Qoǵam • 25 Shilde, 2023

Kúıgen alqap, kúıingen sharýa

11970 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Bıylǵy qurǵaqshylyq jambyldyq sharýalardy alqymnan alyp-aq tur. Jer emgen dıqandardyń júıkesi syr berdi. Buǵan deıin baızaqtyq aǵaıyn aǵyn sýdyń azabyn shegip otyrǵanyn jaıyp salsa, endi merkilik sharýalar shý shyǵardy. Janaı­qaıyn jaıyp salǵan qarapaıym halyq Úkimet bir amalyn tappasa, shyǵynǵa batqaly turǵanyn aıtyp ashyndy. Olar tótenshe jaǵdaı jarııalanýyn talap etip otyr.

Kúıgen alqap, kúıingen sharýa

О́ńirde on aýdan bar bolsa, onyń altaýyndaǵy jaǵdaı máz emes. Al sharýa­nyń muńy az emes. Ásirese Qordaı, Merki, Baızaq, Talas, Jambyl aýdanyndaǵy aǵaıyn bıyl qatty qamyǵyp otyr. Al óńir­degi qant qyzylshasynyń lokomotıvine aınalǵan Merki aýdanynda myń gektarǵa jeteqabyl alqap qýrap qalǵan.

Aǵyn sýdyń máselesi jylda kóteril­geni­men, keıingi kezde sharýalar dál bıyl­ǵydaı dabyl qaqpaǵan bolatyn. Al bıyl shyǵynǵa batqan jurttyń shydamy taý­syldy. Merkilik azamattar ortalyq stadıonǵa jınalyp, máseleni sheshý úshin barmaǵan jer, baspaǵan taýy qalmaǵanyn aıtyp, kókeıkesti problemany jaıyp saldy. Qurǵaqshylyq qyspaqqa alǵanyn aıtqan olar sýsyz solǵan qant qyzylshasyn ózderimen ala kelgen.

Rasynda da bıylǵy qurǵaqshylyq jambyldyq dıqandardy tyǵyryqqa tiredi. Áıtse de sol qurǵaqshylyqtan qutylýdyń tóte jolyn izdegen merkilik sharýalar qol qýsyryp qarap otyrmaǵan. Barynsha qamdanyp baqqan. Tipti qylsha túbirin bir emes, úsh márte egip kóripti. Tirshilik nári tapshy bolǵandyqtan bul áreketterinen de túk ónbegen.

Kóktemde úsikpen, jazda zııankespen kúresken olar keshikken sýbsıdııa da tirshilikti tikteýge keri áserin tıgizgenin kúıine aıtyp otyr. Qysqasy, qara jerge úmitpen qaraǵan qarapaıym halyq tabys tabamyz dep, taqyrǵa otyrýǵa shaq turǵandaryna qatty kúıinedi. Árıne, nesıege kirip, táýekelge bel baılaǵan azamattardyń ashynatyn jóni bar.

«Shynyn aıtqanda, óńirde tótenshe jaǵdaı jarııalanýy kerek dep esep­teımiz. О́ıtkeni eńsesin tikteý, tir­shiligin du­rys­taý úshin nesıe alǵandar bar­shylyq. Tótenshe jaǵdaı jarııalansa, qolǵa alǵan isimizge qoldaý bolar edi. О́ıtkeni qarjy máselesi qaı-qaısymyzǵa da ońaı tıip turǵan joq. Jaǵdaı qıyn», deıdi dıqandardyń biri Arnur Sábıt máseleniń ýshyǵyp turǵanyn meńzep.

Jalpy, jambyldyq sharýa­lar­dyń kúni Alataýdyń ar jaǵyn qonys etken qudaıy kórshimiz qyrǵyz aǵaıynǵa qarap turǵany jasyryn emes. Aǵyn sýdyń tap­shylyǵyn alǵa tartqan kór­shi­lerdiń bizge jany ashı qoıýy da ekitalaı. О́z qotyryńdy óziń qasy dep otyrǵany belgili. Sal­da­rynan óńirdegi qýańshylyq sharýalardyń shymbaıyna batyp-aq tur.

«Anyǵyraq aıtsaq, bizge ek degennen keıin qara jerge ónim ornalastyrdyq. Ol jumystarǵa qomaqty qarajat sal­ǵanymyz da belgili. Onymyz úshin biz arzý aıtyp, artyq qarajat surap otyrǵanymyz joq. Úki­met jaǵdaıǵa den qoıyp, sharýalarǵa sýbsıdııany bere me? Osy jaǵy qalaı bolady dep alańdap otyrǵan jaıymyz bar», deıdi merkilik dıqan Sansyzbaı Imanbetov áriptesteriniń jaǵdaıyn túsindirip.

Rasynda da shyǵynǵa batýdyń aldynda turǵan sharýalardyń shyryldaıtyndaı jóni bar. Salǵan qarjy men ekken ónim qatar jelge ushqaly tur. Olar úshin budan asqan tragedııa joq ekeni álimsaqtan aıan. Al bul másele der kezinde sheshimin taba ma?

Aýdan ákimi Jorabek Baýbekov Qyrǵyz taýyndaǵy muzdyqtardyń erimeı jatqanyn alǵa tartyp otyr. Aǵyn sýdan taryqqan barlyq aýdandaǵy sharýalardyń jaıy máz emes ekenin tilge tıek etken ol kemedeginiń jany bir ekenin biledi. Al birer kún buryn óńirge kelgen jaýapty mınıstrliktiń mamandary jaǵdaıdy qal-qadirinshe zerdelep kórgen. Shar­ýanyń jaıyna qanyqqan olar shyǵyn kólemin aýqymdy dep tanı ma? Ol jaǵy ázirge belgisiz. Komıs­sııa músheleri sharýalardyń janaı­qaıyn Úki­metke durystap jet­kizse ǵana tóten­she jaǵdaı jarııa­lan­ýy yq­tımal.

«Aǵyn sý qyrǵyzdar jaǵynan kelýi tıis. Shart boıynsha olar 1,5 kýb sý berýi kerek. Búgingi tańda ol jaqtan bir tamshy sý joq. Jut, qurǵaqshylyq, tapshylyq jyly degen bar ǵoı. Sondaı jyldyń biri bolǵaly tur. Úkimet tarapynan sheshim qabyldanyp, tótenshe jaǵdaı jarııalansa ǵana jaǵdaı durystalady», deıdi Merki aýdanynyń ákimi Jorabek Baýbekov.

Kerek derekke kóz júgirtsek, aýdan boıynsha egilgen qant qyzyl­shasynyń kólemi úsh myń gektarǵa jýyqtaıdy. Qant qyzylshasy alqabynyń jartysyna ǵana sý berilgen. «Sharýa­lardyń jartysy «Qaz­sýshar» mekemesimen shart jasaspaı, óz betinshe egip tastaǵan» deıdi aýdan bıligi. Shyǵynǵa battyq dep shyr-pyr bolǵan dıqandar endi úzilýge shaq qalǵan úmitti Úkimet jalǵaıdy dep senip otyr.