Qaırat Álimbek álemi

Nebári 43 jasynda jol apatynan kóz jumǵan aqynnyń artynda qalǵan murasy rýhanııatymyzdyń bir ýyǵy sekildi qundylyqqa toly. Átteń, kózi tiri bolsa 60 jasqa tolar edi. Áıtse de atyn joqtatpaıtyn eli bar. Mine, búgin sońyndaǵy urpaǵy men kózkórgen dos­tary, qalamdastary, ózi «kýrstastar – durys dostar» degen joldastary, jalpy jetisýlyqtar erekshe atap ótti.

Ardaqty aqynnyń 60 jyldyq mereıtoıy aldymen óziniń jalyndy jyldary ótken, búginde manat topyraǵyna maqpal tánin tósegen jeri – Qaratal aýdanynda zııarat etý rásimimen bastaldy. Jylybulaq aýylyndaǵy aqyn zıratyna elimizdiń túkpir-túkpirinen kelgen zııaly qaýym ókilderi men jetisýlyq qalamgerler baryp Quran baǵyshtady.

Qalamy men boıdaǵy talant qýa­tymen eline rýhty jyr arnap, lı­rıkalyq tolǵamdarymen adam­gershiliktiń, izgilik pen meıirban­dylyq­tyń qanshalyqty asyl qasıet ekenin aıshyqtaı bilgen Qaırat Álimbektiń tiri­sinde tutqan bu­ıymy men paıdalan­ǵan zattary jaýhar jyrlary ispetti jádi­gerge, muraǵa aınalyp sala berdi. Aqynnyń birshama buıym-kıimi, zattary, alǵan marapattary men sarǵaıǵan gazet betterindegi kesek-kesek jazbalary qoıylǵan mýzeı ekspozısııasy da mereıtoıǵa oraı saltanatty túrde ashyldy.

M.Tynyshbaıuly atyndaǵy Tarıhı-ólketaný mýzeıine qurmetpen orna­tyl­ǵan «Ǵazal-ǵumyr jarqyly» taqyrybyn­daǵy arnaıy burysh­tyń ashylýyna zııaly qaýym ókil­deri qatysty. Áýeli aqynnyń ýnıver­sıtette birge oqyǵan kýrstasy, Ál-Farabı atyndaǵy QazUZÝ professory Aıazbı Beısenqulov sóz alyp, salqam­dyq pen syrbazdyqtyń, seriliktiń jar­qyn úlgisin kórsetken, adamgershiliktiń aıaý­ly tuǵyrynan tanbaǵan aıaýly dosynyń ár zaty kózge ottaı basyl­ǵanyn, árbir dúnıesi tarıhqa, jádigerge aınalǵanyn tebirene tilge tıek etti. О́z kezeginde Ulttyq memlekettik kitap palatasynyń dırektory Ádil Qoıtanov ta jarqyn jyldar jańǵyryǵyn tolǵamyna taqy­ryp etti. Al Almaty oblysynyń Qur­met­ti azamaty Jaqypjan Nurǵojaev pen Mádenıet qaıratkeri Beısenbaı Súleı­menov mýzeı buryshynyń lentasyn qıdy.

«Men qazaqtyń ulymyn,

Uly dala – bolǵan meniń tuǵyrym.

Ǵasyrlardyń daýylymen alysyp,

Jetisýda ótti meniń ǵumyrym», –

dep ózi jyrlaǵandaı, týǵan jerinen tamyr úzbeı, Alataý men Alakól, Aspantaý men Aıagózge deıin sozylyp jatqan uly atyrabynda aqyq óleń óristetip, ǵumyr keshken Qaırat Álimbektiń «Joq izdegen jigit» kitabynyń tusaýkeser saltanaty ótti.

B.Rımova atyndaǵy Taldyqorǵan ­drama teatrynda ótken rýha­nı sharada Qazaq­stannyń eńbek sińirgen qaı­ratkeri, akademık Ýálıhan Qalıjanuly men Parlament Májilisiniń depýtaty, aqyn Qazybek Isa jańa jınaqtyń tusaýke­ser rásimin jasady. Sondaı-aq belgili ta­lantty aqyn Maraltaı Raıymbek­uly, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, respýb­lıka­lyq «Abaı» jýrnalynyń bas redaktory Muratbek Ospanov, S.Berdi­qulov atyndaǵy syılyqtyń laýreaty, aqyn­nyń dosy Beken Nurahmetov sóz alyp, qazy­naly keýdesinen qara óleńniń saf altynyn sapyrǵan sańlaq shaıyr­dyń aqyndyq aıbyny, adamger­shi­lik bolmysy men qasıeti týraly keńi­nen tolǵady.

Iá, osyndaı ǵajaıyp is-sharalar­men ór­nektelgen mereıtoı óz kezeginde B.Rı­mova atyndaǵy Taldyqorǵan drama ­teat­ry­nyń sahnasynda jalǵasyn tapty. Onda áýeli «Jetisý» telearnasynyń shy­ǵar­mashylyq ujymy daıyndaǵan derekti fılm kópshilik nazaryna usy­nyldy. Aqynnyń ómir joly, shyǵar­mashylyq súrleý-súrdegi el aǵa­larynyń, qalamdas dostarynyń, áde­bıet biregeıleriniń este­likteri aıty­lyp, aqynnyń stýdenttik kezdegi róli som­daldy. Áserli fılmnen keıin alǵash­qy bolyp atalǵan toıdyń ótýine tike­leı muryndyq bolǵan aqynnyń dosy, kýrstasy, Jetisý oblysynyń ákimi Beı­bit Isabaev sóz aldy. Áýeli da­ryn­­dy aqyn, qarymdy jýrnalıst, Qazaqstan Jas­tar odaǵy syılyǵynyń laýreaty Qaırat Álim­bek­ti eske alýǵa arnalǵan is-sharalar ósken ólkesi Qaratal jerinde bastalyp, Taldyqorǵanda jalǵasyn taýyp otyr­­ǵanyn, aqynnyń rýhanııattaǵy ornyn aıshyqtaǵan aımaq basshysy: «Biz Qaı­ratpen QazMÝ-da birge oqy­dyq, bir ból­mede turdyq. Jýrna­lıs­tıka salasynda 80-jyldary qatar qyzmet ettik, úzeńgiles, pikirles, dos-joldas bol­dyq. Qaırattyń minezi kópshil, parasaty te­reń, boıynda lapyldaǵan jalyny bar, aryndy, adýyndy, rýhty azamat edi. Onyń oıǵa utqyr, sózge sheshen­digi, aza­mattyq bolmysy, eljandy minezi jyr­larynan aıqyn ańǵarylyp turatyn», dep sáýleli jyldardyń esteli­gin jań­­ǵyrtty. Aqynnyń asqaraly jasyna oraı aıshyqtalǵan mereıtoı qar­sańynda atqarylǵan jaıdarman isterdi
atap ótti.

«О́z eli óz erlerin eskermese, el tegi qaı­dan alsyn kemeńgerdi», dep Ilııas aqyn jyrlaǵandaı, bıyl jerles aqynymyzdy eske alyp, 60 jyldyq mereıtoıyna oraı taǵylymdy is-shara uıymdastyrǵandy jón kórdik. Kelesi jyldan bastap Qaırat Álimbekke arnap jyl saıyn turaqty túrde jas aqyndardyń shyǵarmashylyq baıqaýyn ótkizemiz. Bul – aqyn rýhynyń jas talanttardy shabyttandyrýǵa, shyń­daýǵa sharapaty tıse degen nıettegi ıgi bas­tama.

Jetisý topyraǵy tól talanttarymen maqtanady. Sonyń biri Qaırat Álimbek az jasasa da, mándi ómir súrdi. Az jazsa da, saz jazdy, tereńnen tolǵady, rýhanı ortaǵa qubylys bolyp keldi. Onyń murasyn nasıhattaý, sol arqyly qazaq rýhanııatynyń ortaq ıgiligine aınaldyrý – bizdiń paryzymyz», dep aǵynan jaryldy. Jazıraly Jarkent jerinde ot júre­gin týlata ómirge kelip, az ǵumy­rynda «Sezimniń gúli», «Joq izde­gen jigitpin», «Namys naızageri», «Mahab­bat­stan» syn­dy birqatar kitabyn oqyr­manǵa olja­laǵan talant ıesi qazaq jýrnalıs­tıkasynda da sony soqpaq sal­dy. Ol kóptegen basylymda qyzmet etip, til­shilik álemin tirshiliktiń tini etken bire­geıler qataryna endi. Árbir jazbasy oıly oqyrmanyn tolǵandyrmaı qoı­mady. Qazirgi «Jas Alash», «Jetisy» syndy bedeldi basy­lymdardyń betkeustar qalamgeri retinde qazaq jýrnalıstıkasyna eńbek sińirdi.

О́mirde izgilik pen adamgershilikti nası­hattaǵan, ińkárlik pen sezimdi jyryna astar etken Qaırat Álimbek týrasynda kóptegen jyly estelik aıtyldy. О́zi eliktegen, pir tutqan Muqaǵalıdaı asqaq tuǵyrǵa el bolyp qondyrý keregi sóz etildi. Sondaı tebireniske toly tol­ǵam tolǵaǵandar qatarynda belgili jýr­nalıst, ǵalym Ýálıhan Qalıjanuly aqyn shyǵarmashylyǵyna tereń taldaý jasap, «Lenınshil jas» gazetinde júrgen jyldardaǵy aqynnyń jýrnalıstik qabilet-qarymy týrasynda sóz qozǵady. О́z kezeginde zııaly qaýym ókilderi, kór­nekti qalamgerler Jaqypjan Nurǵojaev, Beı­senbaı Joldasbekuly, Qazybek Isa aqyn týraly lebizderin jaýdyrdy. Aqyn Maraltaı Raıymbekuly Qaırat Álimbekke arnaǵan kesteli jyryn kóp­shilikke pash etti.

Qazaqtyń birligi men berekesin, erkin­digi men eren qasıetin jyrymen nası­hattaǵan shaıyrdyń shyraıly keshiniń ótýine muryndyq bolǵan kýrstastary sazger dosy Júnis Ormashuly ánin jaz­ǵan «Narynqol» ánin áýeletti. О́z kezegin­de Jetisý jeriniń ónerpazdary aqyn sózi­ne jazylǵan ǵajaıyp ándermen óleń­súıer kópshilikti sýsyndatty. Al eske alý keshin­de sóz alǵan Qaırat Álimbek­tiń aǵa­sy Jumaǵul Ábdiramanuly aıaýly inisin saǵyna eske alyp, janaryn jas­qa shylap aıtqan estelikterimen kópshi­lik­ti tolqytty.

Jıyn sońynda aqynnyń dostary­na, el azamattaryna Álimbek áýleti aty­nan alǵysyn jetkizdi. О́leńin, ónerin qadir­legen elge rızashylyǵyn bildirdi. Aqyn­nyń nemeresi Ábdirahman ata jolyn qý­ǵan perzent ekenin kórsetip, arnaý óleńin oqydy. Kórermen asyldyń synyǵyna ­súı­sine qarap, bata berip jatty.