Baǵdarlamany júzege asyrýdaǵy túıtkilder

Bul berekeli baǵdarlama Jambyl oblysynda qanatqaqty joba retinde qabyldanǵan edi. Jobanyń tıimdiligin mem­leket baǵamdap, «Amanat» partııa­sy­nyń muryndyq bolýymen barlyq óńirde qolǵa alyndy. Al Jetisýda osy maqsatqa 3 mlrd 200 mln teńge bólingen. Sóıtip, partııa quzyretimen «Jetisý» ÁKK-ge jaýapkershilik artylǵan. Áıtkenmen, úderis óte baıaý júrip jatyr. Jyldyń ba­synda bastalǵan joba áli saǵyzsha sozylyp keledi.

O basta turǵyndar alaqaılap 2,5 paıyz­dyq nesıege qol jetkizýge asyq­qan. Qazirgi ınflıasııany eskersek, alar qarjynyń qaryzy kóp emes. Biraq mekemege berilgen qujattar qaıta-qaıta ózge­ris­ke túsip, san ret aýysyp alystaǵy aǵa­ıyndy ábigerge salyp otyr. Al ótinish bildirgenderdiń keıbiriniń nesıe tarıhy buzylǵanyna baılanysty qujaty keıin qaıtarylǵan. Kishkentaı máselelerdiń sal­darynan turǵyndardyń saly sýǵa ketip otyr.

«Úıdiń qujatyn 300 myń teńgege jasattyq. Odan bıznes jospar dep ony 50 myńǵa rettedik. О́zi 20-dan astam qujat, qaıta-qaıta aýyldan oblys or­ta­lyǵyna sabylamyz. Odan qalsa aýdandaǵy mamandardy áke-kókelep júrip jetpegen qujatty retteımiz. Mine, 6 aıǵa jýyqtady. Tekserýge bar­ǵan­da, anaý durys emes, mynaý durys emes dep keri qaıtarady. «Jetisý» ÁKK mamandary ózderi durys bilmeıdi. Ábden bas qatty, shyny kerek alar aqshamyzdy alǵansha ári-beri sharýamyzǵa birtalaı aqsha jumsap qoıdyq. Tipti banktiń paıy­zyna jaqyndady», deıdi aýyl tur­ǵy­ny Asyl Alpysbaev.

Atalǵan jobanyń basy-qasynda júrgen – «Amanat» partııasy. Osy rette partııanyń Jetisý oblystyq fılıa­ly­nyń tóraǵasy Arystanǵalı Aryn joba boıynsha barynsha túsindirme ju­mys­ta­ry júrgizilip jatqanyn aıtady. О́ńir tur­ǵyndary kez kelgen fılıalǵa bas suǵyp, joba týraly, jobaǵa qatysý ja­ıyn­da aqparat ala alady.

«Jambyl oblysynda sátti júzege as­qan­nan keıin elimizde jappaı qolǵa alynǵan baǵdarlamanyń áli de kemshin tusy kezdesedi. Partııanyń orta­lyq apparatynda baǵdarlamany odan ári jetildirý maqsatynda tujyrymdama daıarlanyp jatyr. Osy oraıda saıası qu­rylymnyń fılıaldary arqyly tur­ǵyn­dardan baǵdarlamanyń kemshiligi týraly aqparat alynyp, partııa ortalyǵyna usynys berilgen. Qazir «Aýyl amanaty» jobasynyń sátti jú­zege asýy úshin oblystaǵy barlyq deń­geı­degi fılıalda aqparattyq ortalyq ashyldy. Fılıal tóraǵalarynan bastap qyzmetkerlerge deıin turǵyndarǵa jan-jaqty aqparattyq qyzmet kórsetedi. Árıne, jergilikti ákimdiktermen bir­lesip, tyǵyz qarym-qatynas ornatyp jumys júrgizýdemiz. Fılıal tóraǵalary ha­lyq­pen kezdesip, túsindirme jumysyn júrgizip keledi», deıdi A.Aryn.

Partııa fılıaly tóraǵasynyń aı­týyn­sha, turǵyndar baǵdarlamaǵa qaty­sý­ǵa qulyqty bolǵanymen, jalpy «Aýyl amanatynyń» negizgi mıssııa­syn jete túsinbegen. Sonyń saldarynan sátti baǵ­darlama týraly jaǵymsyz pikirler aı­tylyp qalyp júr. Arystanǵalı Aryn «Aýyl amanaty» aýyldaǵy aǵaıynnyń áleýetin birden kóterýge baǵyt­tal­ma­­ǵanyn, sol áleýetti turǵyndar ózi kóte­rýine jaǵdaı jasaıtynyn da atap ótti. Onyń aıtýynsha, qoǵamda kásipkerlikti qol­daýǵa negizdelgen kez kelgen baǵ­dar­lamany kásip bastaýǵa baǵyt­tal­ǵan dep qabyldaýdyń ornyna, daıyn kásiptiń ózi dep biledi eken. Sol syqyldy partııa túrtki bolǵan bastamanyń da ózegi daıyn kásipke sýǵa kúmp etip qoıyp ketetindeı emes, jańadan bıznes bastap, ony órken­detý arqyly óz áleýetin kóterý dep túısingen abzal. Bylaısha aıtqanda, «Aýyl amanaty» – kásipkerliktiń al­ǵash­qy satysy.

Kópshiliktiń alańdaýyn týdyryp, úmit­ten góri kúdigin basym etken baǵdar­la­many júzege asyrýshy – «Jetisý» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy. Atal­ǵan qurylym kásip bastaımyn degenderdiń qujattaryn qabyldap, ne­sıe beredi. Baǵdarlamanyń baıyby týraly bilmekke «Jetisý» ÁKK-ge de at basyn burdyq. Korporasııa basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary Nursultan Iskenovtiń aıtýynsha, jurt aıtqandaı baǵdarlamaǵa usynylǵan ótinimniń bári keri qaıtyp jatqan joq. Shilde aıynyń sońy­na deıin quzyretti qurylymǵa 272 ótinish kelip túsken. Áýelde baǵdarlamaǵa qatysýǵa nıettiler baǵdarlama ja­ıyn jón­di túsinbeı, nesıe beredi degen soń atoılapty. Nesıe beriledi, biraq jó­ni­men beriletinin uqpasa kerek. Nursultan Iskenov baǵdarlamaǵa óti­nish bergender qatarynan 3 joba ǵana keri qaıtarylǵanyn aıtady. Onyń da óz sebebi bar. Nesıelik júktemesi kóp. Mysaly, ekinshi deńgeıli bankterde 5-6 mln teńge tólenbegen nesıesi bar. Soǵan qaramastan, baǵdarlamaǵa qatysýǵa nıet bildirgen. Jurt aıtqandaı, kepil múl­kiniń talapqa saı bolmaýynan nesıe ala almaǵan jáne ala almaıtyn joba usynǵan óńir turǵyny joq.

«Kelip túsken ótinishterdiń qujat­ta­ry tolyqtyrylyp jatyr. Sonymen qatar turǵyndar tarapynan mal asy­raýǵa baılanysty joba jasaqtalsa, tórt túlik quny asyra kórsetilgen. Máselen, mú­ıizdi iri qaranyń quny 600-700 myń teńge dep baǵalanǵan. Al kepil múl­ki­ne baılanysty keıbir jobalar keri qaı­taryldy. Bul usynylǵan barlyq jo­banyń 17 paıyzyn quraıdy», deıdi bas­qarma tóraǵasynyń orynbasary.

Quzyretti qurylym bergen máli­met­ke súıensek, usynylǵan bıznes jo­ba­­lardyń 12-si salyqtyq qaryzyna oraı, 17 joba daıyn saýda-sattyq jobasy bolǵasyn maquldanbaǵan. Qazir pysyqtalyp jatqan jobalardyń 190-y, ıaǵnı 94 paıyzy mal sharýashylyǵyna ba­ǵyttalsa, 12-i ózge bıznes túrine ba­­ǵyt­talǵan. Basqarma tóraǵasynyń oryn­basary Nursultan Iskenovtiń aı­týyn­sha, qazir 10 ótinish maquldanyp, 37,7 mln teńgege nesıelendirilgen. So­­ny­men qatar 57 joba baǵdarlama shartyna saı dep tanylǵan. Biraq ázir qar­jy­lan­dyrylmapty. Quny 1 mlrd 299 mln teńgeniń 202 jobasyna kemshin tustaryn túzetý usynylǵan.

«Qazir áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy janyndaǵy nesıelik ko­mı­tettiń qaraýyna aptasyna 25 joba usy­nylady. Bul jobalardyń bári talapqa saı dep aıta almaımyz. Kemshin tus­ta­ryn qal­pyna keltirý, túzetý engizý qajet­tigin aıtyp, qaıtaramyz. Bul jobalar ne­sıe­lendirilmeıdi degen sóz emes. Osy ýa­qytqa deıin nesıe­lendirilmegen 3-aq joba bar. Olardyń ózi jumyssyz adam basqa kózderden jaqynda ǵana nesıe alyp, bizge de joba usynady. «Aýyl amanaty» qaıta­rym­syz qarjyǵa negizdelmegen. Bul – az paıyzdyq nesıe. Mundaı tulǵalar ýaqyty kelgende qaryzyn qaıtara almaýy múmkin. Al «Jetisý» ÁKK beriletin nesıesiniń qaı­tarýyn da josparlaýy kerek. Sony­men qatar turǵyndar arasynda qarjylyq saýat­tylyqtyń da tómendigi bizge bir­shama kedergisin týdyryp otyr», deıdi Nursultan Iskenov.

Pikir – ekijaqty. Aýyl turǵyn­da­rynyń bári ekonomıst emes, biri-bi­rinen estip, biri-birine ilesip keledi. Qar­jylyq sa­ýat­ty basa nazarda usta­ǵa­nymen, keıde mekeme mamandary alystan kelgen jolaý­shynyń jaıy­na, turmystyq deń­geıine úńilýge qu­lyq­syzdyq tanytady. Joba sátti iske asý úshin, áli de tú­sin­dir­me jumystary qa­jet. Mine, qan­shama aı ótti jospar áli júzege aspaı otyr.

Jetisý oblysy