbasymyzdyń saıasatynyń daralyǵyna taǵy bir ret kóz jetkizedi. Astana qalasy qazir Qazaq­stannyń barlyq óńirindegi qala­larǵa úlgi bolyp otyr. Barlyǵy da Astanaǵa qarap boı túzeıdi. Tipti, dúnıe júzindegi kóptegen ortalyq qalalardyń ósý tarıhy júz jyldap sanalady. Astana aınaldyrǵan 16-17 jyl kóleminde adam tanymastaı qulpyrdy. Qostanaıǵa kórshi Reseıdiń qatar jatqan Chelıabi, Sverdlov, Qorǵan oblys­tarynan jumys babymen kelgen qonaqtar ýaqyt artyldyryp, Astanany kórgisi keletinin jasyrmaıdy. Bizdiń olardy Astanaǵa arnaıy ekskýrsııa jasatyp keletin kezderimiz az bolmaıdy. Qonaqtar elordamyzdyń ásemdigine tańǵa­la­dy. Sheteldik qonaqtardyń tam­sanýy bizdiń de patrıottyq sezimi­mizdi shalqytady, marqaıyp qalamyz. Qazaqstan qazir qaı jaǵynan bolsyn damýdyń sara jolyna túsken. Elimizdegi demokratııalyq úrdisterdiń, onyń ishinde jergilikti ózin ózi basqarý salasynyń jetildirilýi – Elbasy saıasatynyń durystyǵyna kepil. 2013 jyly tamyz aıynda alǵashqy ret aýyl ákimderin saılaý ótti. Aýyldyq okrýgter ákimderiniń kandıdatýrasyn aýdan ákimderi usyndy. Árıne, olar demokratııanyń zańdylyǵyna sáıkes saılaýǵa balamaly túrde tústi. Olardy aýdan­dyq máslıhattar depýtattary arqyly halyq saılady. Bizdiń oblysta 245 aýyldyq okrýg ákimderi jáne aýdanǵa qarasty Jitiqara qalalyq ákimi saılandy. Olardyń ókilettigi keńeıdi. Eń bas­tysy – saılaýshylarǵa senim artyldy, onyń ishinde máslıhattar depýtattary úlken senim arqalady. О́ıtkeni, olar balama saılaýda halyq atynan úmitkerlerdiń birin tańdady, sol arqyly ózderine jaýapkershilik aldy. Jergilikti aýyldyq okrýg ákimderiniń saılanǵanyna bir jylǵa taıaý ýaqyt boldy. Jaqynda Májilis depýtattary tarapynan saılanǵan ákimderdiń bir jyl ishinde júrgizgen jumystaryn taldap, saralaý máselesi kóterildi. Olar jyl táýliginde ne bitirgeni jóninde ózin tańdaǵan halqy aldynda esep beretin bolady. Bul atqarýshy bılik pen halyqtyń arasyn jaqyndastyra túsedi. Qazirdiń ózinde aýyldyq okrýg ákimderi birsypyra ókilettilikterge ıe boldy. Qarjylandyrý máselesi sheshimin tabatyn aldaǵy ýaqytta ókilettik de keńeıe túsedi. Jer­gilikti ákimder saılanýymen aza­mattyq qoǵamnyń salmaǵy arta túsedi. Halyqtyń ózi saılaǵannan keıin aýyldyq-selolyq okrýgter ákimderiniń áleýmettik máselelerdi sheshýde jergilikti turǵyndarmen, ıaǵnı áleýmettik toptarmen qoıan-qoltyq aralasýyna, olardyń óziniń pikirin, suranysyn tyńdap, iske tartýyna mańyz kóbirek beriledi. Bul – naǵyz halyqtyq, shynaıy demokratııanyń kórinisi. Osy jumystardyń bastaý bulaǵy Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamalarynan óris alady. Máslıhattardyń qurylǵanyna bıyl jıyrma jyl toldy. Bul qoǵamda bedeldi kúshke aınaldy. Bizdiń depýtattarymyz jergilikti jerde óz saılaýshylarynyń úlken senimine ıe boldy. Oblys halqy 900 myń bolsa, oblystyq máslıhattyń 36 depýtatynyń árqaısysyna 25 myń turǵynnan nemese 15 myń saılaýshydan keledi eken. Ár depýtat olardyń joǵyn joqtaıdy, muńyn muńdaıdy. Al munyń qoǵamdyq jumys ekenin umytpaıyq. Onyń syrtynda depýtattar iri sharýashylyqtardy, ujymdardy basqarady, ǵylymmen aınalysady. Bizdiń depýtattar óz okrýgteriniń sheńberinde qalmaı, aýdannyń, oblystyń ekonomıkalyq-áleýmettik problemalaryn nazarǵa alyp otyrady. Olar áleýmettik baǵdarlamalarmen jumys isteı otyryp, bıýdjetti qalyptastyrýda úlken izdenisterge barady. Máslıhattar elimizdiń damýy úshin atqarýshy bılikpen birdeı jaýapkershilik alady. Ol burynǵydaı joǵary jaq ne aıtar eken dep, jaltaqtap qarap otyrmaıdy. Jergilikti jerdegi ózekti máselelerdiń barlyǵyn zerttep, zerdelep, halyq kókeıinen shyǵatyn bastamalarǵa muryndyq bolady. Máslıhattardy osyndaı dárejege kótergen Elbasymyzdyń elimiz bolashaǵynyń kókjıegin alystan kóretin sara saıasatynyń arqasy deýimiz kerek. Qazir máslıhattar Memleket basshysynyń ıdeıalary men bastamalaryn, saıasatyn júzege asyrýǵa úlken úles qosyp otyr. Elbasy Nursultan Nazarbaev «aldymen – ekonomıka, sosyn – saıasat» degen qaǵıdany óz saıa­satynda berik ustanyp keledi. Munyń durystyǵyn halyqaralyq saıasattaǵy, ekonomıkadaǵy belgili qaıratkerler de moıyndaıdy. Elimizdi ekonomıkalyq, áleýmettik jaǵynan damytý úshin Nursultan Ábishulynyń bastaýymen iri baǵdarlamalar, ınvestısııalar tartý jumystary júrgizilýde. О́ńirlerde buryn bolmaǵan iri óndirister, zaýyttar boı kóterýde. Bizdiń Qostanaı oblysy buryn kendi, astyqty aımaq dep atalsa, endi shet el ınvestısııasyn tartý jáne ıntegrasııa arqasynda mashına jasaý ortalyǵyna aınaldy. Ekonomıkany damytýdyń bir tetigi týrızm ekenin aıtyp, oǵan qoldaý kórsetken de Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń ózi bolatyn. Elimizde bul baǵytta jaqsy jumystar arnasyna túse bastady. Qazaqstannyń keń-baıtaq jeriniń tabıǵı sulýlyǵy, tarıhymyzdyń baılyǵyn pash etetin arheologııa­lyq oryndar, dástúr-saltymyz dúnıe júzindegi týrızmdi damyt­qan elderden kem soqpaıdy. Qostanaı oblysynda da ishki-syrtqy týrızmniń damýyna nysan bolarlyq oryndar jetkilikti. «Sosnovyı bor» sanatorııi buryndary jyl táýligine tórt aı ǵana jumys istep, qalǵan kezde bos turatyn. Myń jyldyq qaraǵaılar aspanǵa kók tiregen Araqaraǵaı ormanynda ornalasqan sýy da, aýa­sy da em osy demalys orny qazir adam tanymas­taı ózgerip, demalýshylardyń súıikti ornyna aınaldy. Buryn 45 adam ǵana jumys isteıtin shıpajaıda qazir demalýshylarǵa 350 adam qyzmet kórsetedi. Bul Joldaýlarynda Qazaqstan halqynyń densaýlyǵyn jaqsar­typ, jas urpaqtyń sportty serik etýi kerektigin qadap aıtyp otyratyn Elbasy ıdeıalarynyń júze­ge asýy úshin jasalyp jatqan jumystardyń biri ǵana. Men Nursultan Ábishulyn óz jeke basyma da úlgi tutamyn. Qazaq halqynyń barlyq jaqsy qasıetin – danalyǵyn, jigerliligin, bıik adamgershiligin, rýhanı qun­dy­lyqtaryn boıyna jıyp, sol arqyly dúnıe júzi moıyndap otyrǵan tulǵaǵa aınalǵan Elbasymyzdyń el taǵdyry úshin aman bolýyn eli de tilep otyrady. Halyqpen qoıan-qoltyq júrgen ózimiz onyń kúnde kýásimiz. Basshysy bilikti eldiń baqytty bolaryna árkimniń-aq kózi jetip otyr. Saılaýbek ESJANOV, Qostanaı oblystyq máslıhatynyń hatshysy. QOSTANAI.

 «Elim degen Er»

Abzal ERALIEV, Qazaqstannyń Eńbek Eri: Ár zamanda ultyn ushpaqqa jeteleıtin tulǵalar bolady. Olar halyq úshin týady. Eliniń kemel keleshegi jolynda aıanbaı eńbek etedi. Attyń jalynda, túıeniń qomynda júrip, talaı beınetke kónip, kezdesken synaqtyń bárine tótep berip, týǵan jurty men memleketin órkenıettiń ór bıigine jet­ki­zedi. Qaı halyqty alyp qara­mańyz, osyndaı tulǵalardy kezdestiresiz. О́z basym Elbasy Nursultan Nazarbaevty osyndaı kóshbasshy dep sanaımyn. Qytaı halqy qatty naza­lan­ǵanda «О́tpeli kezeńde ómir súr», deıdi eken. Bul turymtaı tusyna, balapan basyna ketip, burynǵy qundylyqtar mán-mańyzynan aıyrylyp, jańa zamannyń kelbetin tanı almaı, eleń-alań kezde mańdaıyńdy taýǵa da, tasqa da soǵyp, eshteńeni uǵyp bolmaıtyn zamanda ǵumyr kesh degendi bildirse kerek. Mundaı kezeńde jekelegen adamnyń emes, tutas memlekettiń jaǵdaıy qıyn bolady. Aıaǵynan tik turyp ketýi ońaıǵa soqpaıdy. Mine, Elbasy Nursultan Nazarbaev osyndaı ótpeli zamanda el tizginin qolyna aldy. Kúlteginniń tasqa basylǵan sózinde aıtylatyndaı, «kún kúlmedi, tún otyrmady», bar kúsh-qaıratyn jınap, memlekettiń baıandy bolashaǵy jolynda eńbek etti. Búgingi bıigimizden qarasaq, Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda jasalǵan eńbek eresen eken. Álemniń barlyq mem­leketimen qarym-qatynasty ret­testirip, shekaramyzdy aıqyndap, elge ınvestorlar tartyp, ekonomıkalyq jaǵdaıymyzdy túzep, áleýmettiń áleýetin arttyryp, saıası ahýalda turaqtylyqty saqtap, jahan jurtyn Qazaqstanmen sanasatyn jaǵdaıǵa jetkizdi. Árıne, munyń barlyǵy aıtýǵa ǵana ońaı. Áıtpese, osy istiń astaryn­da talaı dúnıeniń jatqanyn sezemiz. Degenmen, Elbasynyń kóregen saıasatynyń arqasynda Qazaqstan turaqty damýdyń dańǵylyna tústi. El damýynyń basty kór­set­kishteriniń biri – shaǵyn jáne orta bıznestiń keskin-kelbeti bolsa kerek. Qazaqstanda shaǵyn jáne orta bıznestiń qalyptasyp, damýyna barlyq jaǵdaı jasaldy. Belin búgip, eńbek etken adam yrzyqqa keneletinin kórip júrmiz. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda biz de san túrli kásipti ıgerip kórdik. Biraq sońynda atakásip  –  kúrish óndirisine toqtadyq. Aptap ystyqqa, uıytqı soqqan jelge de qaramastan eńbek etetin dıqan qaýymynyń jumysy ońaılardyń sanatynan emes. Kóktemniń alǵashqy kúnderinen bastalatyn tirshilik qara kúzde bir-aq toqtaıdy. Osy aralyqta jerge dán sebilip, ony baladaı mápelep ósirip, qambaǵa quıyp alasyń. Beıneti mol jumysqa jegilgen dıqandar eldiń nesibesin terip júr dep bilemin. 2011 jyly Elbasy Qyzyl­orda oblysyna sapary kezinde kúrish alqaptaryn aralap, jasalyp jatqan jumyspen jete tanysty. Onyń ishinde «Abzal jáne K» tolyq seriktestigi atqarǵan jumystardy kózimen kórdi. Naǵı Ilııasov aýylyna arnaıy bardy. Aýyl aqsaqaldarymen sóılesti. Rızashylyǵyn bil­dirdi. Bıyl Elbasynyń qoly­nan «Qazaqstannyń Eńbek Eri» degen eń joǵarǵy ataqty aldym. Bul – meniń ǵana emes, barsha qyzylordalyq dıqandardyń eńbegi elendi degen sóz. Nursultan Ábishuly aýylda týyp, erjetip, zaýytta shyńdalyp, qara jumystyń qazanynda qaınap, qalyptasqan tulǵa ǵoı. Sondyqtan ol kisi sharýashylyqtyń jaǵdaıyn óte jaqsy biledi. Eńbektegi erlerdiń jumysyn joǵary baǵalaıdy. Bizdiń el úshin atqarǵan azǵantaı ǵana jumysymyzdy baǵalaýy, eleýi osy sózimizdiń aıǵaǵy. Biz baqytty urpaqpyz. О́ıtkeni, ata-babalarymyz ar­mandap ótken Táýelsiz eli­miz bar. Álem jurty súısi­nip qaraıtyn elordamyz Eýra­zııanyń júreginde tur. Eń bastysy, memleketimizdiń týyn joǵary ustap, damýǵa, bolashaqqa bastaǵan Nursultan Nazarbaevtaı Elbasymyz bar. Osynyń ózi úlken baqyt. Endigi qalǵany osy baqytty máńgilikke jalǵastyrý ǵana. «Máńgilik Eldiń» jolyna túsken qazaqstandyqtardyń qolynan bul is keledi dep bilemin. Qyzylorda oblysy.

 «Qamqorlyqqa jaýabymyz – sapaly bilim men sanaly tárbıe»

Aıman TÚKBAI, «Mektep-balabaqsha kesheniniń» dırektory: Otanymyzǵa, týyp-ósken mekenimizge, bilim alǵan mek­tebimizge mahabbattary úshin ádette ata-analar men tárbıelenýshiler Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevqa rahmetterin aıtyp jatady. Jáne bul tek beıbit aspan men turaqtylyq úshin ǵana emes, Nursultan Ábishuly – saıasattyń fenomeni. Bir ǵana urpaqtyń ómiri ishinde ol Qazaqstandy álemdegi jetekshi elder qataryna qosa bildi. Bilim berý salasyna orasan zor kólemde aqsha bólinýde. Jáne de men muny oblystyq máslıhattyń depýtaty retinde naqty bilgendikten aıtyp otyr­myn. Memleket basshysy óziniń Joldaýlarynda Úkimet pen atqarýshy organdardyń al­dyna qoıatyn tapsyrmalarynyń arqasynda bilim berý uıymdarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy úlken ózgeristerge qol jetkizip úlgerdi. Tipti, shalǵaıdaǵy mektepterdiń ózi birte-birte jańa úlgidegi oqý kabınetterimen jaraqtandyrylýda. Bizdiń keshende de fızıka, hımııa jáne bıologııa kabınetteri tamasha jaraqtandyrylǵan. Úsh tilde oqytatyn mýltımedııalyq synyp jumys isteıdi. Ujymdaǵy alpys muǵalimniń árqaısysy jumysynda jeke kompıýterge ıe. Al keshendegi bir oqýshyǵa 2,3 kompıýterden keledi! Memleket basshysy Qazaq­standaǵy muǵalim men dáriger bıznestegilerdiń ortasha jalaqy­sy kóleminde eńbekaqy alatyn bolady dep aıtqan edi. Mine, muǵalimderdi eńbekke aqy tóleýdiń dıfferensıaldy ádisi boıynsha qaıta oqytý júıesi bizge de kelip jetti. Sóıtip, daıyndyqtyń alǵashqy satysynan ótken pedagog­tar eńbekaqylaryna 100 paıyz qosymsha ala bastady. Kez kelgen muǵalimniń Prezı­denttiń osyndaı qamqorlyǵyna laıyqty jaýaby oqýshyǵa sapaly bilim berý bolýy tıis. Qaraǵandy oblysy.