«Jasyl el» – eńbekke baýlý mektebi

Elimizde 2005 jyldan beri «Jasyl el» baǵdarlamasy turaqty iske asyrylyp keledi. Byltyr ilkimdi istiń ıgiligin Astana qa­lasy boıynsha 4 208 jas kórse, bıyl 4 200 elordalyq eńbekke aralasady. Bir aıta keterligi bul joba kómegimen qazir 21-35 jas aralyǵyndaǵy jumyssyz jastar ǵana emes, mektep oqýshylary da tabys taba alady.

– «Jasyl el» jobasy – memle­kettiń el erteńine degen úlken qamqorlyǵy. Baǵdarlama bastaý alǵaly mıllıondaǵan jasyl jelek otyrǵyzyldy. Elimiz áli de ja­syl jelekke orana beredi. Biz­de 14 jastaǵy bala kámelettik jasqa tolma­ǵan­­dyqtan, Eńbek ko­deksine sáıkes 4 sa­ǵat jumys isteıdi. Jobaǵa qatysatyn jas­tardyń barlyǵy jabdyqtar­men qam­tamasyz etiledi. Odan bó­­lek, aı saıyn 65 myń teńge ja­laqy tólenedi. Jyl saıyn «Jasyl el» sarbazdary qataryn­da jumys isteýge qyzyǵýshylyq tanyt­qan jastardyń sany artyp keledi. Olar qalamyz­dyń qu­rylys nysanynda ártúrli sa­­nat­­taǵy sheberlerdiń (qury­lys ın­jener­leri, tehnologtar, mon­­taj-qurylys ju­­mys­tary­nyń she­berleri) kómekshi­si qyz­­met­terin, qala mańyndaǵy «ja­syl bel­­­deýde» aǵash otyrǵyzý, tal­dar men kó­shet­terdi qopsytý jáne sýarý (súıeldi qa­ıyń, usaq ja­py­raqty shegirshin, kádimgi qa­ra­ǵaı, kóde, boz jıde, terek), aǵash­tar men kóshetterge kútim jasaý jumystary ar­­qyly tabıǵat pen qala kelbeti ún­des­tik tapqan biregeı ekojúıeniń qalyp­ta­­sýyna jáne qala saıabaqtarynyń ja­syl jeleginiń kútimimen aınalysyp, ta­za­­­lyq jumystaryn júrgizedi, – dedi Astana qalasy Jastar saıasaty másele­le­­ri basqarmasynyń basshysy Qaırat Qam­barov.

«Jasyl el» jasaǵy qataryn­da kóp­balaly otbasynan shyqqan, áleýmettik az qamtylǵan otba­sy­nyń balalary jáne ata-ana­­sy­nyń qamqorlyǵynsyz qal­ǵan jet­­kinshekter de bar. Al ju­mys­syz jas­tar qurylys kompanııa­laryna ornalas­sa, sol jerden jalaqy alady. Oǵan qo­­sym­sha joba aıasynda 65 myń teńge kóle­­min­de syıaqy taǵaıyndalady. Jal­­py, jumys ýaqyty 8 saǵatty qu­raı­dy. Qatysýshylardyń biri Islam Aıtqa­lıev­tyń sózinshe, baǵ­­darlama tek tabys taýyp qana qoı­maı, óz ortańdy tabýǵa kómek­tesedi.

– «Jasyl el» baǵdarlamasy bo­ıynsha bıyl osymen ekinshi ret jumys istep jatyrmyn. Munda jańa orta taptym jáne jańa dostarmen tanystym. Tap­qan tabysymdy kúndelikti qajettilikke jumsadym. Sondaı-aq bir bóligine ata-anama syılyqtar satyp aldym. Jaz mez­gilimen qosa kúzde de jumys istedim. Kúz­de oqýmen qatar alyp júrýge bolady, – dedi 1-kýrs stýdenti.

Qazir baǵdarlama aıasynda Astana qalasy boıynsha 2400 jýyq jas eńbek etip júr. Onyń ishin­de 1560 oqýshy, 721 stýdent, 36 ju­mys­syz jas bar. Bıyl jaz­ǵy maý­symda azamattardy ju­­myspen qam­týǵa «Bazıs-A» qu­ry­lys kompa­nııasy, «Astana kó­gal­dandyrý qurylysy» AQ, «Astana ormany» JShS, 100-den astam bilim berý mekemeleri, 20-ǵa jýyq kolledj jáne 10-nan astam joǵary oqý oryndary seriktes bolýǵa kelisim bergen.

Almatyda da «Jasyl el» jobasy aıasynda 2 myńnan astam jas jumyspen qam­tylady. Joba­nyń ashylý saltana­ty qaladaǵy demalys saıabaǵynyń birin­­­de ótti. Estrada juldyzdarynyń qa­ty­­sýymen ótken konserttik baǵdar­lama­dan keıin, «Jasyl el» eńbek jasaǵynyń qatysýshyla­ry sol aýmaqty tazartýǵa birden kiristi.

– «Jasyl el» jobasy jaz mez­gilinde júrgiziledi. Maýsym, shil­de, tamyz aılarynda qaty­sýshylar eńbek etedi. 2022 jyly elimizdegi eń tómengi jalaqy mólsheri – 60 myń teńge tólendi. Bıyl jalaqy 70 myń teńgege kóterilip otyr. О́tinim qabyl­daý kezinde balanyń jeke kýálik kóshirmesi nemese týý týraly kýá­lik kóshirmesi, esepshot ıesi­niń jeke kýálik kóshirmesi, 20 san­dyq esep shot týraly anyqtama, áleýmettik jaǵdaıyn rastaıtyn qujat (kópbalaly ekendigi týra­ly kýálik, áleýmettik az qam­tyl­ǵan ot­basylar úshin ataýly áleý­met­tik tó­lem týraly anyqtamasy), ­baladan jáne zań­dy ókilinen óti­nish alyndy, – dedi «Jasyl el» maý­symdyq jumysqa ornalastyrý jobasynyń jetek­shisi Zýhra Imanbaeva.

Joba jetekshisiniń sózinshe, ótken jyly baǵdarlamaǵa 1900 almatylyq qatyssa, bıyl olar­dyń sany 2000-nan asqan. Qaty­sýshylar ekologııalyq reıdke shy­ǵyp, quqyq buzýshylyqtyń da aldyn alady.

– Bıyl jobaǵa tórtinshi ret qaty­syp otyrmyn. Jańa tanys, orta ta­ba­myz. Belsendiligimiz­di arttyramyz. Jataqha­nanyń te­gin bolýy jastarǵa úlken kómek, ekinshi jaǵynan, 70 myń teńge aılyq bar. Onda qınalyp kir­pish tasymaımyz, úı salmaımyz. Tabıǵatqa janashyrlyǵymyz­dy kórsetemiz, – deı­di jobaǵa qaty­sýshy Dana Bildebaeva.

Munaıly ólke Aty­raýǵa da baǵ­dar­la­ma óz septigin tıgizbek. Ol oblys­tyń jeti aýdanynda já­ne qalaǵa qaras­ty 7 aýyldyq okrýg (Aqsaı, Erkin­qa­la, Dam­by, Qaıyrshaqty, Atyraý, Al­maly, Keńózek) aýmaǵyna jumysqa qa­byl­daıdy. Shaharda «Jasyl el» jobasymen jastardy tek 1 aı ǵana eńbekke baýlıdy. Bir es­kere keterligi, maýsym aıynda jumys iste­gen sarbaz shilde, ta­myz aılaryna qabyl­dana almaı­dy. Sondaı-aq, bıyl jyl saıyn bólinetin kvotadan bólek, «Jasyl el» jobasy aıasynda 14 pen 29 jas ara­lyǵyndaǵy jetim jáne ata-ana qam­qorlyǵynsyz qal­ǵan balalarǵa jeke oryndar qa­rastyrylǵan.

«Jasyl el» baǵdarlamasyn iske asyrý – memlekettik jas­tar saıasatynyń ne­gizgi basym ba­ǵyty. Joba elimizdi kógal­­dan­dyrý, abattandyrý arqyly jas­­­tardy jumyspen qamtýdy maq­sat etedi. Sonymen qatar tek ju­mys­syzdyq deńgeıin tómendetip qoımaı, jastardyń týǵan jerge, tabıǵatqa, Otanǵa degen pat­rıot­tyq sezimin oıatady.

Aıta keteıik, Memleket bas­shy­sy Qasym-Jomart Toqaev ta jas­­tardyń eko­logııalyq is-sha­ra­larǵa qatysýyna únemi mán be­redi. О́zi de Astana qala­syn­daǵy Lıneınyı saıabaǵynda «Jasyl Astana» aksııasy aıasynda 30-ǵa jýyq bel­sen­dilermen birge aǵash otyrǵyzýǵa qatys­qan edi. Is-shara barysynda jas­­tarǵa óz tilekterin jetkizip, elorda­ny kórkeıtýge ba­ǵyt­talǵan josparlarmen tanysqan-dy.