Aımaqtar • 16 Mamyr, 2023

«Parkter sherýi» aksııasy

520 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Naýryzdyń sońynan beri elimizdegi erekshe qorǵalatyn aýmaqtar – qoryqtar men ulttyq parkterde, rezervattarda ótip jatqan «Parkter sherýi» ekologııalyq aksııasyna «Yrǵyz-Torǵaı memlekettik tabıǵı rezervaty» RMM mamandary da qosyldy.

«Parkter sherýi» aksııasy

Jyl saıyn 22 naýryz ben 5 maý­sym aralyǵynda osy aksııany ót­kizýdi dástúrge aınaldyrǵan ıns­pektorlar rezervat aýmaǵyndaǵy joıylý qaýpi bar ósimdikter men «Qyzyl kitapqa» engizilgen janýarlar jóninde dárister ótkizedi. Sondaı-aq jurtshylyqty ózen-kól arnalaryn tazartyp, turǵyn úıler men memlekettik mekeme aýlalaryna aǵashtar men butalar, basqa da kópjyldyq ósimdikter egip, kógaldandyrý jumystaryna shaqyrady.

Eki ǵasyrdan beri AQSh pen Ba­tys memleketterinde erte kók­temde turaqty túrde ótkizi­le­tin «Parkter sherýi» aksııasy­na Qazaqstan 1997 jyly ǵana qo­syldy. «Tabıǵatyńdy taza usta!» degen uranmen bastalǵan jal­­­py­halyqtyq is-sharanyń aýqy­my el aýmaǵynda erekshe qanat ja­ıyp, jyl saıyn osy is-sharaǵa bel­sendi qatysatyn azamattar qa­tary kóbeıip keledi.

Eń alǵash ret 1840 jyldyń 22 sáýirinde AQSh-ta aǵash egý kúni retinde bastal­ǵan is-shara 1882 jyly memlekettiń resmı merekeleri sanatyna endi. Tabıǵat janashyrlarynyń ba­syn biriktirgen aksııa 1970 jyldan ­bastap «Jer kúni» merekesi bo­lyp ózgerdi. Adamzat óz úıi – Jer­diń betin qoqystardan aryltyp, aǵash-buta otyrǵyzýdy nasıhattaıtyn 22 sáýir merekesi 1990 jyly «Parkter sherýi» bolyp ózgergen kúni álemde bir mezgilde uıymdastyrylǵan aǵash otyrǵyzý aksııasyna 141 memleketten 200 mln adam qatysqan.

Yrǵyz-Torǵaı memlekettik tabıǵı rezervatynyń Ekologııalyq aǵartý jáne týrızm bóliminiń bas mamany Ásemgúl Ábdirahmanova 22 naýryzdan beri «Parkter sherýi» aksııasy arqyly mektep oqýshylaryna ekologııalyq tárbıe berý jumysy qarqyndy júrgizilip jatqanyn aıtady.

«Bizdiń mekeme ınspektorlary mektep oqýshylary arasynda «О́z elimdi súıemin, tabıǵatyna bas ıemin» taqyrybynda sýret salý jáne elimizdiń kórikti jer­leri týraly shyǵarma jazý, «Qus­tarǵa qamqor bolaıyq» jáne «Qura­laı» qolóner baıqaýlaryn uıymdastyrdy. «Qustarǵa qamqor bo­la­­ıyq» is-sharasy sáýirdiń so­ńyn­da aıaqtaldy. Osy konkýrs shar­ty boıynsha oqýshylar óz qol­da­­rymen jasaǵan qus uıashyq­taryn aǵash-terek basyna ornalastyryp, sýretin áleýmettik jeli­ge sa­lýǵa tıis bolatyn. Biraq onyń qo­ry­tyndysy 5 maýsymda shy­ǵa­rylady. Al «Quralaı» qol­óner kon­kýrsynyń sharty bo­ıynsha oqý­shylar ártúrli ma­te­rıaldardan ań-qustyń músinin jasap, onyń re­zervat mekemesine ákelip tapsy­rýy kerek. Kıiktiń beınesin jasaýǵa gıps, aǵash, saz balshyq, túrli jipterdi qoldanýǵa bolady. Osy tórt baǵyt bo­ıyn­sha uıymdastyrylǵan konkýrs qory­tyndysy 5 maýsymda shyǵarylyp, balalarǵa túrli syılyqtar tapsyrylady», deıdi Á.Ábdirahmanova.

Byltyr Yrǵyz-Torǵaı mem­lekettik tabıǵı rezervaty qyz­metkerleri «Parkter sherýi» aksııasy boıynsha 78 is-shara uıym­dastyryp, oǵan Aqtóbe oblysynan 5 myń adam qatysqan. Ta­bı­ǵatty lastamaý, qoqys tastamaý, kógaldandyrý jumysta­ryn turaqty túrde júrgizý, ózen-kólderdiń boıyn taza ustaý, bala­larǵa ekologııalyq tárbıe berý – osy izgilikti jumystyń bas­ty baǵyttarynyń biri.

 

Aqtóbe oblysy