Bulaı deıtinimiz, jaqynda aty álemge tanylǵan eki shahmatshy qyzymyz Instagram jelisinde jaǵa jyrtysyp, jazba jarııalady. Áleýmettik jelilerdiń arasynda Instagram 1,4 mıllıard qoldanýshymen kóshbasshylardyń bestigine enetinin eskersek, mundaı jazbalardy lezde mıllıondaǵan adam qarap úlgeredi.
Blıs boıynsha eki dúrkin álem chempıony Bıbisara Asaýbaeva halyqaralyq grossmeıster Jansaıa Ábdimálikti ózimshildik pen kásipqoılyǵyna qatysty aıyptady. Onyń aıtýynsha, Jansaıa Ábdimálik «eń aldymen shahmatshy ekenin umytqan».
«Suraqtardyń kóbi Jansaıaǵa qatysty. Onyń sportqa saı emes minez-qulqyna, orynsyz emosııasyna qatysty. Áriptesterine, jalpy ómirge degen kózqarasy, atap aıtqanda kásipqoılyǵyna qatysty. Sportshylar kez kelgen fors-major jaǵdaı men synaqtarǵa daıyn bolýy kerek. Eger birdeńe bolyp qalsa, jylap, berile salý emes. Eger Jansaıa sııaqty árbir usaq-túıekke mán berse, sportty tastap, turmysqa shyǵyp, borsh pisirip otyrǵan durys», dep jazyp, jelidegi urysqa sebepshi boldy.
Jansaıa Ábdimálik te áriptesine dál osyndaı «baǵytta» jaýap qatty. Ol Bıbisara Asaýbaevanyń ózine qarsy aıtqandaryna mán bermeýge tyrysqanymen, «toıtarys beretin kez jetkenin» óz paraqshasynda jazdy. Sóziniń sońynda Jansaıa Ábdimálik óz eliniń atyn árqashan maqtanyshpen jáne abyroımen asqaqtatatynyn jetkizdi.
Mundaı oqıǵany jalpaq jurtqa jarııalaýdyń ne máni bar? Ásirese shette júrip eki qazaqtyń bir-birimen bet jyrtysqany ultymyzǵa uıat emes pe?
Qarap otyrsaq, Bıbisara Asaýbaevanyń Instagram paraqshasyna 58,1 myń, al Jansaıa Ábdimáliktiń paraqshasyna 42,1 myń adam tirkelgen eken. Negizi áleýmettik jelidegi belgili bir adamnyń paraqshasyna jazylǵan adam ony árıne aldymen qurmet tutady, onyń ómirinen habardar bolǵysy keledi. Tipti arasynda elikteıtinderi de barshylyq.
Al mundaı janjal týdyratyn, adamnyń atyna kir keltiretin jazbalar sol tulǵa týraly oı-pikirdiń ózgerýine, tipti qurmettiń álsireýine ákep soǵatyny ras. О́kinishke qaraı, mundaı oqıǵalar jelide jetip-artylady. Belgili tulǵalardyń bir-birimen betpe-bet emes, áleýmettik jelide «aıtysatyn», sóz talastyratyn kezderin buǵan deıin de kórip júrmiz. Bıbisara men Jansaıanyń oqıǵasy alǵashqy jaǵdaı emes. Alaıda ádep turǵysynan da, ınternet, áleýmettik jelilerdi paıdalaný mádenıeti men erejesine de mundaı «aıtystar» saı kelmeıtinin esten shyǵarmaý qajet-aý.
Ulybrıtanııa jáne Eýropanyń kóptegen elinde adamnyń tulǵasyn áleýmettik jeli arqyly tanıdy. Sondyqtan máselen jumysqa turarda túıindemede mindetti túrde áleýmettik jelidegi akkaýntyn kórsetý qajet. Jumys berýshi siz týraly alǵashqy áseri men pikirin paraqshańyzdy qarap otyryp qalyptastyrady. Al Bıbisara men Jansaıa sekildi áleýmettik jelini «urys» alańyna aınaldyrsańyz, qalaǵan qyzmetińizge esik jabyq deı berińiz. О́ıtkeni paraqshańyzdy júrgizý mádenıetińiz, jazǵan jazba men qaldyrǵan pikirińiz de ózińizdiń bolmysyńyzdan habar beredi.
Sóz oraıy kelgende, áleýmettik jeliniń qoldanys aıasyna toqtalyp ótsek, ótken jyldyń sońyndaǵy «Datareportal.com» málimeti boıynsha áleýjeliniń turaqty paıdalanýshylary 4,74 mlrd adamǵa jetken. 16 jastan 64 jasqa deıingi ár adam áleýmettik jelide kúnine orta eseppen 2 saǵat 28 mınýt ýaqytyn ótkizedi. Jeli qoldanýshylarynyń basym bóligi er adamdardyń úlesinde (54%), áıelder sáıkesinshe 46 paıyz. Halyqtyń 47 paıyzy áleýmettik jelini týystary, dostarymen sóılesý úshin paıdalanady. Al 35,4% adam bos ýaqytyn ótkizý úshin qoldansa, 34,6% ózine kerek bilim alyp, jańalyq oqıdy. Jalpy, adamdardyń 28,7%-y áleýmettik jeli arqyly álemde ne bolyp jatqanyn bilýge umtylady.
P.S. Áleýmettik jelide akkaýnt ashyp, atymyzben atap, jeke paraqsha retinde qoldana alǵanymyzben, ol avtorlyq joba, ıesi bar, baqylanyp otyrady. Sondyqtan onyń halyqaralyq standarttarǵa saı erejesine baǵyný qajet ekenin este ustaǵan jón.
