Qazaqstannyń rýhanı qazynasynyń jaqut-jaýharyna aınalǵan eńbekterge beriledi
Bul jóninde keshe QR Prezıdentiniń Almatydaǵy rezıdensııasynda Ádebıet pen óner salasyndaǵy 2010 jylǵa arnalǵan memlekettik syılyqtar berý jónindegi komıssııanyń alǵashqy otyrysynda Memlekettik hatshy — Syrtqy ister mınıstri, atalmysh komıssııa tóraǵasy Qanat Saýdabaev ekpin túsire aıtty.
Jalpy, bıylǵy jyly memlekettik syılyqqa 3 atalym boıynsha 35 úmitkerdiń týyndysy qabyldanǵan. Onyń 17-si ádebıet, 10 týyndy mýzyka, teatr jáne kıno salasynan, 8 shyǵarma beıneleý jáne sáýlet óneri boıynsha. Usynylǵan shyǵarmalardyń avtorlary – eńbekteri Qazaqstannyń jalpy jurtshylyǵyna, qoǵamǵa keńinen tanymal, elimizdiń ádebıeti men óneri salasynyń belgili tulǵalary. Olardyń qatarynda Muhtar Maǵaýın (“Jarmaq” romany), Qytaıdaǵy qandas jazýshy Qajyǵumar Shabdanuly (“Qylmys” romany), Sábıt Dosanov (“Namys naızaǵaıy” romany), Smaǵul Elýbaev (“Aq boz úı” trılogııasy), Jumeken Nájimedenov (“Meniń Qazaqstanym”), Nesipbek Aıtulynyń (“Erlikke eskertkish”) óleńder jınaǵy, t.b. bar. Al kıno, teatr, mýzyka salasy boıynsha Shámshi Qaldaıaqov, Keńes Dúısekeev, Talǵat Temenov, Seken Turysbek, Marat Beısenǵalıev, Álibek Dinishev, beıneleý men sáýlet salasyndaǵy úmitkerler qatarynda Erkin Mergenov, Álibaı men Sáýle Bapanovtar, Amandos Aqanaev syndy tanymal tulǵalar bar.
– Bıylǵy táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy qarsańynda Memlekettik syılyqqa ıe bolatyn shyǵarmalar – halqymyzdyń rýhanı órkendeýiniń shynaıy kórinisi bolýy shart. Sondyqtan usynylǵan shyǵarmalarǵa degen talap kúsheıtilip, komıssııa múshelerine degen jaýapkershilik artady, – dedi kirispe sózinde Qanat Saýdabaev.
Otyrysta Mádenıet mınıstri, komıssııa tóraǵasynyń orynbasary Muhtar Qul-Muhammed bıylǵy jyly 3 atalym boıynsha usynylǵan shyǵarmalar buǵanǵa deıin de jurtshylyqtyń nazaryndaǵy tanymal eńbekter ekenine, syılyqtyń erejeleri men sharttaryna toqtala kele, keıbir dúnıelerge qosymsha túsinikteme bere ketti. Máselen, usynylǵan shyǵarmalar keıingi bes jyl ishinde jarııalanýy, bir avtor qatarynan eki, úsh ret syılyqqa shyǵarmasyn usyna alatyndyǵy, zańda, erejede eshqandaı shekteý bolmaǵandyqtan, shette turatyn azamattarymyz da óz eńbekterin báıgege qosýǵa múmkindigi barlyǵyn jetkizdi.
– Burynǵy komıssııanyń sharty boıynsha Memlekettik syılyqty bir ret alǵan adam, ekinshi qaıta usynylýǵa haqysy joq bolatyn. Biraq, 2007 jyly bul erejege tıisti ózgeris engizilip, keı jaǵdaıda, ıaǵnı, jańa shyǵarma jazǵan jaǵdaıda qaıtadan usynýǵa múmkindigi bar. Sondaı-aq ózi dúnıeden ótip ketse de buryn jarııalanbaǵan shyǵarmalary bolsa, Memlekettik syılyqqa usynylady, – dedi mınıstr.
Báıgeniń aty – báıge. Jyl saıyn ótetin osy bir shyǵarmashylyq dodaǵa alýan túrli júırik qosylyp, onda tek oza shapqan júırik qana oljaly bolyp, bireý qýanyp, bireý renjip jatýy zańdy nárse. Bıyl da solaı. Biraq, bir ereksheligi, ózderi bolmasa da kózderindeı, artynda tirilermen qatar oza shabar dúnıeler qaldyrǵan eki klassık aǵamyzdy bóle-jara aıtqymyz keledi.
Úziliste komıssııa múshesi, kórnekti jazýshy-dramatýrg Dýlat Isabekovke jolyǵyp, bıylǵy báıge týraly oıyn bilgen edik. “Bıyl ózi hantalapaı bolaıyn dep tur. Ádebıet salasyna usynylǵan 17 shyǵarmanyń 4-i poezııa, qalǵandary proza. Olardyń ishinde ádebıettiń deńgeıin kóteretin shyǵarmalar bar, bir qýanyshtysy, ótken jylǵa qaraǵanda jaqsy dúnıeler kóp. Tipti, Qytaıda 40 jyl túrmede otyrǵan qandasymyzdyń da eńbegi bar. Iаǵnı, laıyqty shyǵarma kóp, al syılyq bireý-aq. Búgingi otyrysta ishim qan jylap, solardyń on ekisin syzýǵa týra keledi. Biraq, báıgeniń sharty sol – odan bir at qana oza shaýyp kelýi jáne ol – Qulager bolýy kerek” dese, belgili óner qaıratkeri, talantty akter Tuńǵyshbaı Jamanqulov: “Men oılaımyn, osy márege ketken shyǵarmalardyń bári júırik. Bárine birdeı jalpaqshesheı bola almaısyń. Túptep kelgende, kópshilik daýys obektıvti shyndyqty shyǵarady. Bıylǵy ónerdegi usynylǵan shyǵarmalardyń deni joǵary deńgeıde. Tipti, aty-jóni Qazaqstandy qoıyp, TMD-ǵa, shetelge tanylǵan úlken shyǵarmashylyq zamandas baýyr-inilerimiz de bar. Sondyqtan da komıssııa músheleriniń qınalatynyndaı bar”, dedi.
Otyrys barysynda kelesi kezeńge ótý úshin ádebıet salasy boıynsha – bes, qalǵan eki sala boıynsha alty shyǵarmadan tańdap alý usynyldy. Bular jasyryn daýys berý arqyly anyqtaldy. Komıssııanyń kelesi otyrysynda osy tańdap alynǵan týyndylardyń ishinen ár atalym boıynsha bir-bir shyǵarmadan Memlekettik syılyqqa ıe bolady.
Gúlzeınep SÁDIRQYZY.
Bul jóninde keshe QR Prezıdentiniń Almatydaǵy rezıdensııasynda Ádebıet pen óner salasyndaǵy 2010 jylǵa arnalǵan memlekettik syılyqtar berý jónindegi komıssııanyń alǵashqy otyrysynda Memlekettik hatshy — Syrtqy ister mınıstri, atalmysh komıssııa tóraǵasy Qanat Saýdabaev ekpin túsire aıtty.
Jalpy, bıylǵy jyly memlekettik syılyqqa 3 atalym boıynsha 35 úmitkerdiń týyndysy qabyldanǵan. Onyń 17-si ádebıet, 10 týyndy mýzyka, teatr jáne kıno salasynan, 8 shyǵarma beıneleý jáne sáýlet óneri boıynsha. Usynylǵan shyǵarmalardyń avtorlary – eńbekteri Qazaqstannyń jalpy jurtshylyǵyna, qoǵamǵa keńinen tanymal, elimizdiń ádebıeti men óneri salasynyń belgili tulǵalary. Olardyń qatarynda Muhtar Maǵaýın (“Jarmaq” romany), Qytaıdaǵy qandas jazýshy Qajyǵumar Shabdanuly (“Qylmys” romany), Sábıt Dosanov (“Namys naızaǵaıy” romany), Smaǵul Elýbaev (“Aq boz úı” trılogııasy), Jumeken Nájimedenov (“Meniń Qazaqstanym”), Nesipbek Aıtulynyń (“Erlikke eskertkish”) óleńder jınaǵy, t.b. bar. Al kıno, teatr, mýzyka salasy boıynsha Shámshi Qaldaıaqov, Keńes Dúısekeev, Talǵat Temenov, Seken Turysbek, Marat Beısenǵalıev, Álibek Dinishev, beıneleý men sáýlet salasyndaǵy úmitkerler qatarynda Erkin Mergenov, Álibaı men Sáýle Bapanovtar, Amandos Aqanaev syndy tanymal tulǵalar bar.
– Bıylǵy táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy qarsańynda Memlekettik syılyqqa ıe bolatyn shyǵarmalar – halqymyzdyń rýhanı órkendeýiniń shynaıy kórinisi bolýy shart. Sondyqtan usynylǵan shyǵarmalarǵa degen talap kúsheıtilip, komıssııa múshelerine degen jaýapkershilik artady, – dedi kirispe sózinde Qanat Saýdabaev.
Otyrysta Mádenıet mınıstri, komıssııa tóraǵasynyń orynbasary Muhtar Qul-Muhammed bıylǵy jyly 3 atalym boıynsha usynylǵan shyǵarmalar buǵanǵa deıin de jurtshylyqtyń nazaryndaǵy tanymal eńbekter ekenine, syılyqtyń erejeleri men sharttaryna toqtala kele, keıbir dúnıelerge qosymsha túsinikteme bere ketti. Máselen, usynylǵan shyǵarmalar keıingi bes jyl ishinde jarııalanýy, bir avtor qatarynan eki, úsh ret syılyqqa shyǵarmasyn usyna alatyndyǵy, zańda, erejede eshqandaı shekteý bolmaǵandyqtan, shette turatyn azamattarymyz da óz eńbekterin báıgege qosýǵa múmkindigi barlyǵyn jetkizdi.
– Burynǵy komıssııanyń sharty boıynsha Memlekettik syılyqty bir ret alǵan adam, ekinshi qaıta usynylýǵa haqysy joq bolatyn. Biraq, 2007 jyly bul erejege tıisti ózgeris engizilip, keı jaǵdaıda, ıaǵnı, jańa shyǵarma jazǵan jaǵdaıda qaıtadan usynýǵa múmkindigi bar. Sondaı-aq ózi dúnıeden ótip ketse de buryn jarııalanbaǵan shyǵarmalary bolsa, Memlekettik syılyqqa usynylady, – dedi mınıstr.
Báıgeniń aty – báıge. Jyl saıyn ótetin osy bir shyǵarmashylyq dodaǵa alýan túrli júırik qosylyp, onda tek oza shapqan júırik qana oljaly bolyp, bireý qýanyp, bireý renjip jatýy zańdy nárse. Bıyl da solaı. Biraq, bir ereksheligi, ózderi bolmasa da kózderindeı, artynda tirilermen qatar oza shabar dúnıeler qaldyrǵan eki klassık aǵamyzdy bóle-jara aıtqymyz keledi.
Úziliste komıssııa múshesi, kórnekti jazýshy-dramatýrg Dýlat Isabekovke jolyǵyp, bıylǵy báıge týraly oıyn bilgen edik. “Bıyl ózi hantalapaı bolaıyn dep tur. Ádebıet salasyna usynylǵan 17 shyǵarmanyń 4-i poezııa, qalǵandary proza. Olardyń ishinde ádebıettiń deńgeıin kóteretin shyǵarmalar bar, bir qýanyshtysy, ótken jylǵa qaraǵanda jaqsy dúnıeler kóp. Tipti, Qytaıda 40 jyl túrmede otyrǵan qandasymyzdyń da eńbegi bar. Iаǵnı, laıyqty shyǵarma kóp, al syılyq bireý-aq. Búgingi otyrysta ishim qan jylap, solardyń on ekisin syzýǵa týra keledi. Biraq, báıgeniń sharty sol – odan bir at qana oza shaýyp kelýi jáne ol – Qulager bolýy kerek” dese, belgili óner qaıratkeri, talantty akter Tuńǵyshbaı Jamanqulov: “Men oılaımyn, osy márege ketken shyǵarmalardyń bári júırik. Bárine birdeı jalpaqshesheı bola almaısyń. Túptep kelgende, kópshilik daýys obektıvti shyndyqty shyǵarady. Bıylǵy ónerdegi usynylǵan shyǵarmalardyń deni joǵary deńgeıde. Tipti, aty-jóni Qazaqstandy qoıyp, TMD-ǵa, shetelge tanylǵan úlken shyǵarmashylyq zamandas baýyr-inilerimiz de bar. Sondyqtan da komıssııa músheleriniń qınalatynyndaı bar”, dedi.
Otyrys barysynda kelesi kezeńge ótý úshin ádebıet salasy boıynsha – bes, qalǵan eki sala boıynsha alty shyǵarmadan tańdap alý usynyldy. Bular jasyryn daýys berý arqyly anyqtaldy. Komıssııanyń kelesi otyrysynda osy tańdap alynǵan týyndylardyń ishinen ár atalym boıynsha bir-bir shyǵarmadan Memlekettik syılyqqa ıe bolady.
Gúlzeınep SÁDIRQYZY.
