Túrkistanda ótken Ulttyq quryltaıda elde qyzý talqylanyp, kókeıde júrgen máseleler kóterilip, mańyzdy sheshimder qabyldandy. Memleket basshysynyń baıandamasynda naqty ıdeologııalyq basymdyqtar anyqtalyp, tyń ıdeıalar aıtyldy.
Jasandy ıntellekt, sıfrlandyrý, jahandaný kezeńinde kez kelgen memlekettiń básekege qabiletti bolýy – birinshi kezekte qoǵamdyq ınstıtýttardyń ózgerýine, beıimdelýine, ulttyń biregeıligine, qundylyqtar qalyptastyrýyna, ǵylym men bilimniń damýy men zamanaýı qoǵam qurý máselelerine tikeleı baılanysty. Qaı memleket osy suraqtarǵa jaýap berse, qoǵamyn jańǵyrtýǵa tyryssa, sol memelekettiń bolashaǵy zor. «Áıtpese, basqa reformanyń bári beker. Bir sózben aıtsaq, pıǵyl ózgermese, eshteńe de ózgermeıdi», dep Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev aıtqandaı, onyń mańyzy dál osynda.
Baıandamadaǵy erekshe unaǵany «Adal adam» tujyrymdamasy Prezıdenttiń qaıta-qaıta aıtyp júrgen Abaıdyń «Tolyq adam» tujyrymdamasymen úndesken, rýhanı jetilgen, kemeline kelgen, jan-jaqty damyǵan, Ádiletti Qazaqstan azamatynyń obrazy jáne jalǵasy dep aıtýǵa bolady. Bilim salasy úshin de bul – temirqazyq ıdeıa.
Memlekettik nagradalardy elimizdiń tarıhynda erekshe oryn alǵan, súıikti uldarynyń atymen ataý kóp memleketterdiń tájirbıesinde bar ekeni belgili. Endi bizdiń elde Baıbarys sultan, Ábý Nasyr ál-Farabı, Abaı, Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy marapattardyń bolýy óte tıimdi sheshim dep sanaımyn.
Balalardy kitap oqýǵa baýlý týraly Prezıdent munyń aldynda da tapsyrma bergen edi. Biz 2020 jyldan bastap «Oqýǵa qushtar mektep» jobasyn bastap, mektepterimizdi 3 mıllıonnan astam ádebıetpen qamtamasyz ettik. «Balalar kitaphanasy» atty jańa baǵdarlama bul salaǵa jańa serpin beredi. Qazir «Mazmundama», «Daryn Books», «Steppe & World Publishing» sııaqty baspalar osy jumyspen aınalysýda. Endi memlekettiń qoldaýynyń arqasynda bul jumys tıimdi iske asady.
Depýtattar osy turǵyda arnaıy zań jobasyn daıyndap jatyr. Jaqynda Úkimetke qorytyndy alýǵa jiberemiz. Sol zańda Prezıdenttiń tapsyrmalaryn qamtımyz. Qosymsha kitap dúkenderinde belgili mólsherde qazaq tilindegi kitaptarǵa mindetti túrde oryn bólý týraly usynys ta qaralyp jatyr. Kezinde «televıdenıe habarlary 50 paıyz memlekettik tilde bolý kerek» degen norma engende, talaı dıskýssııa boldy. Biraq búginde bul sheshimniń durys ekenine kózimiz jetti.
Tárbıe – tal besikten. Mektepterdegi tárbıe jumysyn jetildirý máselesi boıynsha keshendi tujyrymdama bekitý mańyzdy. Bul qujatty bir jyl boıy ǵalymdar men mamandar daıyndady, endi bekitý ǵana qaldy. Osy sheshim Prezıdenttiń búgingi usynystarymen tolyǵymen úndesedi dep sanaımyn.
Oqýshylardy eńbekke baýlý máselesi de kóterildi. 2022 jyly eńbek páni 1-synyptarda bólek pán retinde qaıta engizilgen bolatyn. Bul jumysty Prezıdenttiń bastamasymen ushtastyryp, tıimdi iske asyrý úshin mektepterde qajetti materıaldy bazamen qamtamasyz etý kerek. Bul – eńbek qoǵamyn qurýdaǵy mańyzdy bastama.
Taǵy bir mańyzdy másele – balalardyń teatr, murajaılarǵa baryp, mádenı damýy. Memleket basshysynyń tapsyrmasynyń sheńberinde tıisti mınıstrlikter osy máseleni qolǵa alady dep senemiz. Atalǵan ıdeıany tıimdi iske asyrýdyń bir joly – bıýdjetten arnaıy memlekettik tapsyrys engizý.
Shekaralas aýdandardy qaıta ashý – Ulttyq qaýipsizdiktiń máselesi.Sondyqtan jańa Katonqaraǵaı, Marqakól jáne Maqanshy aýdandarynyń qalypty damýy úshin mektepter jilisiniń normatıvine de ózgerister engizý kerek.
Nashaqorlyqpen kúres, qumar oıyndardan saqtandyrý, veıp máselesimen aınalysý sııaqty qoǵamda qyzý talqylanyp júrgen problemalar boıynsha da tapsyrmalar berildi.
Ǵalymdarymyzdyń kóterip júrgen taǵy bir máselesi bar edi. Ol – belgili bir sheshim qabyldaǵanda, reformalar júrgizgende kásibı zertteýlerge súıený. Prezıdent búgin osy máselege de bólek toqtaldy. «Ǵylym men zertteýge negizdelgen saıasat tabysty bolady».
Shyny kerek, memlekettik organdardyń biraz bastamalarynyń sátsiz iske asyrylýynyń birden-bir sebebi de – aldyn ala zertteýlerdiń bolmaýynda. Osy qabyldanǵan sheshimderdi iske asyrý úshin zańnamalyq ózgerister de qajet bolady.
Ashat AIMAǴAMBETOV,
Májilis depýtaty
