– Aıdar Mútálikuly, ózińiz basqaratyn oqý ornynda maman daıarlaýdyń qandaı erekshelikteri bar?
– Jalpy, bizdiń akademııa ishki ister organdaryn qylmysqa qarsy is-qımyl jáne qoǵamdyq tártip pen qaýipsizdikti qamtamasyz etýde ozyq bilim men kásibı quzyrettilikke ıe jańa formattaǵy joǵary kásibı kadrlarmen tolyqtyrýdyń jetekshi ortalyǵyna aınalýy úshin barlyq kúsh-jigerin jumsap jatyr. Bul jaǵdaıda túlekterdiń boıynda atalǵan qasıetterdi damytýǵa kóp jaǵynan sport kómektesetinin aıtqym keledi. Sebebi sportpen shuǵyldaný arqyly adam, eń aldymen, óz dene múshesiniń qozǵalysyn basqarý qabiletin jetildirip, nyǵaıtatyny anyq. Sondaı-aq sport fızıkalyq qasıetterdi damytýmen qatar, adamnyń ıntellektýaldyq qabiletin de qalyptastyrady. Osyǵan dálel retinde shahmat oıynyn aıtar edim. Bul oıyn – ıntellekt pen strategııalyq oılaýdy damytýǵa arnalǵan sport túri. Shahmat oıyny tek ıntellekt pen logıkany ǵana emes, polıseıler úshin zeıindi shoǵyrlandyrý, óz strategııasyn taldaý jáne ázirleý, baısaldylyqty joǵaltpaý, ártúrli qıyn jaǵdaıda tez jáne durys sheshim qabyldaý, aqylǵa qonymdy táýekelge barý nemese táýekelden bas tartý sııaqty mańyzdy qasıetterdi damytýǵa kómektesedi.
– Sózińiz aýzyńyzda, shahmat oıyny akademııada jaqsy damyǵanyn bilemiz. Sol jaıynda az-kem toqtalyp ótseńiz...
– Bıyl akademııada shahmat sportyn nasıhattaý úshin birqatar is-shara ótkizdik. Máselen, alǵash ret akademııada qazaqstandyq shahmat federasııasy jáne «Freedom Holding Corp» kompanııasymen birlesip, quqyq qorǵaý, arnaýly memlekettik organdardyń qyzmetkerleri men áskerı qyzmetshiler arasynda shahmattan Ishki ister mınıstriniń kýbogi respýblıkalyq týrnırin ótkizdik. Týrnırge Qorǵanys mınıstrliginiń, Ulttyq ulannyń, Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń, Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń, UQK Shekara qyzmetiniń, qarjy monıtorıngi agenttiginiń, Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń, sondaı-aq ishki ister mınıstrliginiń ókilderi qatysty.
Sondaı-aq Halyqaralyq shahmat kúninde Almaty akademııasyna bakalavrıat baǵdarlamasy boıynsha oqýǵa túsetin talapkerler úshin týrnır uıymdastyrdyq. Shahmat týrnıri jastarǵa ózderiniń zııatkerlik deńgeıin kórsetýge múmkindik berdi. Júldeli oryndarǵa ıe bolǵan úsh jeńimpazdyń barlyǵy konkýrstyq irikteý nátıjeleri boıynsha bizdiń akademııaǵa túskeni nazar aýdartady.
– Intellektýaldyq oıyndardan bólek, taǵy qandaı sport túrlerine erekshe mán beresizder jáne osy salada qandaı jetistikterińiz bar?
– Árıne, biz ulttyq sport túrlerin damytýǵa erekshe beıildimiz. Máselen, bıyl Otan qorǵaýshylar kúnine arnalǵan quqyq qorǵaý organdarynyń áskerı jáne arnaýly oqý oryndarynyń qyzmetkerleri arasynda Qazaq kúresinen «Qaýymdastyq barysy» týrnırin ótkizdik. Sondaı-aq IIM M.Esbolatov atyndaǵy Almaty akademııasynyń 65 jyldyǵyna oraılastyrylǵan akademııanyń turaqty quramy arasynda «Akademııa barysy» týrnıri ótti. Bul da – ulttyq sportty damytýdaǵy mańyzdy qadamdardyń biri.
Bizdiń oqý ornynda kóptegen tanymal boksshy jumys istep, sabaq berdi. Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy, kásipqoı boksshy, IBA nusqasy boıynsha álem chempıony, WBO nusqasy boıynsha qurlyqaralyq álem chempıony bolǵan aıtýly azamattar jáne taǵy basqa sport sheberleri qyzmet atqardy. Erekshe toqtalatyn dúnıe – akademııada olımpıadalyq standarttaǵy boks rıngi bar. Munda halyqaralyq, respýblıkalyq jáne óńirlik jarystar ótkiziledi. Máselen, ótken jyly biz ony Almaty qalasy kúnine arnalǵan kadetter men jasóspirimder arasynda kıkboksıngten Almaty qalasynyń chempıonatyn ótkizýdi usyndyq.
Qoldanbaly sport túrlerinen basqa, biz komandalyq jumys pen oılaýdy, strategııa daǵdylardy, úılestirý men eptilikti, kommýnıkatıvti jáne komandalyq rýhty damytatyn sport túrlerin qoldaýǵa jáne damytýǵa tyrysyp jatyrmyz. Máselen, kerlıngti aıtýǵa bolady. Muny «muzdaǵy shahmat» dep te ataıdy, óıtkeni kerlıng fızıkalyq turǵydan ǵana emes, sonymen qatar nazar aýdarý, úılestirý, reaksııa jyldamdyǵy, erekshe oılaý, strategııa qurý jáne jedel sheshim qabyldaý qabiletterin damytady. Mine, osyndaı sporttyń túrinen óz komandamyz quryldy jáne bul – biregeı komanda. О́ıtkeni bul – Qazaqstannyń áskerı, arnaıy jáne quqyq qorǵaý organdary arasyndaǵy kerlıng boıynsha jalǵyz komanda.
Sondaı-aq keıingi ýaqytta akademııada petank sııaqty sport túri qarqyndy damyp keledi. Bul sport túrin Dúnıejúzilik Olımpıada komıteti moıyndaıdy jáne búkil álemde keń taralǵan sporttyń túri. Petankty jeke nemese komandada oınaýǵa bolady, bul strategııalyq oılaý men ıntellekti, tózimdilik pen úılestirýdi, komandalyq jáne kommýnıkasııalyq daǵdylardy damytady. Akademııada barlyq halyqaralyq standart boıynsha jasalǵan jáne Qazaqstan petank federasııasynyń sertıfıkatyn alǵan petank oınaýǵa arnalǵan alań bar. Bıyl 8 shildede «Dınamo» FSO QB-men birlesip, petanktan alǵash ret Ishki ister mınıstriniń kýbogin ótkizdik. Jarysqa jýrnalıster men polısııa qyzmetkerlerinen quralǵan komandalar qatysty.
Akademııa qyzmetkerleriniń sportta jetken jetistigi kóp. Búginde akademııada sambo, boks, erkin kúres, qazaqsha kúres, armrestlıng, paýerlıftıng, voleıbol, kerlıng, petank jáne basqa da sport túrleri boıynsha 15 sport sheberi jáne 24 sport sheberligine úmitker bar. Jalpy, akademııa qabyrǵasynda Álem jáne Azııa chempıonattarynyń, halyqaralyq jáne respýblıkalyq jarystardyń myńnan asa jeńimpazdary men júldegerleri daıyndaldy. Akademııa qyzmetkerleri túrli jarysqa belsendi túrde qatysyp turady. Mysaly, jaqynda dene shynyqtyrý daıarlyǵy kafedrasynyń bastyǵy K.Myrzabekov Almaty qalasynda dzıýdodan ótken ardagerler arasyndaǵy el chempıonatynyń jeńimpazy atandy. Oqý ornynda kásibı deńgeıde de, áýesqoı da kóptegen qurama komandalar bar, atap aıtqanda, akademııa qyzmetkerleri fýtbol, voleıbol, shahmat, petank, taǵy basqa sport túrleri boıynsha jyl saıyn Almaty marafonyna da belsendi qatysady.
– Áńgimeńizge rahmet.
