Halyqaralyq kórme nysandary

belgilengen merziminde ári sapaly salynyp bitýi tıis Keshe Prezıdent Nursultan Nazarbaev Astana qalasynyń jańa nysandaryn kórý barysynda «Astana EKSPO-2017» kórme kesheniniń qurylysymen tanysty. Elbasy barady degen soń, qurylys basyna ádettegideı jýrnalıster de jınaldyq. Ol jerde qazaqstandyq qana emes, kádimgi halyqaralyq iri sharalardaǵy­daı sheteldik jýrnalısterdiń qarasy da kóp eken. Árıne, bul tórtkúl dúnıe kóz tikken ha­lyqaralyq kórme emes pe, eli­mizdiń daıyndyǵyn bilmekke báriniń de yntasy zor. Álbette, EKSPO-ǵa ázirligimizdi álemge ta­ratpaqqa asyq. Biz barǵanda kúnniń azdap jańbyrly bolǵanyna qara­mastan, qurylys basy abyr-sabyr, qyzý jumys júrip jatty. Qurylysshylar kórmekke kelgenderdi de kedergi kórer emes, ózine berilgen mindetin minsiz oryndaýǵa umtylyp, bar yntasymen jumysqa kirisken. Sebebi, olardyń aldynda el júktegen úlken jaýapkershilik, Elbasy mindettegen tıisti tapsyrma tur. Tarsyl-gúrsil dybys, túrli tehnıka tyqyly... Keıbiriniń qabyrǵasy qyltıǵan qurylys nysandary, odan qaldy qazyqqa qamdalǵan tep-tegis jer, jańbyrǵa jipsigen laıly topyraq... Árıne, endi úsh jyldan soń ǵana dál osy jer jarqyraǵan ǵajaıyp qalashyqqa aınalatynyna bireý sense, bireý senbes. Sebebi, ta­qyr jerden qala turǵyzý áste ońaı sharýa ma?! Alaıda, ol múmkin nárse. Oǵan búgingi aja­ry aıshyqty jańa Astana aı­ǵaq. Osydan 10-15 jyl buryn ǵana bos jatqan sol jaǵalaýǵa qa­zirgi ásem Astana aspannan tú­se qalǵan joq, árıne! Oǵan elimiz kúsh-qýatynyń, áleýmettik-ekonomıkalyq áleýetiniń jetetini kúmánsiz. Buǵan keshe Elbasyna «Astana EKSPO-2017» Ulttyq kompanııasynyń basshysy Talǵat Ermegııaevtiń bergen esebi de dálel bolatyndaı. Sonymen, Memleket basshysy «Astana EKSPO-2017» kórme kesheniniń salyný barysyn kórip shyqqan soń, qurylys barysyna arnaıy salynǵan májilis zaly, baspasóz ortalyǵyna kelip, qurylysty júrgizip jatqan kompanııa basshylary, memlekettik organdardyń ókilderi, jalpy «Astana EKSPO-2017» kórme kesheniniń qurylysyna qatysty barlyq jaýapty tulǵalardy jınap, májilis ótkizdi. Qurylystyń jaı-japsary jaıynda esepterin tyńdady. Nysandardyń elektrondy nusqadaǵy nobaılaryn kórip, keshenniń keleshektegi kelbetin kelisti etýge aqyldasty. Elbasyna esep berýdi aldymen «Astana EKSPO-2017» Ulttyq kompanııasynyń basshysy Talǵat Ermegııaev bastady. Eske salsaq, «Astana EKSPO-2017» UK» AQ Úkimettiń 2013 jylǵy 15 qań­tardaǵy qaýlysymen qurylǵan bolatyn. Kompanııa qyzmetiniń negizgi maqsaty EKSPO-2017 ha­lyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesine daıyndyq jasaý jáne ony ótkizý bolyp tabylady. Astanada EKSPO ótkizý úshin Qazaqstan «Bolashaqtyń energııasy» taqyrybyn usynǵan. Ha­lyq­aralyq kórmeler týraly kon­vensııaǵa sáıkes, EKSPO-2017 kórmesi 3 aıǵa, ıaǵnı 2017 jyldyń 10 maýsymynan 10 qyrkúıegine deıin sozylady. EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesiniń pavılondarynyń negizgi qu­ry­lymdaryn salý 2015 jyldyń qazan aıyna qaraı aıaqtalady, dep atap ótti T.Ermegııaev. 2015 jyldyń qazan aıynda pa­vılondar ishindegi árleý ju­mys­tary bastalmaq. Al orta­lyq kórme pavılonyna qa­tys­­ty árleý jumystary 2016 jyl­­dyń jeltoqsan aıynda aıaq­­talady. Sondaı-aq, ol keler jyl­dyń qazan aıynda halyq­aralyq pavılondardyń negizgi qu­rylymdarynyń qurylysy aıaqtalady degendi aıtty. Sonymen qatar, EKSPO-qala­shyqtyń «nóldik kezeńin» qu­ry­lysshylar kesteden erte aıaq­taýdy josparlap otyr eken. Bastapqy keste boıynsha «nóldik kezeńniń» aıaqtalýy 2014 jyldyń jeltoqsanyna josparlanypty. T.Ermegııaevtiń sózine qaraǵanda, qazirgi tańda josparlanǵan qu­ry­lys-montajdaý jumystary kes­tege sáıkes tolyq kólemde júrgi­zilýde. Ulttyq kompanııa basshy­sy­nyń málimetinshe, Halyqaralyq kórmeler bıýrosynyń talabyna sáıkes, Qazaqstan kórmeni uıymdastyrýshy el retinde halyqaralyq qatysýshylardyń turǵylyqty jerlerin qamtamasyz etetin bolady. Qonaqtarǵa 1300 páter qarastyrylǵan. Jalpy, qurylys jumystaryna 300 tehnıka men 700 qurylysshy ju­myl­dyrylǵan. Keshenniń jalpy aýdany – 173,4 gektar. Al kór­me aımaǵy – 148,5 gektar. Qu­rylys 2014 jylǵy 24 sáýirde bastalǵan bolatyn. Kórme aımaǵy qurylysynyń negizgi nysandary – Qazaqstannyń Ulttyq pavılony, halyqaralyq, taqyryptyq jáne korporatıvtik pavılondar, sondaı-aq, saýda jáne oıyn-saýyq ǵımarattary. «Astana EKSPO-2017» Ult­tyq kompanııasy basshysynyń só­zinen soń, Elbasyna qurylysqa jaýapty kompanııalar ókilderi – «Sembol Uluslararasi» basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary Fettah Tamedjı, Mabetex prezıdenti Afrım Pakkolı, BI-Group hol­dınginiń basshysy Aıdyn Ra­hym­baev, «SK Bazıs» JShS bas dırektory Aleksandr Belovıch, «AstanaGroup» kompanııasynyń prezıdenti Nurlan Smaǵulov, «Ortalyq Azııa jylý-energe­tıkalyq kompanııasy» AQ dırek­torlar keńesiniń tóraǵasy Aleksandr Klebanov, «Astana LRT» basqarma tóraǵasy Ardan Talǵat, «Qazaqstan temir joly» UK» AQ prezıdenti Asqar Ma­mın ózderine tıisti jaýapty jumystardyń atqarylý barysy jaıynda esep berdi. Esep berýshilermen pikir­lesken jáne suraq-jaýap túrinde ótken basqosý barysynda Elba­sy keshenniń qurylysyna jaýap­ty basshylarǵa EKSPO qala­shyǵynyń mańyzdylyǵyn aıta otyryp, onda aıryqsha eskerilý tıis máselelerge toqtaldy. Kór­meni ótkizý Astana qalasynyń ǵana emes, búkil Qazaqstannyń da­mýyndaǵy mańyzdy kezeń ekenin atap ótti. – Bul – álemdik aýqymdaǵy iri is-shara. Búkil álemge óz múm­kin­dikterimizdi kórsetý úshin sizderge, merdigerlerge onyń daıyndyǵyna qatysýǵa senim bildirildi. Sizder óz qabiletterińizdi ózge nysandarda dáleldedińizder. Otandyq kompanııalar, sondaı-aq, bizdiń elimizde jumys istegen sheteldik merdigerler buǵan deıin eshqashan uıatqa qaldyrǵan emes, qazir de bárin ýaqytynda jáne sapaly atqarýy tıis, – dedi Memleket bas­shysy. Bul rette Qazaqstan Pre­zı­denti birinshi kezektegi mindet – «nóldik sıkldy» qazan aıyna qa­raı aıaqtaý ekenin, bul qurylys jumystaryn qysqy maý­symda da júrgizýge múmkindik beretinin aıtty. Nursultan Nazarbaev ýaqyt­tyń tyǵyzdyǵyna, soǵan oraı kesteni qatań saqtaý qajettigine de toqtaldy. EKSPO-qalashyǵynyń qurylysy qazaqstandyq kompanııalar úshin yntalandyrý bolyp tabylatynyn da nazarǵa saldy. Bul rette «Sizderdiń barlyǵyńyzǵa, merdigerlerge búkil álem aldynda bizdiń múmkindigimizdi der ýaqytynda ári sapaly kórsetý úshin EKSPO-qalashyǵynyń qurylysy senimmen tapsyrylyp otyr. Men barlyqtaryńyzdy da bilemin. Basqa nysandarda sizder dáleldedińizder. Bul – sizder úshin ózindik bir syı tartý ári yntalandyrý. Biz qurylys salasynda kásibılikterin dáleldegen múldem basqa qurylysshylardy da shaqyra alar edik. Olar da qalaǵan bolatyn ári barlyǵy óti­nish bergen edi», – dedi Mem­leket basshysy. Elbasynyń atap ótýinshe, kórme qalashyǵyn salý isinde qazaqstandyq jáne eli­mizde jumys istep jatqan kom­pa­nııalarǵa senim artý durys sheshim bolyp otyr. Memleket basshysy, so­ny­men qatar, barlyq ǵımarat­tar­dyń kórme bitkennen keıin paıda­la­ny­lýynyń mańyz­dy­lyǵyn taǵy bir ret eske saldy. – Bastapqyda qonaqúı qyz­metin atqaratyn barlyq ǵıma­rat­tar keıin baspana retinde paı­da­lanylýǵa tıis. Bul – kór­me aýmaǵynda salynǵan bar­lyq ǵylymı, saýda jáne basqa da ortalyqtarǵa qatysty máse­le. Kórme úshin salynǵan ǵıma­rat­tary keıin paıdalanylmaı qalǵan ózge elderdiń qateligin qaıta­laýǵa jol berýge bolmaıdy. «Astana EKSPO-2017» Ult­tyq kompanııasy osyny qadaǵa­laýy tıis, – dedi Qazaqstan Pre­zıdenti. Buǵan qosa, qalanyń barlyq turǵyndaryn daıyndap, qonaqtarǵa qyzmet kórsetý salasyn jaqsarta túsý qajet. Nursultan Nazarbaev qalanyń kórmeni ótkizýge tolyq daıyn bolyp, otandyq baı mádenıetti tanytý arqyly qonaqtarǵa joǵary qyzmet deńgeıin kórsetýi tıis ekenin de aıtyp ótti. Sonymen qatar, Memleket basshysy kórmeniń daıyndyǵy men ony ótkizýge bólinetin qara­jattyń jumsalýyn jiti baqylaý qajettigine de nazar aýdardy. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan».