2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha bul kompanııalar qazynaǵa 13,5 trln teńge salyq aýdarymdaryn jasady. Burynǵysha tólem bólinisinde taý-ken ónerkásibi kásiporyndarynyń úles salmaǵy basym. Tek osy sektorda salyq jarnalary byltyr 9,5 trln teńgeni qurady. Odan keıingi oryndy bıýdjettiń qazanyn 1,5 trln teńgege tolyqtyrǵan óńdeý ónerkásibi alady. Eldegi eń iri 10 salyq tóleýshiniń 8-i shıki munaı men ilespe gaz óndirýmen aınalysady. Alǵashqy úshtikti 835,5 mlrd teńge túsimdi qamtamasyz etýmen saýda sektory túıindegen. Tizimdi ári qaraı qarjy jáne saqtandyrý qyzmeti (452,5 mlrd teńge) men kólik jáne qoımalaý (365,1 mlrd teńge) jalǵastyrady.
50 úzdik kompanııa engen salyq tóleýshiler tiziminde elimizdiń barlyq munaı óńdeý zaýyty, eki bank, bank dúkeni, ulttyq avıatasymaldaýshy, uıaly baılanys operatory jáne elektronıka taýarlaryn satatyn kompanııa bar. Eń iri 10 salyq tóleýshiniń qataryna «Teńizshevroıl» (4,6 trln teńge), «Qarashyǵanaq Petrolıým Opereıtıng B. V.» (1,4 trln teńge), «Mańǵystaýmunaıgaz» (434,9 mlrd teńge), «О́zenmunaıgaz» (269,7 mlrd teńge), «Nort Kaspıan Opereıtıng Kompanı N. V.» (239,1 mlrd teńge), «Qarajanbasmunaı» (205,9 mlrd teńge) «SNPS-Aqtóbemunaıgaz» (190,2 mlrd teńge), «Azııa gaz qubyry» (166,5 mlrd teńge), «Fılıp Morrıs Qazaqstan» (161,8 mlrd teńge), «Embimunaıgaz» (159,3 mlrd teńge) jatady.
Sonymen qatar elimizdegi baılanys operatorlarynan da bıýdjetke salyqtar túrinde qomaqty soma kelip túsedi. Telekommýnıkasııa salasyndaǵy jeti kompanııa iri salyq tóleýshiler bolyp sanalady, olardyń arasynda úsh uıaly baılanys operatory bar. Salyqtyq aýdarymdar boıynsha kóshbasshy ‒ Beeline uıaly baılanys operatory. 2022 jyly kompanııa el bıýdjetine 49,5 mlrd teńge quıdy. Operator sektordaǵy kompanııalardy ǵana emes, basqa salalardaǵy iri uıymdardy da basyp ozyp, eń iri 45 salyq tóleýshiniń qataryna kirdi. Tele2/Altel uıaly baılanys operatory 35,5 mlrd teńge, Kcell 34 mlrd teńge salyq tóledi. Sonymen qatar naryqtyń qalǵan qatysýshylary ‒ «Qazaqtelekom» 33,8 mlrd teńge, «Ulttyq aqparattyq tehnologııalar» 4,5 mlrd teńge, «Qazaqstan» respýblıkalyq teleradıokorporasııasy 3,4 mlrd teńge, «Transtelekom» 3 mlrd teńge salyq aýdarymdaryn júzege asyrdy.
Baılanys naryǵyna qatysýshylardyń bıýdjet qarajatyn qamdaýǵa árekettestik etýmen qatar, áleýmettik mańyzy bar qyzmetterdi usynyp, eldegi telekom-sektordy damytýǵa oń ekonomıkalyq áser beretin ınvestısııalardy tartyp jatqanyn da atap ótken jón. Basym sektor ekonomıkanyń shıkizattyq emes bóligin damytýǵa jáne shıkizatqa táýeldilikten arylýǵa yqpal etedi. Mysaly, ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha aqparat jáne baılanys sektoryndaǵy ınvestısııalar 178,9 mlrd teńgege jetti, jyldyq ósim – 39,1%. Al osy jyldyń birinshi jartyjyldyǵynyń qorytyndysy boıynsha Beeline mobıldik operatorynyń ınvestısııalary 18,8 mlrd teńgeni qurap, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 24,2%-ǵa joǵary boldy. Al tutastaı alǵanda, 2020 jyldyń basynan bıylǵy shildege deıin kompanııanyń kúrdeli shyǵyndarynyń jalpy kólemi 339,4 mlrd teńgege atqaryldy. Sol sekildi Kcell-diń kúrdeli shyǵyndary koronavırýs pandemııasy bastalǵan ýaqyttan beri jyl saıyn orta eseppen 30%-ǵa ósken. Tele2/Altel-de de kúrdeli shyǵyndardyń turaqty ósimi baıqalady: jelige tartylǵan ınvestısııalar 2020 jyldan bastap 206 mlrd teńgeden asty. Bul rette ınvestısııalyq jobalardan basqa, paıdalanýǵa berilgen árbir bazalyq stansa jumysyn qoldaýǵa kólemdi qarjy baǵyttalady. Jaldaý aqysyn, berilis qorabyn, elektr qýaty men jóndeý jumystaryn qosqanda, jeliniń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etý úshin operatorlar jyl saıyn orta eseppen 70 mlrd teńgeden asa qarajat jumsaıdy.
