Mektep jaıly bolmaı, bilim saıly bolmas

«Bıyl birinshi synypqa 12 891 oqýshy qabyldandy, olardyń 71%-y memlekettik tilde bilim alýǵa ótinish berdi», deıdi oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Aıgúl Myńbaeva. Shákirtterdi oqýlyqpen jáne oqý-ádistemelik keshendermen qamtamasyz etý úshin jergilikti bıýdjetten 1845,0 mln teńge bólingen.

Dál qazir ár otbasy balasyn mektepke daıyndaý qamymen júrgeni ras. Biraq ádettegideı turmysy tómen, az qam­tylǵan otbasylar da eskerilip, olar­ǵa qoǵam bolyp kómek kórsetip jatyr. Tamyz aıymen birge dástúrli eki aılyq «Mektepke jol» respýblıkalyq aksııasy bastaldy. 1 tamyz ben 30 qyr­kúıek aralyǵynda «Jaqsylyq jasa» ura­nymen az qamtylǵan jáne kóp balaly otbasylarǵa, jetim balalarǵa, sondaı-aq ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan bala­larǵa materıaldyq qoldaý kórsetiledi. Bıyl oblys boıynsha jalpyǵa birdeı bilim berý qorynan oqýshylar­ǵa keńse ­taýarlary, mektep formasy, sport­tyq kıim, aıaqkıim, taǵy da basqa dúnıeler­di satyp alýǵa 372,6 mln teńge qarajat bólingen. Búgingi tańda 7 838 oqýshy­nyń ata-anasy qujat tapsyryp, 4 728 oqýshynyń ata-anasynyń esep-shotyna qarajat aýdarylǵan. Qarjy ár balaǵa ­40 567 teńgeden eseptelgen, bul ájep­táýir kómek.

Zaman talabyna saı bilim mekeme­leriniń qaýipsizdigi de basty nazarǵa aly­nyp otyr. Bıyl bilim ǵımarattaryna beı­nebaqylaý júıesi men týrnıket ornatylyp, beınebaqylaý júıesin Jedel basqarý ortalyǵyna qosý úshin bıýdjetten 511 980 myń teńge qarajat bólindi. Osylaısha, óńirdegi bilim mekemeleri beınebaqylaý kameralarymen tolyq qamtamasyz etildi. Bolashaqta qaýip­sizdikti arnaıy lısenzııasy bar kúzet mekemeleri atqaratyn bolady.

О́ńirde kópshilik nazar aýdaryp otyr­ǵan máseleniń biri – mektep qurylys­tary. Qazirgi tańda oblys boıynsha túrli qarjy kózderinen 23 mekteptiń qurylysy júrip jatyr. Sonyń ishinde bıýdjet qarajaty esebinen Qaztalov aýdanynda 600 oryndyq A.Orazbaeva atyndaǵy orta mektebi, 108 oryndyq A.Qusaıy­nov atyndaǵy mektep jáne Qaratóbe aýda­nyndaǵy 60 oryndyq Shalǵyn orta mektebi ǵımarattary salynyp jatyr. Aıta keteıik, joǵarydaǵy 600 oryndyq mektep ǵımaraty áý bastaǵy kestesinen keshigip, «saqaldy» qurylystyń birine aınaldy. Al Shalǵyn aýyly – 2022 jyly kóktemgi sý tasqynynan zardap shekken eldimeken. Bul aýyldyń oqýshylary da sol ýaqyttan beri kóship-qonyp, jańa mektep ǵımaratyn saryla kútip júr.

Al Aqjaıyq, Báıterek, Bórli, Jáni­bek, Qaratóbe, Qaztalov jáne Terek­ti aýdandarynda taǵy 15 mektep ǵıma­raty óńirdegi iri kenishti ıgerýshi – «Qara­shyǵanaq Petroleým Opereıtıng b.v.» kompanııasynyń qarajatyna salynyp jatyr. Bul mektepterdiń barlyǵy da jospar boıynsha jyl sońyna deıin paıdalanýǵa berilýi kerek. Sonymen qatar «Jaıly mektep» ulttyq jobasy sheńberinde oblys boıynsha 16 200 oryndyq 18 mekteptiń qurylysy 2023-2025 jyldarǵa josparlanǵan. Munyń ishinde 9 mektep qurylysy bıyl bas­talyp, 2024 jyly aıaqtalatyn bolsa, qalǵan 9 mekteptiń qurylysy 2024 jyly bastalyp, 2025 jyly alǵashqy qońyraý soǵylady dep josparlanyp otyr. Aıgúl Ádilgereıqyzy qazirgi tań­da 5 mekteptiń qurylysy bastalǵanyn,­ 4 mekteptiń qurylysyna merdiger anyq­taý úshin konkýrstyq rásimder júrgizi­lip jatqanyn habarlady.

Al burynnan bar mektep ǵımarat­ta­ryn kúrdeli jóndeý máselesine kel­sek, bıyl 6 nysanǵa kúrdeli jóndeý úshin 678,7 mln teńge qarjy bólingen. Osy tamyz aıynda úsh mekteptiń kúrdeli jón­deý jumysy aıaqtalyp, jańa oqý jylynda esigin aıqara ashady. Al Aqjaıyq aýdanyna qarasty Bazartóbe mektebi, sondaı-aq Báıterek aýdanyndaǵy Razdolnyı ­men Chývashka mektepterin jóndeý jumysy kesteden keshigip, jyl sońyna deıin sozylýy múmkin. «Mundaı jaǵdaıda jón­deý jumysy aıaqtalmaǵan mektepter­degi oqý úderisi yńǵaılastyrylǵan nysan­darda – aýyldyq klýb, mekteptiń ınter­naty, aýyldyq ákimdik úıinde uıym­dasty­rylady», deıdi basqarma basshysy.

Jalpy, osy bilim nysandaryndaǵy qurylystyń jaı-kúıin, mektepterdiń jańa oqý jylyna daıyndyǵyn óńir basshysy Narıman Tóreǵalıev te árdaıym qadaǵalap, jaǵdaımen tanysyp otyrǵanyn aıtty. «Oqýshylarǵa alańsyz bilim alýǵa jaǵdaı jasaý – basty mindetimiz» degen oblys basshysy jaqynda Oral qalasyndaǵy Daryndy balalarǵa ar­nal­ǵan S.Seıfýllın atyndaǵy №11 ob­lystyq mamandandyrylǵan mektep-lıseı ınternatynyń jaǵdaıymen tanysyp shyqty. Sóıtip, 1979 jyldan beri kúrdeli jóndeý kórmegen ǵımarattyń tozyǵy jetken qalpyn óz kózimen kórgen bolatyn. «Oblys ortalyǵyndaǵy №17 mektep ǵımaraty 1966 jyly, №9 mektep 1988 jyly salynǵan. Bul ǵımarattar uzaq jyldan kúrdeli jóndeý kórmegen. Osyǵan baılanysty quzyrly organdar­ǵa atalǵan mektepterdi jóndeý úshin jobalyq-smetalyq qujattama ázirlep, kúrdeli jóndeý júrgizý boıynsha tapsyrma berdim», dedi N.Tóreǵalıev.

Qurylysy qojyrap, kesteden keshi­gip qalǵan mektepter Oral qala­synda da az emes. Mysaly, daryndy bala­lar­ǵa arnalǵan №8 oblystyq mamandan­dy­rylǵan mektep-lıseıi osy jyldyń basynda jóndelip bolýy kerek edi. Alaıda merdigerdiń salǵyrttyǵynan jóndeý jumysy aıaqtalmaǵan. Tapsyrys berýshi merdigermen kelisimshartty buzyp, merdiger kompanııa sottyń sheshimimen josyqsyz qatysýshy» dep tanyldy.

– Sonymen qatar 2020 jyldan beri jyrǵa aınalǵan №31 mekteptiń qury­lysy aıaqtalmaq túgili áli tolyqtaı bas­talǵan joq. Men bul máseleni oblys ákimi bolyp qyzmetke kiriskeli qatań baqylaýǵa aldym. Búginde mekteptiń jer telimin memleket balansyna qaıtardyq. Atalǵan mektep boıynsha Oqý-aǵartý mınıstrligine bıýdjettik ótinim joldandy. Bıýdjet maquldanǵan jaǵdaıda merdigerdi anyqtap, qurylys-montaj jumystaryn bastaýdy josparlap otyrmyz, – dedi oblys ákimi.

Bilim salasynyń basshylary óńir­degi mektepterdi jyly dárethanamen jab­dyqtaý, sanıtarlyq qaýipsizdikti saq­taý máselesin de eskergenin aıtty. «Oblystaǵy barlyq mektep dezın­fek­sııalyq jáne sanıtarlyq qaýipsizdik qural­darymen qamtamasyz etildi. Bıyl oblys boıynsha Báıterek aýdanynda – 2, Qaztalov aýdanynda – 5, Jańaqala aýdanynda – 2, Terektide – 5 mektep, barlyǵy 14 mektep ǵımaraty kógildir otynǵa qosylady», dedi A.Myńbaeva. Aıta keteıik, bul atalǵandardyń deni – aýyldyq okrýg ishindegi shaǵyn eldi­mekenderde ornalasqan mektepter.

Batys Qazaqstan oblysy