Sıngapýrdyń ekonomıkalyq serpilisinde Lı Kýan Iý ustanǵan qaǵıda erekshe oryn alady. Ol áleýmettik kómekti sheksiz ulǵaıtý azamatty passıvti tutynýshyǵa aınaldyratynyn aıtyp, jeke jaýapkershilikke súıengen júıeni tańdady.
«Sıngapýrdyń ekonomıkalyq tabysynyń negizinde jatqan Lı Kýan Iý fılosofııasy Batystaǵy áleýmettik qamsyzdandyrý modelin ashyq túrde joqqa shyǵardy», deıdi Erlan Kárimov.
Osy ustanym negizinde Sıngapýrda Ortalyq jınaq qory qurylyp, árbir jumys isteıtin adam óz kapıtalynyń ıesine aınaldy. Júıe turǵyn úı men bilimge arnalǵan, zeınetaqy jınaqtary jáne medısınalyq saqtandyrýǵa baǵyttalǵan úsh jeke shottan turady. Nátıjesinde tabıǵı resýrsy shekteýli elde halyqtyń 80 paıyzdan astamy baspanaly bolyp, memlekettik shyǵyndar eń tómen deńgeıde saqtaldy.
Prezıdent: Áleýmettik salada qalyptasqan qarjylyq jaǵdaıdy retke keltirý kerek
Qazaqstanda áleýmettik salaǵa bólinetin qarjy kólemi az emes. Memlekettik bıýdjettiń shamamen 60 paıyzy osy baǵytqa jumsalady. Áleýmettik qorǵaý shyǵyndary jalpy ishki ónimniń 5 paıyzyna jetip, jylyna shamamen 15 mlrd dollardy quraıdy. Alaıda qarjynyń naqty qaıda jáne qalaı jumsalyp jatqany kóp jaǵdaıda túsiniksiz.
Ásirese densaýlyq saqtaý salasyndaǵy qarjylandyrý qoǵamda saýal týdyryp otyr. Respýblıkalyq bıýdjet deregine sáıkes, 2026 jyly bul salaǵa 5,25 mlrd dollar, 2027 jyly 5,26 mlrd dollar qarastyrylǵan. Osy eki jylda 9,1 mlrd dollardan astam qarajat Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qoryna maqsatty jarna retinde aýdarylady.
Úkimette Soltústik Qazaqstan oblysynyń áleýmettik salasyn damytý máseleleri qaraldy
Qazirgi modelde azamattardyń jarnalary jeke esepshottarda jınalmaı, ortaq aǵynǵa sińip ketedi. Sarapshylar mundaı júıe baqylaýdyń álsireýine, jalǵan esep pen qaǵaz júzindegi qyzmetterdiń kóbeıýine qolaıly orta qalyptastyratynyn aıtady.
«Eger orasan qarjy naqty bir adamnyń nemese jeke esepshottyń aqshasy retinde sezilmeı, «ortaq», «ıeciz» resýrs kúıinde qalsa, ony qaı mınıstrlik ne qor basqarsa da, sol aqshaǵa kóz tigý, ony maqsatsyz jumsaý qaýpi saqtalady. Iаǵnı másele basqarýshyda emes, aqshanyń naqty ıesi men aıqyn jaýapkershiliktiń joqtyǵynda», deıdi Erlan Kárimov.
Osy turǵyda ekonomıst biryńǵaı áleýmettik kapıtal qurýdy usynady. Onyń máni – zeınetaqy qory, medısınalyq saqtandyrý qory jáne turǵyn úı júıesin Sıngapýr úlgisindegi jeke esepshottar negizinde biriktirý. Mundaı tásil azamatqa óz qarjysyn baqylaýǵa, paıdalanylmaǵan qarajattyń joǵalmaýyna jáne muragerlikke qalýyna múmkindik beredi. Sonymen qatar resmı eńbekke ynta artyp, kóleńkeli ekonomıkanyń úlesi qysqarady.
Sarapshynyń paıymynsha, jeke jaýapkershilikke negizdelgen modelge kóshý áleýmettik salany bıýdjetke salmaq salatyn baǵyttan ulttyq ál-aýqattyń naqty tiregine aınaldyra alady. Bul – qarjyny kóbeıtý emes, ony ádil ári ashyq basqarýǵa bet burý.
