Jubanovanyń shákirti aýyl búldirshinderin ónerimen úıirdi

Álemge áıgili bolǵan áýlıeshoqy – qasıetti Hantáńiri men birimen-biri jalǵasyp jatatyn Tıan-Shan taýlary silemderiniń etegindegi Narynqol óńiri taýǵa tartqan talanttar mekeni ekeni elimizge ejelden málim. Segiz qyrly, bir syrly alýan talant ıeleriniń attaryn tizbelep shyǵý múmkin emes. Olardyń qatary jyl ótken saıyn jańa esimdermen tolyǵyp, jańarý jolyndaǵy jasampaz elimizdiń qundylyqtaryn baıyta túsýge barynsha atsalysyp kele jatqany úlken qýanysh. Sondaı talǵamy bıik ta­lanttardyń biri ári biregeıi dep halyq qasterlep júrgen tanymal sazger Beıbit Dáldenbaı dep tolyq aıtýǵa bolady. Osy jerde onyń ómir jolynyń derekteri men dáıekterin sholyp ótken de artyq emes sııaq­­ty. Beıbit – bitimi men bolmysy bólekshe jan. Ol 1973 jyly akademık Ahmet Jubanov atyndaǵy respýblıkalyq mektep-ınternatynyń klarnet aspaby men kompozısııa bólimin bitirip shyǵady. Osy jerde onyń mýzyka álemine degen qulshynysy men umtylysy ushtala túsedi. Budan keıin Qurmanǵazy atyndaǵy Almaty ulttyq ­kon­­servatorııasynyń kompo­zı­­­sııa bólimin támamdaıdy. Aıryq­sha atap aıtar bir jaıt, osy jerde Beıbit ǵulama sazger Ahmet Jubanovtyń týǵan qy­zy, bilgir de bilikti maman, professor Ǵazıza Ju­­­banovadan dáris alady. Sondyqtan bolar, ony áriptesteri men zamandastary atyn atamaı «Jubanovanyń shákirti», dep atap ketken. Beıbitke bul maqtanysh bolýmen birge, zor jaýapkershilik júktep keledi. Sazgerlik bilimin jetil­dirip, sheberligin shyńdaý úshin Máskeýdiń P.Chaıkovskıı atyndaǵy memlekettik konservatorııasyna túsip, áıgili professor A.S.Lemannyń assıstent-izdenýshisi retinde aýyzǵa ilinedi. Atalmysh oqý ornyn bitirgennen keıin aralary ajyramaǵan ardaqty ustazy Ǵazıza Jubanovanyń aspıranty atanady. Bul Beıbittiń ábden mamandanyp, mýzyka álemine erkindep engen kezi bolatyn. Sonyń arqasynda Almaty konservatorııasynyń folklorlyq zerthanasynyń bólim meńgerýshisi, Mádenıet mınıstrliginiń mýzykalyq repertýar bóliminiń bas redaktory bolyp isteıdi. Sońǵy tórt jyldan beri Qurmanǵazy atyndaǵy ulttyq konservatorııanyń sazgerlik bólimi men kompozısııa jáne art-menedjment kafedrasynyń dosenti. Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri, Qazaqstan kompozıtorlar odaǵy basqar­­­­ma­­synyń alqa múshesi, Almaty oblysyndaǵy Raıymbek aýdanynyń qurmetti azamaty Beıbit Dáldenbaıdyń shyǵarmashylyq jetistikteri de jemisti. Ol ár jyldary ótip kele jatqan halyqaralyq jáne otandyq konkýrstar men festıvaldardan júldesiz qalǵan jeri joq. Qashan bolsyn qabiletti qarymynyń myqty ekenin dáleldep keledi. Bul onyń talant taǵylymynyń dáleli. «Jiger» festıvalinde, «Myń bala» patrıottyq ánder baıqaýynda, Gran-prıge qol jetkizse «Jańa ǵasyrda – jańa án» baıqaýlarynda me­reıi ústem boldy. Sol sııaqty «Astana-Báıterek» konkýrs­ynda «Mahabbat perishtesi» baleti, «Eń úzdik balettik shy­­­ǵarma» nomınasııasy boıynsha laýreat atandy. Sondaı-aq, «Kvarta-Kvınta» týyndysy «Shaǵyn kólemdi aspaptyq shy­ǵarmalar» nomınasııasy boıynsha birinshi dárejeli dıp­lomǵa ıe boldy. Beıbit shyǵar­malary tek Qazaqstanda ǵana emes, álemniń kóptegen elde­rinde tanymal. Ujymdar men belgili ánshiler oryndap júr. Beıbit Dáldenbaıdyń  «Mahabbat perish­­­tesi», sol sekildi «Er Tóstik» baletteri, «Otty jer», «Qa­har­mandyq naqyshtary», «Ýaqyt jań­ǵyryǵy» sımfonııalyq poemalary jurtqa keńinen tanylǵan týyndylar. Sonymen birge ult aspaptyq orkestrge arnaǵan «Zamana», «Úmbetáli», «О́mir jyry», «Ser­pin», «Kókoınaq», «Kon­­­serttik pesa», «Kúı tolǵaýy» jıi oryndalyp júr. Al, hor men sımfonııalyq orkestrge jazylǵan «El baqy­ty», «Abaı jyry», «Dostyq ura­ny», «Ardagerler», «Aıtys» ta halyqtyń júregine bekem uıalap qalǵan shyǵarmalar desek bolady. Onyń budan basqa 30-ǵa jýyq kórkem sýretti anımasııalyq fılmder men mýzykalyq jáne dramalyq spektaklderge jazǵan mýzykalary, 80-nen astam lırıkalyq jáne balalarǵa arnaǵan kóptegen ánderi halyqtyń jadynda jattalyp qaldy. Jeke daýys pen fortepıanaǵa óńdelip jazylǵan halyq ánderi de ózinshe bir álem. Bul onyń shynaıy shyǵarmashylyǵynyń arqasynda erkin ıgergen eleýli tabystary. Osy arqyly onyń abyroıy men bedeli joǵary. Beıbittiń óner aspanyn­da erkin qanat qaǵyp qalyq­taýyna ata-anasynyń aıtar­lyqtaı yqpaly tıgenin kózimizben kórgen edik. Ákesi Ábil Dáldenbaev Uly Otan soǵysynyń ardageri, ómirin urpaq tárbıesine arnaǵan ulaǵatty ustaz, Qazaqstannyń bilim berý isiniń úzdigi bolatyn. Sheshesi Marııam Aıtilenova keshegi keńestik kezeńdegi eń joǵary marapat sanalatyn Lenın ordenin alǵan muǵalim, «Ar­­­daqty ana» altyn alqa belgi­siniń ıegeri edi. Jaqynda Narynqol aýylynda janǵa jaıly jaǵymdy jańalyq boldy. Osyndaǵy betke ustar «Qarlyǵash» balalar baqshasy Beıbit Dáldenbaıdy «Týǵan jer – altyn besik» atty taqyrypta ótetin kezdesýge shaqyrypty. О́zindik qoltańbasymen halyqtyń súıikti sazgerine aınalǵan Beıbit úlken ujymnyń bul usynysyn qýana qup alypty. Kishkentaı búldirshinderge Beıbit jan-jaqty jaqsy daıyndyǵymen kelipti. Onyń balbóbekterge ákelgen shyǵarmashylyq bazarlyǵy mol bolyp shyqty. Sazger, eń aldymen, baldyrǵandarǵa ákelgen ánder jınaqtaryn, mýzykalyq aspaptaryn, taǵy basqa kóptegen syı-sııapattaryn úlestirip, dámge toly dastarqanyn da jaıdy. Balabaqsha búldirshinderi de aǵalaryna jaqsy tartý ázirlepti. Olar belgili aqyndardyń óleńderinen Otan, týǵan jer, ózge de taqyryptardy qamtyǵan ádebı-mýzykalyq montajdaryn oryndady. «Bal­­bó­bek» toby aqyn Israıyl Saparbaıdyń sózine jazylǵan «Paravoz», «Aınalaıyn» toby aqyn Ja­rasqan Ábdirashevtiń sózi­ne jazylǵan «Shar» ánin, «Shu­ǵyla» toby «Kóılegin-aı, Sáý­leniń», «Mysyq», «Bal­­dyr­ǵan» toby Aıymgúl Meń­ja­novanyń sózine jazyl­ǵan «Qaı­sy eken?», «Qandaı as­pap?», basqa da kóptegen ánde­rin na­qyshyna keltire oryndad­y. Kópshiliktiń aldynda irkilmeı ónerlerin kórset­ken Janerke, Jasmın, Sym­bat Ýálibaevalar, Aıqyn Tursyn, Naızanur, Aqnıet Ábdirahman, egizder Madına, Sabına Kenjeevalar, Batyr Saıatuly sııaqty búl­dir­shinderdiń talaptary taýdaı eken. Olardyń aıtqan ánderi men bıleri, taqpaqtary bulardyń kelesheginen kóp úmit kúttiredi. Sol sııaqty bala­baqsha qyzmetkerleri: Gúl­jamal Qarabalına, tár­bıe­shiler Jangúl Kenjeeva, Gúl­nazıra Turdıeva, Araı Rahym­baeva, Dámıra Muqanova, Gaý­har Boranbaeva, Indıra Jap­pasova, Indıra Baıqanova, El­vıra Ermekovalardyń belsen­dilikteri kórermenderdiń kóńi­linen shyqty. Qanat TÁKEBAEV, jýrnalıst. Almaty oblysy, Raıymbek aýdany, Narynqol aýyly. Sýrette: kezdesýden kórinis.