Torǵaılyq aqyn, din qaıratkeri Faızolla Satybaldyuly «Ábdiǵapar han» poemasynda:
«Bul zaman baıqasańyz jumbaq sapar,
Aılamen jaqsylardy boldy matar...
El ustap, tulpar minip, tý kótergen,
Esimnen shyqpaı qoıdy Ábdiǵapar.
Patshaǵa eki ǵasyr boldyq otar,
(Dámimiz osy boldy áli tatar).
Han bolǵan 13 bolys, úsh Torǵaıǵa,
Jigittiń sultany edi Ábdiǵapar», – dep jazǵan edi.
1916 jylǵy Torǵaıdaǵy ult-azattyq kóterilisiniń aldynda alty bolys arǵyn, alty bolys qypshaq, bir bolys naımannyń ıgi jaqsylary jınalyp, kóterilisshilerdiń bıligin saılaıdy. Sonda jınalǵan qaýym Ábdiǵapardy – han, Amangeldini bas sardar etip bekitedi. Buǵan eki aıtýly erdiń el aldyndaǵy bedeli, aqyl-parasaty, qaısarlyǵy, tabandylyǵy sebep bolsa kerek. О́ıtkeni sondaı qıyn-qystaý kezeńde el kimniń sońynan erýdi anyq bildi.
Tekti tulǵany kózi kórgen qarııalardyń estelikterinde onyń aqyly kemel, parasatty, sabyrly adam bolǵanyn aıtady. Bul qasıet oǵan teginen darysa kerek. Babasy – Tileýli Ábdirahmanuly – Ańyraqaı, Qalmaqqyrǵan jáne Qaraqumda 1710-1729 jyldary bolǵan jońǵar soǵysynda qypshaq qosynyn basqarǵan batyr bolsa, arǵy atasy Nııaz bı – Abylaı hannyń bedeldi keńesshileriniń biri. Nııaz bı elorda irgesindegi Taıtóbede jerlengen. Al ákesi Janbosyn biraz jyl bolys bolyp, el basqarǵan. Anasy Alýa – ult ustazy Ahmettiń ákesi Baıtursynnyń aǵasy Aqtastyń qyzy. Ábdiǵapardyń ózi de el basqarý isine jas kúninen aralasady. Aýylynan mektep ashyp, sýarmaly eginshilikpen aınalysqan. Temirden túıin túıip, aǵashtan oıý oıǵan. Alaıda keńestik kezeńde Ábdiǵapardyń esimi múlde aıtylmady. Urpaqtary da biraz qýǵyn-súrgin kórdi. Elimiz táýelsizdik alǵannan keıin ǵana onyń aty qaıta jańǵyryp, ol týraly jazylǵan shyǵarmalar, estelikter merzimdi baspasózde jaryq kóre bastady. Biraq asyl tulǵany dáripteý áli de kemshin sekildi.
Ábdiǵapar aýylynda ótken mazmundy is-shara osy olqylyqtyń ornyn toltyrǵandaı deýge bolady. Mazmundy is-shara aıasynda aýylǵa kireberis jolǵa Ábdiǵapar atamyzdyń esimi jazylǵan belgi qoıylyp, balalarǵa arnalǵan fýtbol alańy ashyldy. Buǵan tektiniń urpaǵy Marat Myrzaǵalıuly demeýshilik kórsetti.
Kórneki etip jasalǵan belginiń ashylýynda Arqalyq qalasynyń ákimi Ámirhan Asanov shalǵaı jatqan eldiń eńsesin bir kóterip tastaǵan iske bastamashy bolǵan azamatqa rızashylyǵyn bildirdi. Odan keıin sóz alǵan Marat Myrzaǵalıuly atasy týraly taǵylymdy estelik aıtyp, aldaǵy ýaqytta da osy aýyldyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa kómektesetinin jetkizdi. Osydan eki-úsh jyl buryn atalǵan eldi mekenge Ábdiǵapar esimin berý týraly alǵashqylardyń biri bolyp másele kótergen ólketanýshy, oıýshy Shóptibaı Baıdildın Torǵaıdaǵy ult-azattyq kóterilisi kóseminiń áli kúnge deıin esimi eskerýsiz qalyp kele jatqanyn qynjyla aıtty.
«Qazaqta «kıeli jer ıesiz qalmas» degen támsil bar. Osy sózdiń shyndyǵyna búgin taǵy kózimiz jetip otyr. 1916 jyly 13 bolys eldiń jaqsy-jaısańy Ábdiǵapardy aq kıizge salyp, el basshysy etip kóterdi. Biraq ol «qaradan shyqqan han» bolýdan bas tartyp, ózin «ámir» dep ataýdy uıǵardy. Alaıda osy tuǵyrly tulǵanyń el aldyndaǵy erligi, eńbegi elenbeı keledi. Búginge deıin Ábdiǵaparǵa ne aýyldyń, ne mekteptiń aty berilmep edi. Osy máseleni kóterip, gazetke jazdym. Áıteýir, sonyń biri oń sheshilip, júzege asyp otyrǵanyna qýanyp turmyn», dedi Shóptibaı aǵamyz.
Is-shara sońynda Ábdiǵapar atamyzdyń rýhyna duǵa baǵyshtalyp, as berildi.
