Munaıly shahar turǵyndary Naýryz merekesine deıin de, odan keıin de, dálirek aıtqanda, 28 naýryz kúni taǵy dúrlikti. Buǵan sol baıaǵy jutar aýanyń jupar emestigi sebep bolyp otyr. Atyraý qalasynyń úsh turǵyny oblystyq ekologııa departamentine shaǵym berdi. Sonyń biri – Laýra Súleımenova. Áleýmettik jelide ózge óńirge kóshý máselesin oılastyryp júrgenin aıtady.
– Qolaısyz ekologııalyq jaǵdaıǵa baılanysty Atyraýdan kóshý jaıly alǵash ret oılandyq. О́ıtkeni keıingi onjyldyqta Atyraýda kúkirtti sýtektiń ıisi turaqty qaıtalanady. Biz únemi úıdegi terezelerdi jaýyp, aýa baptaǵyshpen dem alýǵa májbúrmiz. Jyldyń tórt mezgilinde de úı bólmelerin jeldetý múmkin emes. Sol sebepten úıde únemi aýa tazartqyshtar qosylyp turady. Osyndaı jaǵdaıda ómir sapasy týraly ne aıtýǵa bolady? Oblystyq ekologııa departamentine qorshaǵan ortaǵa shyǵaryndylardyń shyǵý kózin anyqtaý úshin shaǵym berdim. Men qala turǵyndaryn ekologııalyq genosıdten qutqarý úshin shara qabyldaýdy talap etemin, – deıdi L.Súleımenova.
Aýanyń lastanǵanyna narazy bolǵan jurt qoǵamdyq pikirdiń barometrine aınalǵan áleýmettik jelige túrli usynysyn qaldyrdy. Qorshaǵan ortany búldirýi kádik degen joramalmen kásiporyndardyń aty ataldy. Biraq Atyraý munaı óńdeý zaýytynan ózge birde-bir kásiporyn aýadaǵy jaǵymsyz ıiske qatysynyń bar-joǵy týraly aqparat bergen joq.
«Atmosferalyq aýanyń sapasyn baqylaý beketiniń derekterine sáıkes, 28 naýryzda kúkirtti sýtek boıynsha shekti ruqsat etilgen konsentrasııa normatıvteriniń asyp ketkeni tirkeldi. Bizdiń zaýyt shtattyq rejimde jumys istep turǵanyn habarlaımyz. Jel soltústik-batystan, ıaǵnı Atyraý qalasynan zaýytqa qaraı soǵyp tur. Demek, Atyraý munaı óńdeý zaýytynyń óndiristik úderisi – jaǵymsyz ıistiń kózi emes», dep habarlady zaýyttyń qoǵammen baılanys bólimi.
Oblystyq ekologııa departamentiniń basshysy Álibek Bekmuhametov turǵyndardan aryz-shaǵymdar túskenin rastady. Soǵan baılanysty departament mamandary tańerteń aýa sapasyna taldaý júrgizgen. Sol kezde aýa sapasyn baqylaý stansasynyń aýmaǵynda kúkirtti sýteginiń kóp mólsheri bar ekeni belgili bolǵan.
– Túnde jáne tańerteń «Kvadrat» býlaný alańy ornalasqan soltústik-batys baǵyttan jel soǵyp, qalaǵa jaǵymsyz ıis taraǵan. Qala aýmaǵynda jaǵymsyz ıis sezilip, turǵyndardan kóptegen shaǵym tústi. Ekologııa departamentiniń mamandary júrgizgen tekserý qorytyndysy boıynsha aýadaǵy kúkirtti sýteginiń mólsheri ruqsat etilgen normadan úsh-tórt ese joǵary ekeni anyqtaldy, – deıdi Á.Bekmuhametov.
Oblystyq ekologııa departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, sol kúni jaǵymsyz ıiske baılanysty «Kvadrat» býlaný alańyndaǵy aýa sapasyn tekserý bastalǵan. Bul – Atyraý qalasynyń oń jaǵalaý bóliginiń káriz sýy tógiletin býlaný alańy. Keıbir derekke qaraǵanda, býlaný alańyna turǵyn úılerden bólek 22 JShS men 250-den asa jeke kásipkerdiń nysanynan las sý tógiledi.
Qazir «Kvadrat» býlaný alańynyń aýmaǵy 500 gektardan asqany anyqtalyp otyr. Biraq oǵan tógilip jatqan sýdyń quramyn eshqandaı organ tekserip jatqan joq. Bıyl býlaný alańyna rekýltıvasııa jasaý jumystary bastalǵan. Ony «Pavlodar ózen porty» AQ júrgizýdi qolǵa alǵan. Alańdy tolyqtaı tazartý jumystaryn 2024 jyly aıaqtaý josparlanǵan.
Al oblystyq sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń basshysy Mádenıet Tanaýovtyń aıtýynsha, aýadaǵy jaǵymsyz ıis tynymsyz dem alýǵa, qan tamyrlary men júrekke keri áserin tıgizedi. «Atmosferalyq aýadan synama alyndy. Synamaǵa taldaý júrgiziledi. Onyń qorytyndysyna sáıkes shara qoldanylady», dep málim etti ol.
Oblys ákimi Serik Shápkenovtiń tapsyrmasyna sáıkes ákimdik janynan qorshaǵan ortany qorǵaý jóninde komıssııa qurylatyn boldy. Bul komıssııanyń negizgi quzyretine birneshe máseleni engizý qarastyrylyp otyr. Onyń ishinde tabıǵatty qorǵaý is-sharalarynyń oryndalýyn qadaǵalaý, qorshaǵan ortany qorǵaý jóninde usynymdar daıyndap, jergilikti atqarýshy jáne ortalyq memlekettik organdarǵa joldaý bar. Al komıssııa quramyna salaǵa jaýapty memlekettik organdardyń ókilderin, ǵalymdar men depýtattardy, qoǵam belsendilerin engizý kózdelip otyr.
Qalaı desek te, Atyraýdyń aýasy lastanyp, alańdatarlyq ahýal qalyptasyp otyrǵany aqıqat. Bul shaharǵa ózge óńirden kelgen meımandar jaǵymsyz ıisten shoshyp, tezirek ketýge asyǵady. Al jergilikti turǵyndardyń «Erteń uıqydan turmaı qalmaımyz ba? Aman-esen oıansaq eken...» dep alańdaýyna kim nazar aýdarady?
Atyraý oblysy
