Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Bul problema Almaty, Astana qalalary men Soltústik Qazaqstan oblysynda ózekti. Stýdentpen qosa ata-analardy da áýre-sarsańǵa salatyn túıtkildiń túıini tarqaýy úshin de memleket jyl saıyn qyrýar qarjy bólýden aıanbaıdy. «Biraq jańa oqý jyly qarsańynda máseleniń ýshyǵa beretini alańdatady», deıdi Májilis depýtaty Nartaı Aralbaıuly.
«Jyl saıyn jańa oqý jylynda qozǵalatyn mańyzdy másele – jataqhana tapshylyǵy. О́kinishke qaraı, Úkimet bul máseleni túbegeıli sheshe alǵan joq. 2021 jyly stýdent jastarymyzdyń tek 16 paıyzy ǵana jataqhanamen qamtyldy. Odan keıingi jyldarda da dál osyndaı jaǵdaıǵa tap boldyq. Joǵary oqý oryndarynda ornaǵan bir tendensııa bar: aldymen 1-kýrs stýdentteri ǵana jataqhanaǵa jaıǵastyrylady. Oryn qalyp jatsa, ózge stýdentter qamtylady. Bul qanshalyqty ádiletti? Páter jaldaýǵa halyqtyń jalaqysy jetpeıdi. Soǵan qaramastan jaýapty organdar osy máselege kúni búginge deıin atústi qarap keledi. Biz máseleni qur kóterip qana qoımaı, sheshý jolyn qarastyrýymyz kerek», dedi ol «Amanat» partııasy janyndaǵy respýblıkalyq Jastardy qoldaý keńesiniń otyrysynda.
Osy rette keńeste Qarjy mınıstrligi Áleýmettik sala bıýdjeti departamentiniń dırektory Medet Aqtanjanov JOO-men kolledjderdegi jataqhana máselesin sheshý úshin bıýdjetten bólinetin qarajatqa toqtaldy.
«JOO stýdentterin jataqhanalarda 14 532 orynmen qamtý maqsatynda, 2023 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjette Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligine 5 mlrd 257 mln teńge qarastyryldy. Al kolledj stýdentterin 5 273 orynmen qamtý úshin Oqý-aǵartý mınıstrligine 1 mlrd 849 mln teńge bólý kózdeldi. Búginde 2024-2026 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet qaralyp jatyr. Osy úsh jyldyq kezeńde Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligine stýdentterdi 15 138 jataqhana ornymen qamtamasyz etý úshin – 19,2 mlrd teńge, al Oqý-aǵartý mınıstrligine jastardy 6 762 jataqhana ornymen qamtamasyz etýge 8,6 mlrd teńge bólý josparlanyp otyr», dedi departament dırektory.
Eldegi jataqhanalardyń jaǵdaıy da máz emes. Partııa janyndaǵy «Jastar rýhy» jastar qanaty 389 jataqhananyń jaǵdaıyn teksergen. Nátıjesinde, biraz olqylyqtyń beti ashyldy. Bul týraly jıynda partııa hatshysy Sholpan Karınova aıtty.
«Zańǵa sáıkes JOO-daǵy barlyq bilim alýshy jataqhanamen qamtylýǵa tıis. Alaıda is júzinde olaı bolmaı otyr. Partııa janyndaǵy «Jastar rýhy» jastar qanaty stýdentterdiń jataqhana tapshylyǵy men olarǵa laıyqty jaǵdaı jasaý máselesin birneshe jyldan beri kóterip keledi. Máselen, jastar qanaty bıyl 14 tamyzdan beri 389 jataqhananyń jaǵdaıyn tekserdi. Onyń 149-y – joǵary oqý oryndaryna, qalǵany tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdaryna tıesili. Nátıjesinde, sanıtarlyq jáne qaýipsizdik normalarynyń saqtalmaýy, sý krandarynyń jumys istemeıtini, synyq kafelder, oqý zaldarynyń óz maqsatynda paıdalanylmaýy, stýdentterdiń bos ýaqytyn tıimdi ótkizýge arnalǵan oryndardyń bolmaýy anyqtaldy», dedi partııa hatshysy.
Búginde elimizdegi 104 joǵary oqý ornynda 198 jataqhana bar. Ondaǵy syıymdylyq tek 106 myń oryndy quraıdy eken.
«О́kinishke qaraı, jataqhanalardaǵy oryn tapshylyǵy máselesin bir kúnde sheshý múmkin emes. 58 bilim ordasyndaǵy jataqhana tapshylyǵyn sheshý maqsatynda jekemenshik 182 jataqhana men hosteldi jalǵa alý týraly sheshim qabyldandy. Onda 24 560 oryn bar. Menshik ıelerimen birneshe kelissóz júrgizilip, Almatydaǵy hostelderdi jalǵa alý quny aıtarlyqtaı arzandatyldy. Nátıjesinde, bir jatyn orynnyń baǵasy» 30-50 myń teńge aralyǵynda belgilendi. Kelisimge sáıkes onda tek stýdentter ǵana ornalastyrylady. Qaýipsizdik máselesine de mán beriledi. Jalpy, 2018-2022 jyldary elimizde stýdenterge arnalǵan 26 390 oryndyq 99 jataqhana paıdalanýǵa berilgen. Bıyl 8 854 orynǵa negizdelgen 32 jataqhanany paıdalanýǵa berý josparlanypty. Búginde onyń altaýy jastardy qabyldap úlgerdi. Qalǵany jyl sońyna deıin jumys isteı bastaıdy», dedi Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Talǵat Eshenqulov.
Qazir respýblıkada 1 mıllıonnan astam stýdent bar. Oqý-aǵartý vıse-mınıstri Edil Ospannyń sózinshe, el aýmaǵyndaǵy 776 kolledjde 517 myńnan astam stýdent bilim alyp jatyr. Al bıyl 190 myń talapker oqýǵa qabyldanǵan.
«Elimizdegi tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdaryndaǵy 523 jataqhanada 54 myńnan astam stýdent turyp jatyr. Alaıda 6 312 oryn áli de tapshy. Ásirese Aqmola oblysy men Almaty qalasynda jataqhana tapshylyǵy bar. Sondyqtan bıyl kolledj stýdentteri jataqhanalarda qosymsha 2 359 orynmen qamtylady. Sonyń ishinde jańa oqý jyly bastalǵaly beri 6 jataqhana paıdalanýǵa berildi. Jyl sońyna deıin 1 269 orynǵa negizdelgen taǵy 6 jataqhanany paıdalanýǵa berý kózdelip otyr. Sondaı-aq 19 kolledjdiń stýdentteri hostelder men qonaqúılerdegi 1 327 orynmen qamtyldy», dedi ol.
Otyrysta Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Investısııalyq saıasat departamenti dırektorynyń orynbasary Almaz Qusaıynov memleket-jekemenshik áriptestigi aıasynda turǵyzylyp jatqan jataqhanalarǵa toqtaldy.
«Memleket-jekemenshik áriptestigi sheńberinde Qyzylorda qalasynda 400 orynǵa negizdelgen jataqhana qurylysy qolǵa alyndy. Sonymen qatar Astana qalasyndaǵy S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıtetiniń stýdentterine arnap 3 310 oryndyq jataqhana salý kózdelip otyr. Budan bólek Prezıdent tapsyrmasy aıasynda áleýmettik salada memleket-jekemenshik áriptestigin damytýdyń 2024-2028 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparynyń jobasy ázirlenip jatyr. Osy keshendi jobany pysyqtaý barysynda Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi 7 950 orynǵa arnalǵan 4 stýdenttik jataqhana salý boıynsha 3 joba usyndy», dedi Almaz Qusaıynov.
Májilis depýtattary, qoǵam belsendileri jáne keńes músheleri men quzyrly organdardyń ókilderi qatysqan jıyn qorytyndysynda keńes tóraǵasy Nartaı Aralbaıuly bul máselege aldaǵy ýaqytta da erekshe mán beriletinin aıtyp, barlyq usynys nazarǵa alynatynyn atap ótti.
