Buqaralyq sporttaǵy betburys

О́ńirde buqaralyq sportqa den qoıyp, yqylas bildirýshilerdiń sany ýaqyt ótken saıyn kó­beıip kele jatyr. Dálel retinde my­na bir derekti keltire kete­lik. Máselen, 2021 jylǵy kórset­kishpen salystyrsaq, dene shy­nyqtyrý jáne sportpen shuǵyl­danatyn halyqtyń sany 2,5 paı­yz­ǵa kóbeıgen. Bul tarapta balalar men jasóspirimderdi qamtý jaıy da kóńil kónshiterlikteı. О́tken jyldyń qorytyndysyna kóz júgirtsek, balalar men jasós­pirimder klýbtarynda sportpen shuǵyldanatyndardyń kórsetkishi 13 paıyzǵa ulǵaıǵan.

Búgingi tańda óńirde dene shy­nyq­tyrý jáne sport salasyn­da 2 481 adam jumys isteıdi. Bir jaqsysy, jalpaq jurtty sport­qa baýlyp, dene shynyqtyrý má­selesin tynbaı nasıhattap, salanyń serpin alýyna qomaqty úles qosatyn 1 351 adam aýyldyq jerde ıgilikti iske uıytqy bolyp júr. Olardyń basym bóligi bilim oshaqtarynda, kolledjderde eńbek etýde. Aýyldyq okrýgterde 229 nusqaýshy ońdy sharýanyń oraıyn keltirip, ult densaýlyǵyn bekemdeýge qyzmet etýde.

Endigi bir másele, osynshama halyq buqaralyq sportpen qaı jerde aınalysady degen saýal tóńireginde bolmaq. Keıingi jyldary buqaralyq sport túrlerin damytýǵa meılinshe qolaıly jaǵ­daı týdyrylýda. Ýaqyt ótken saıyn sport ǵımarattary jańadan salynyp, burynǵylary kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeýden ót­kizilip, qaıta jańǵyrý ústinde. Máselen, ótken jyly 67 sport ǵımaraty paıdalanýǵa berildi. Kóńilge qýanysh uıalatatyny óńirdegi 2 589 ǵımarattyń 1 777-si aýyldyq jerde ornalasqan. Osy jyly Ereımentaý qalasynda barlyq talapqa jaýap beretin, basseıni bar dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni salyndy. Bul iske memleket qana emes jer­­gilikti jerdegi el qamyn oı­laı­tyn qaltaly azamattar da qal-qadirinshe kómek kórsetýde. Aıtalyq, Atbasar aýdanyndaǵy Shýıskoe aýylynda sport kesheni paıdalanýǵa berilip, aýyl tur­ǵyn­dary úshin aq túıeniń qarny jarylǵan qýanyshty oqıǵa bol­dy. Al jergilikti bıýdjet ese­binen Shýchınsk qalasynda tamasha sport saraıy salyndy. Búgingi kúni Esil qalasynda da dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheniniń qurylysy qarqyndy júrgizilýde.

Burynnan bar dúnıeni de uq­satyp paıdalaný da mańyzdy. Máselen, Aqkól aýdanyndaǵy No­vorybın sport zalyna kúrdeli jóndeý júrgizildi. Sondaı-aq Selınograd aýdanynyń Qabanbaı batyr aýylyndaǵy stadıonǵa, Shortandy aýdanynyń «Qaınar» sporttyq-saýyqtyrý keshenine, Egindikól aýylyndaǵy ortalyq stadıonnyń qorshaýyna aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgizilip, bar sharýa tap-tuınaqtaı etip atqaryldy. Qazir bul ǵımarattar qurylysshynyń qalaǵynan jańa shyqqandaı jutynyp tur. Sport ǵımarattary sáýletti bolǵan­dyqtan ba, osyndaı múmkindik týǵyzylǵan oryndarǵa keletin adamdardyń qatary ýaqyt ót­ken saıyn údeı túsýde. Shyn­týaıtynda bul da aýdan, aýyl turǵyndary úshin memleket tarapynan jasalyp jatqan úlken qamqorlyq dep qabyldaýymyz kerek. Aldaǵy ýaqytta Býrabaı, Bulandy aýdandaryndaǵy bir­qatar sport keshenine kúrdeli jón­deý jumystary júrgizilmek. Qa­zir atqarylýǵa tıisti jumys ek­shelip, qujattary daıyndalýda.

El ishindegi sport ǵımarat­taryn salýǵa nemese jóndeý­ge «Aýyl – el besigi» baǵdar­lamasynyń septigi tıip turǵandy­ǵyn ekpin túsirip aıta ketsek te bolady. Aıtalyq, Sandyqtaý aýdanyndaǵy Balkashın eldi me­kenindegi stadıon osy baǵdar­lama arqyly qaıta jańǵyrdy. Jaqsy aýdanyndaǵy sport keshe­niniń qurylysy da sharapaty mol osy baǵdarlamanyń arqasynda qolǵa alynǵan.

О́tken jyly oblystyq bıýd­­jetten 10 aýdannyń 46 sport nysa­nyn salýǵa qarajat bólin­di. Bólin­gen qarajat tıim­di ıge­rilýde. Taǵy óńir turǵyn­dary­nyń bos ýaqyttaryn tıimdi ót­ki­zip, densaýlyqtaryn ny­ǵaı­týǵa mol múmkindik týǵy­zyp oty­ryl­ǵandyǵyn jáne sol múm­kin­dikke jergilikti bıýdjet ese­bi­nen qyrýar qarjy bólin­gen­digin aıta ketýge bolady. Máse­len, jyl basynan beri óńirde 63 sport alańy men 7 hokkeı korty jabdyqtaldy. Bıyl da osy ba­ǵyt­taǵy ıgilikti is sátimen sa­baq­­­talýda. 31 jasóspirimder sport klýby men 6 balalar men jasós­­pirimder dene shynyqtyrý klýby­nyń jumysy júrgizilýde. Bul ujymdarda 8341 adam bu­qaralyq sportpen aınalysady.

Janǵa jaǵymdy jańalyqtar­dy tilge tıek etkende múmkindigi shekteýli adamdardyń buqaralyq sportpen aınalysýyna birshama jaqsy jaǵdaı týǵyzylyp otyr­ǵan­dyǵyn aıta ketýimiz kerek. О́ńirde «Mergen» sport klý­by jumys isteıdi. Klýbta sport­tyń 14 túri boıynsha jattyǵý jumystary júrgizilýde. Bul jerde múmkindigi shekteýli adam­­dar jeńil atletıka, ústel ten­nısi, armrestlıng, júzý, toǵyz­qumalaq, shahmat tárizdi sport túrlerimen shuǵyldanýda. Klýb­qa tipti aýdandardan kelip qa­tysatyn da sportshylar bar. Osy bir mysaldyń ózi múmkindigi shekteýli adamdardyń buqaralyq sportqa degen qushtarlyǵyn kórsetedi emes pe? Keıingi jyldary múmkindigi shekteýli adamdardy kóbirek qamtyp, olardyń buqaralyq sportqa qulshynysyn arttyrý barysynda qyrýar sharýa atqarylýda. Qazir óńirde 1 891 múmkindigi shekteýli adam sportpen aınalysady.

Bar jumysty saralaı kele salamatty ómir saltyn úzbeı nasıhattaý qajettigine kóz jetkizip otyrmyz. Bul oraıda da aıta qalarlyqtaı is bar. Máselen, aýyl turǵyndary arasynda 27 569 adam qatysqan 763 is-shara ótkizildi. Osyndaı sharalardyń barysynda buqaralyq sporttyń tıimdiligi týraly, onyń adam densaýlyǵyna ıgi áseri jóninde naqty ómirden alynǵan mysaldarmen kómkerilgen áserli áńgimeler aıtylýda.

Sala mamandary buqaralyq sport jalpy jetistikterdi damy­týdyń berik irgetasy ekendigin jaqsy biledi. Sondyqtan da aldymen jas tolqynǵa jiti nazar aýdarylýda. О́ńirde sport rezervin daıarlaýdy 29 balalar men jasóspirimder sport mektebi júzege asyrýda. Olardyń tórteýi olımpıadalyq rezerv mártebesine ıe. Bul taraptaǵy aýqymdy jumysty sál taratyp aıta ketsek, artyqtyǵy bolmas. Máselen, sport mektepterinde sporttyń 57 túri boıynsha daıyn­dyq júrgizilýde. Onyń ishinde ulttyq sport túrlerine aıryqsha nazar aýdarylýda.

Qazirgi tańda oblysta kásibı sport salasyn damytýǵa da kóńil aýdarylyp jatyr. Bul salada shaı­baly hokkeıden, fýtboldan jáne basketboldan 6 ko­man­da óner kórsetýde. Ártúrli sport salalary boıynsha Qazaq­stan Respýblıkasy ulttyq qura­ma komandasynyń sapynda 357 sportshy oblys namysyn qor­ǵap júr. О́ńir sportshylary ótken jyly halyqaralyq jáne respýblıkalyq jarystarda óner kórsetip, jerlesterin qýanyshqa bóledi. Bul arada birer mysal keltire ketsek te artyq bolmas. Máselen, HHIÚ qysqy Olımpıada oıyndarynda aqmolalyq tórt sportshy sporttyń eki túri boıyn­sha baıraqty básekege qa­tys­ty. Býrabaılyq sportshylar Evgenıı Velıchko, Valerııa Tıýleneva, Bulandy aýdanynyń ókili Nadejda Stepashkına shań­ǵy sportynan, Sandyqtaý aýdanynyń turǵyny Aleksandr Mýhın bıatlonnan baq synas­ty. Beıjińdegi HIII qysqy Pa­ralımpıada oıyndaryna býra­baılyq sportshy Denıs Petrenko qatysyp, estafetalyq jarys­ta altynshy orynǵa ıe boldy. Álem jáne Azııa chempıonat­tarynda oblysymyzdyń sport­shy­lary 45 medal ıelendi. Olar­­dyń arasynan 2022 jylǵy Túr­kııada ótken bokstan álem chempıonatyna qatysqan Karına Ibra­gımova men Dına Jolaman qola júldeger atansa, Elızaveta Sınelnıkova grepplıngten álem chempıony boldy. Azııa chem­pıonattarynda bıatlonshylar Vadım Kýrales pen Danıl Cher­venko kúmis júldege ıe bolsa, Elızabet Grınberg velosporttan dál osyndaı kórsetkishke qol jetkizdi. Paralımpıadalyq jáne sýrdolımpıadalyq sport túrleri boıynsha bizdiń óńirdiń sportshylary halyqaralyq jarystarda 16 medalǵa ıe boldy.

Qol jetkizgen tabystar aı­tar­lyqtaı. Onyń barlyǵyn jip­ke tizgendeı etip aıtyp shyǵý ás­­te múmkin emes. Endigi oraıda min­detter týraly da aıta kete­­lik. Al­daǵy ýaqytta dene shy­nyq­­­tyrý jáne sportpen úz­beı aınalysa­tyn adamdardy kóbirek tartý me­jelenip otyr. Jaqsy, Býrabaı aýdandaryndaǵy dene shynyq­ty­rý-saýyqtyrý keshenderiniń qurylysyn aıaqtaý qajet. Qosshy qalasynda, Krasnoıar selosynda, Bestóbe eldi mekeninde de jańa sport ǵımarattary salynbaq. Sondaı-aq halyqtyń ıgiligine jaratylyp otyrǵan zamanaýı sport alańdarynyń jelisi keńeıtile túspek. Memlekettik tapsyrysty ornalastyrý arqyly sport seksııalarynda shuǵyldanatyn balalar men jasóspirimderdiń sanyn ulǵaıtý mejelenýde.

Buqaralyq sportty damytý – ol eń aldymen ult densaýlyǵyn nyǵaıtý. Al el saýlyǵy – jańar­ǵan, jasarǵan memlekettiń basty baılyǵy.

Aqmola oblysy