Atap aıtsaq, 2-5 shilde aralyǵynda ótetin óner sapary baǵdarlamasyna R.Muqanovanyń «Farıza», T.Ahmetjannyń «Mahabbat munarasy», A.Núsiptiń «Maǵjan», E.Amanshaevtyń «Qorqyt» qoıylymdary engen. Gastrol shymyldyǵy talantty rejısser, «Daryn» memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty Farhat Moldaǵalıdiń sýretkerlik qoltańbasynda saraptalǵan «Farıza» dramasymen túrildi. Jastar teatrynda ótken qoıylymǵa kelýshiler qarasynda shek bolmady. Zalǵa ıne shanshyr jer qaldyrmaı jınalǵan óner jankúıerleriniń arasynda Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyráli, Parlamet Májilisiniń depýtaty Juldyz Súleımenova, aqyn Ońaıgúl Turjan, kınotanýshy Názıra Rahmanqyzy, taǵy da basqa saıasat, ádebıet pen óner qaıratkerleri bar.
Hosh! Sonymen kópten kútken shymyldyq túrildi. Sahna túkpirinen jaýyn astynda malmandaı sý bolǵan jalǵyz beıne kórindi. Qýanǵany ma, qınalǵany ma – keıipker kóńil-kúıin ajyratý qıyn. Uzaq únsizdikten soń Farıza til qatty. О́leńimen ómirge jan bitirdi. Kópshilikke syr aqtardy.
Dara kúnderimniń, nala túnderimniń
Serigi bolǵanyń úshin, senimi bolǵanyń úshin
Men seni aıalap ótem, О́leń!
Azapty qaıǵy-muńymdy ózimmen
bóliskeniń úshin.
Meniń mynaý qıyndaý taǵdyrym bolyp
O basta kóriskeniń úshin.
men seni aıalap ótem, О́leń!
О́mirin óleńge balaǵan Farızany ózgeshe músindeý múmkin de emes edi. Osyny tereń uǵynǵan avtor Roza Muqanova oqıǵa jelisin pendeýı, turmystyq qaıshylyqtardan alshaq áketip, Aqyn men Taǵdyr arasyndaǵy tartysqa qurady. Iаǵnı Farıza jarmaq beınege aınalady. Ekige bólingen bir-birine kereǵar álem qoıylym bastalǵannan shymyldyq jabylǵanǵa deıin tartysyp ótedi. Biri – ónerdiń máńgilik bıigin kóksese, ekinshisi – qarapaıym áıel baqytyn armandaıdy.
– Farıza – adam, aqyn. Ol ómirde ashýlana da aldy, jylaı da aldy, jalǵyzsyrady da. Adamǵa tán qasıettiń bári onyń da boıynda boldy. Múmkin kemshiligi de bolǵan shyǵar. Sondyqtan pesada ıdealdy obraz jasaýǵa áýestenbedim. Farızanyń janyna úńildim, ishki qupııasyn ashqym keldi. О́zi kórip otyrsa mindetti túrde: «Ne búldirgensiń?» der me edi, kim bilsin... Biraq men ony jaqsy kórip jazdym, onyń tabıǵatyna qııanat jasamadym. О́ıtkeni ol – halyqtyń súıikti aqyny. О́z qoltańbasymen maǵan syılaǵan on tomdyǵy bar edi. Farıza apany solardyń arasynan izdedim. Únin estidim, janyn uqtym, sóılestim, tirestim, ómirdegideı boldy. Eger ol kisi ómirde bolsa, bul pesa jazylmaǵan bolar edi. Bálkim, men ony izdegen shyǵarmyn, deıdi qoıylym avtory dramatýrg, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Roza Muqanova sahnada syr ashqan «Farızasy» týraly aǵynan aqtarylyp.
Avtor aıtpaqshy, qoıylymda taǵdyry – dramaǵa, tragedııasy – fılosofııaǵa aınalǵan Farıza bar. Ol – jalǵyz. Dara! Dál ómirdegideı, óleńdegideı. Tartys negizinen syrtqy kúshten buryn, Aqynnyń óz ishinde júrip jatady. Kempir beınesindegi Taǵdyry da, aqboz atty hanzada bolyp kelgen Ajaly da, Muqaǵalı beınesindegi shabyt pen dańqy, moıyndaý hám moıyndalýy da, kópshilik qalamgerler, synshylar qalpyndaǵy – qabyldanbaýy da – barlyǵy-barlyǵy názik júrekti aqyn janyn san tarapqa sandaltady. Iá, biz sahnadan kórgen, bir jarym saǵat ýaqyt ishinde tanýǵa talpynǵan Farızanyń oqyrmanymen, kórermenimen bóliser syry da, muńy da mol.
Kópti tánti etken dramada Farıza rólin M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq teatrynyń aktrısasy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Nazgúl Qarabalına somdasa, elordadaǵy Q.Qýanyshbaev atyndaǵy akademııalyq Qazaq mýzykalyq drama teatrynyń ártisteri: Leılo Beknazar-Hanınga – Kempir, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Qýandyq Qystyqbaev – Muqaǵalı rólin sátti saraptady. Erlan Káribaev Ajal beınesinde kórindi. Kópshilik sahnadaǵy akterler ansambli de ózindik birtutastyǵymen beıneli.
Spektaklden erekshe ásermen shyqqan Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri de qoıylymǵa sahnalyq ǵumyr syılaǵan shyǵarmashylyq ujymǵa aqjarma lebizin jetkizdi: «Qýatty jyrlary qaharlansa qaýsyratyp, qaıǵyrsa qaljyratyp tastaıtyndaı rýh janartaýy, poezııa padıshasy atanǵan apaıdyń ishki ıirimderine Roza Muqanova tereń úńilgen eken. Biz kóbine qaıratker aqyn Farıza obrazyn bilemiz jáne sony izdeımiz, al sábı súıgisi kelgen, qınalǵan áıel Farızany bile bermeımiz. Avtor osy arpalysty shıryqtyra otyryp sheber kórsetken. Jyr men jar tarazyǵa túskende óleńdi aqynnyń Taǵdyry tańdaıdy. Aqyn kútken hanzada-óleń ólmeıtin ajal keıpinde kelip, máńgilik jar bolady. О́mirge nóser bolyp kelgen aqyn aqyry aqjaýynǵa aınalady. Bes kúndik jalǵannyń jibi úzilip, perishte shaıyr ǵaryshqa attanady, ǵaıypqa enedi. Farıza rólindegi Nazgúl Qarabalına men Muqaǵalıdi somdaǵan Qýandyq Qystyqbaev kórermendi sendirdi. Qoıylym avtoryna jáne teatr ujymyna myń alǵys», dedi Darhan Qydyráli.
Qurylǵanyna nebári eki-aq jyl bolsa da óziniń talǵampaz kózqaras, tosyn sheshimderimen kópti tánti etip, óner áleminen aıshyqty ornyn alyp úlgergen Túrkistan mýzykalyq drama teatrynyń tabysty qadamdary shyn máninde súısintedi. Osynaý az ǵana ýaqytta teatr repertýarynan oryn alǵan D.Isabekovtiń «Bórte», E.Amanshaevtiń «Qorqyt», A.Núsiptiń «Maǵjan», T.Ahmetjannyń «Mahabbat munarasy», R.Muqanovanyń «Farıza» jáne taǵy da basqa mazmundy qoıylymdar búginde tek qana túrkistandyq kórermendermen shektelmeı, respýblıka jurtshylyǵynyń da izdep kelip kóretin súıikti spektaklderine aınaldy.
Qazir Túrkistan mýzykalyq drama teatrynyń repertýarynda barlyǵy 9 spektakl bar. Kórkemdik deńgeıi joǵary qoıylymdar tartysty baıqaýlarda da birneshe márte top jaryp úlgerdi. Atap aıtsaq, Dýlat Isabekovtiń «Bórte» tarıhı dramasy – Mádenıet jáne óner salasyndaǵy «Umaı» ulttyq syılyǵyn, II halyqaralyq «Isabekov álemi» teatr festıvaliniń bas júldesin jáne «Teatr synshylary birlestigi» taǵaıyndaǵan «Synshylar júldesin» jeńip aldy. Sondaı-aq atalǵan spektakl «Ticketon.kz» júıesiniń 10 jyldyǵyna arnalǵan «Tıketon premııa- 2022» baıqaýynda «Jyldyń úzdik premerasy» atanyp, teatr aktrısasy Aııa Shárip Bórte róli úshin «Jyl aktrısasy» retinde moıyndaldy. Al bıylǵy baıqaýda teatr repertýaryndaǵy rejısser, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Nurqanat Jaqypbaıdyń sýretkerlik saraptaýynda sahna kórgen Talaptan Ahmetjannyń «Mahabbat munarasy» qoıylymy «Jyldyń úzdik aımaqtyq spektakli» atalymynda top jardy.
Túrkistan mýzykalyq drama teatrynyń Astana halqy men qonaqtaryna ákelgen tórt kúndik tartýy janrlyq ta, mazmundyq ta turǵyda kórýshisin eleń etkizbeı qoımaıdy. Ásemdik pen áserlilik egiz órilgen qoıylymdardyń qaı-qaısysy da talǵampaz kórermenin beıjaı qaldyrmasy anyq.
