«Báıterek» holdınginiń basqarma tóraǵasy Qanat Sharlapaevtyń aıtýynsha, forým qazaq jáne ıspan bıznesi arasyndaǵy qarym-qatynasty tereńdetýge múmkindik beredi. Byltyr eki el arasyndaǵy saýda aınalymy aıtarlyqtaı ósip, 2,5 mlrd eýrony quraǵan. Bul – aldyńǵy jylmen salystyrǵandaǵy ósimniń 42 paıyzǵa jýyǵy.
«Qazir Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń ekonomıkadaǵy týrbýlentti úrdisterdi azaıtýdy kózdegen tolyqqandy ekonomıkalyq bastamasyn júzege asyrý ústinde. Bul reformalar zań ústemdigin qamtamasyz etýge, ashyq jáne esep beretin memleket qurýǵa, zamanaýı memlekettik apparatty qalyptastyrýǵa, sonymen birge shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa jáne ındýstrııalandyrýǵa baǵyttalǵan. Memleket basshysynyń ekonomıkalyq bastamalaryn iske asyrýda mańyzdy ról «Báıterek» Ulttyq basqarýshy holdıngine berildi, ol eldiń segiz negizgi damý ınstıtýtyn qamtıdy jáne ekonomıkalyq reformalardy júrgizýde Úkimettiń asa mańyzdy qarjy quraldarynyń biri bolyp sanalady. Biz Ispanııamen saýda jáne ınvestısııalyq qarym-qatynasymyzdy únemi arttyryp otyramyz. Kezdesý aıasynda Qazaqstan úshin birqatar basym baǵyt boıynsha kelissózder júrgiziledi. Onyń aıasynda bizdiń tarap ekonomıkanyń basym salalarynda ekijaqty ınvestısııalyq yntymaqtastyqty keńeıtý úshin memleketterdiń básekeli artyqshylyqtaryn paıdalanýdy qoldamaqshy. Ispan kompanııalary, birinshi kezekte, jabdyqty jetkizý boıynsha negizgi tehnologııalyq seriktesterimiz bolyp sanalady. Biz ıspan kompanııalarynyń otandyq bıznestiń tehnologııalyq seriktesteri bolýy úshin kelissózder júrgizip jatyrmyz. Bul negizgi úsh salada júzege asady. Olar – sý tazartý qurylysjaılary boıynsha, aýyl sharýashylyǵy, sý resýrstaryn basqarý jáne mashına jasaý salasyndaǵy kooperasııamyzdy damytý», dedi holdıng basshysy.
Onyń aıtýynsha, ıspan tarapynyń da bizge ne usyna alatyny mańyzdy.
«Báıterek» – Qazaqstannyń negizgi qarjylyq ókili jáne eldegi qarjy jáne saýda reformalary úshin biz jaýaptymyz. Birlesip joǵary nátıjelerge jetemiz dep sanaımyn. Bul platforma bilim men tájirıbe almasý alańy ǵana emes, elder arasyndaǵy saýda ósimi men ınvestısııalyq ósimniń negizi bolýǵa tıis. Ispan ınvestorlarymen ózara is-qımyldan mynalardy kútemiz: birinshisi – tehnologııalyq saraptama, ekinshisi – ınvestordyń ózi málimdegen salada jumys tájirıbesiniń bolýy, úshinshisi – óziniń qatysýy. Osy talaptar oryndalǵan kezde ǵana biz ne boryshtyq kapıtalǵa, ne aksıonerlik kapıtalǵa qatysýdy, ne eksporttyq qarjylandyrý aıasynda qoldaýdy usynatyn bolamyz. Biz úshin eń mańyzdysy – elimizge keletin ınvestordyń ózi tolyq qatysatyn, tehnologııalyq saraptamasy bar tolyqqandy ınvestor bolýyn qamtamasyz etý», dedi Qanat Sharlapaev.
Ispanııa Saýda palatasynyń halyqaralyq yntymaqtastyq boıynsha dırektory Haıme Montalvonyń aıtýynsha, forým eki-jaqty iskerlik qatynastardyń keleshegin kórýge, jańǵyrmaly energııa kózderin damytý boıynsha qarjy quraldaryn paıdalaný barysyn talqylaýǵa múmkindik beredi.
«Qazaqstan – Ortalyq Azııanyń lıderi jáne Ispanııanyń strategııalyq seriktesi bolyp sanalady. Qazaqstanda mıneraldy resýrstardyń aıtarlyqtaı qory bar. Sondaı-aq ekonomıkalyq jaǵdaıy óte jaqsy damyp keledi. Qazaqstan men Ispanııanyń ekonomıkalyq qarym-qatynasy jaqsy deńgeıde. Elder arasyndaǵy taýar aınalymy 2012 jyldan 2022 jylǵa deıingi aralyqta 4 ese artty. Ispanııalyq kompanııalarda 9 myńnan astam qazaqstandyq jumys isteıdi. Qazaqstan Ispanııaǵa halyq tutynatyn taýarlardy jetkizý, gaz jáne jańǵyrmaly energııa kózderi, tasymaldaý jáne logıstıka salasynda múmkindikter usynyp otyr. Qazaqstan «jasyl energııaǵa» ótýge múddeli. Muny Úkimet te málimdedi. 2050 jylǵa taman sizdiń elde energııanyń teń jartysy jańǵyrmaly energııa kózderinen alynbaq. Osyǵan baılanysty atalǵan saladaǵy jańa sheshimder turǵysynan sizderge qoldaý bildire alamyz», dedi Haıme Montalvo.
Al Ispanııa jumys berýshiler uıymdary konfederasııasynyń prezıdenti Marta Blanko elder arasyndaǵy baılanystyń tyǵyz damýy úshin barlyq múmkindikti qarastyramyz degen oı aıtty.
«Osy rette biz qos tarapqa da paıdaly salalardy anyqtadyq, birqataryn atap óter bolsam, olar – kólik boıynsha ıntegrasııa, jańǵyrmaly energııa kózderi, óńdeý, qaldyqtardy qaıta óńdeý. Qazaqstanda ıspan kompanııalaryn qoldaýdyń táýir sharalary bar. Biraq sapaly jumys isteý úshin qoıylatyn talaptar da bar. Ol – eń birinshi kezekte retteýshi bazanyń ashyq, boljamdy, turaqty bolýy», dedi Marta Blanko.
«MAXAM» kompanııasynyń kommersııalyq dırektory Hose Marııa Kasas óz bıznesiniń tarıhynan mysal keltirdi.
«Biz munda 20 jyldan beri jumys istep júrmiz. Bastapqyda keńsemiz kishkentaı boldy. Tórt adam ǵana qyzmet atqardy. Qazir búkil el boıynsha 4 zaýytymyz bar. Jyldyq tabysymyz 100 mln eýroǵa jetedi. Mundaı jetistikke biz qalaı jettik? Jumys isteýimizge memleket múmkindik berdi. Men Ortalyq Azııanyń kóp elinde boldym. Qazaqstan – kompanııalarǵa tıimdi jumys isteýge jaǵdaı jasaıtyn, naqty retteýshilik bazasy bar birden-bir el. Men kóptegen ıspan kompanııalaryn Qazaqstanda jumys isteýge shaqyramyn, óıtkeni bul el ınvestısııa úshin óte qolaıly», dedi ol.
Saýda jáne ıntegrasııa vıse-mınıstri, Qazaqstan tarapynan Qazaqstan-Ispanııa úkimetaralyq komıssııasynyń tóraǵasy Qaırat Tórebaev elder arasyndaǵy jalpy saýda aınalymynda otandyq eksporttyń úlesi basym ekenin aıtty.
«Biz 262 mln eýronyń taýaryn ımporttadyq. Sondyqtan ıspandyq sapaly ónimderdi ımporttaýdyń úlken rezervi bar. Bul rette eksport ta ósýge tıis. Qazaqstan eksportynyń basty ónimi – munaı. Ispan kásipkerleriniń jemis pen kókónisti óndirý, saqtaý jáne úlestirý boıynsha mol tájirıbesi bar. Investısııa týraly aıtýǵa áli erte. Byltyr ıspandyqtar 20,7 mln dollar ınvestısııa jasady. Bizde, negizinen, dıstrıbýsııa, shaǵyn saýda, avtokólik bólshekteriniń saýdasy salasynda jumys isteıtin 45 birlesken kásiporyn bar. Al qazir ıspan ınvestısııasyn farmasevtıka, jemis pen kókónis óndirisine jáne joǵary tehnologııalarǵa tartqymyz keledi», dedi Qaırat Tórebaev. Onyń aıtýynsha, óńirdegi geosaıası ahýaldyń jedel ózgerýine baılanysty Qazaqstan qazir saýda dálizin ornatyp tastady dep oılaı bastaǵandar kóp.
«Biraq bul dáliz óz áleýetiniń jartysyn da paıdalanǵan joq. Sol sebepti aldaǵy birneshe jylda saýdamyzdy ósiretin múmkindik bar. Qazaqstanda kóptegen tabysty ıspan kompanııalary jumys isteıdi, alaıda solardyń 45-i ǵana – AQ jáne olardyń sany ósýge tıis. Bizde álemdegi úzdik ınvestısııalyq klımat qalyptasqan jáne Ortalyq Azııaǵa túsetin ınvestısııanyń 70 paıyzy – Qazaqstannyń enshisinde. Bul jaı ǵana sáttilik emes, bul – úlken eńbektiń jemisi», dedi Qaırat Tórebaev.
Ispanııa tarapynan Qazaqstan-Ispanııa úkimetaralyq komıssııasynyń tóraǵasy, Ispanııa saýda, ındýstrııa jáne týrızm mınıstrliginiń saýda boıynsha memlekettik hatshysy Shıana Mendes eki el arasyndaǵy yntymaqtastyq jyldan-jylǵa qarqyn alyp kele jatyr dep esepteıdi. Mysaly, 2022 jyly Ispanııadan Qazaqstanǵa eksport 74 paıyzǵa ósken. Bizge satylǵan taýarlar – negizinen, kıim, mashına jáne hımııalyq ónimder.
«Qazirgi ýaqytta Ispanııanyń Qazaqstanǵa eksporty birshama ártaraptandyrylǵan dep aıtýǵa bolady. Olar – negizinen, shına, traktor, kólik qurylǵylary, mashına jasaý jáne hımııalyq sala ónimderi sııaqty ónerkásiptik mańyzǵa ıe taýarlar. Ispan kompanııalary tyńaıtqysh jáne tuz óndirý, temirjol salasy, qaldyqtardy qaıta óńdeý, mal sharýashylyǵy, taý-ken sektory, sıfrly ındýstrııa jáne densaýlyq saqtaý salasyndaǵy qazaqstandyq jobalarda tabysty jumys istep jatyr.
Qazaqstandyq jáne ıspandyq bıznes arasynda kóptegen tabysty keıster bar. Ispandyq bıznes úshin Qazaqstan – óte mańyzdy naryq. Ispandyq kompanııalar Qazaqstanǵa JEK boıynsha yntymaqtastyqty usyna alady. Búgingi keńestiń maqsaty – ekijaqty saýdany ilgeriletý, kedergilerdi anyqtap, olardy joıý joldaryn belgileý. Biz Qazaqstannyń ekonomıkalyq ósýdegi áleýetin kórip otyrmyz. Sizderdiń strategııalaryńyz ornyqty qurylymdarǵa, zamanaýı tehnologııalar men tájirıbege baǵyttalǵan. Taraptar qazirdiń ózinde pandemııaǵa deıingi nátıjelerge qol jetkizdi, al eki eldiń memlekettik organdary ekonomıkalyq baılanystardy belsendi damytýǵa yqpal etýde. Biz ekologııa, kólik jáne genderlik teńdik boıynsha áriptestikti damytyp jatyrmyz. Klımattyń ózgerýimen kúresýdemiz. Áriptestik salyq túsiminiń joǵary deńgeıin qamtamasyz etedi. 2023 jyly ósim 5 paıyz bolady jáne bul – óte joǵarǵy ekonomıkalyq kórsetkish», dedi Shıana Mendes.
Ol Eýropa jáne Azııa logıstıkalyq dálizi aıasynda Qytaı sııaqty elderge shyǵý úshin Qazaqstannyń óte mańyzdy naryq bolatynyn aıtty.
«Qazaqstan turaqty damý, eksportty ártaraptandyrý úshin qundylyqtar jasaý isinde tranzıttik el jáne Ispanııa úshin negizgi baǵyt, platforma retinde áreket etedi. О́z kezeginde ıspan kompanııalary osy qatynastardy jaqsartý úshin joǵary tehnologııalyq jabdyqtardy usyna alady. Meniń oıymsha, saýda jáne ınvestısııalaý dınamıkasy óte oń. Aldaǵy jyldary iskerlik baılanystarymyzdyń nyǵaıa túsetinine senimdimin», dedi Ispanııa saýda, ındýstrııa jáne týrızm mınıstrliginiń saýda boıynsha memlekettik hatshysy.
Jalpy, Eýropalyq odaq – ekonomıkalyq ózara is-qımyl turǵysynan Qazaqstannyń eń iri seriktesteriniń biri bolsa, Ispanııa osy yntymaqtastyq aıasyndaǵy mańyzdy seriktesterdiń biri bolyp sanalady. Sondyqtan taraptar eki el arasyndaǵy ekonomıkalyq qatynastardyń jaqyn ýaqytta jańa deńgeıge kóteriletinine senimdi.
Qanat Sharlapaevtyń aıtýynsha, mundaı forýmdar eki el arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq baılanystardy odan ári nyǵaıta túsýge septigin tıgizedi.
«Osy múmkindikti paıdalanyp, biz jańa ekonomıkalyq baılanystar jasaý arqyly iskerlik qarym-qatynasymyzdy keńeıtýge shaqyramyn. Bizge eki taraptan da kúshti saıası qoldaý barlyǵyn paıdalanyp, ıspandyq seriktesterimizge Qazaqstanǵa kóbirek ınvestısııa salýǵa jáne bizben kóbirek saýda jasaýǵa qoldaý kórsetkimiz keledi. Ispanııamen strategııalyq kooperasııa boıynsha yntymaqtastyqqa qol qoıyldy. Biz jaqsy iskerlik qarym-qatynasymyzdy odan ári nyǵaıtýdy jalǵastyrýǵa múmkindik beretin jetkilikti de berik negiz bar dep senemiz», dedi «Báıterek» basshysy.
Forým barysynda sarapshylar bıznes úshin jasalatyn múmkindikter men paıdalanylatyn qarjy quraldary tóńireginde pikir almasty. Sonymen qatar ornyqty energetıka jáne ınfraqurylym salasy boıynsha ıdeıalary men naqty tájirıbelerin ortaǵa saldy.
